HoraryTalk Terms · Book Library
점성술서 번역실/아비에누스 · 아라토스 번역시 · 5. 아라토스 번역시 · 교감 주석
아비에누스 · 1882년판

아라토스 번역시 · 5. 아라토스 번역시 · 교감 주석

이 책을 읽기 전에

Breysig 편집 1882년판. 운문·교감주·색인을 수록합니다.

아라토스 번역시 · 교감 주석

이 교감 주석은 시의 해당 구절에 연결해 읽는다. 따옴표 안의 원어는 저본의 레마와 이문을 보존한 것이다.

925행1

927행2

930행3

931행4

935행5

938행6

939행7

941행8

943행9

944행10

948행11

950행12

951행13

952행14

953행15

958행16

960행17

961행18

962행19

963행20

964행21

966행22

967행23

968행24

970행25

972행26

977행27

978행28

981행29

982행30

983행31

991행32

992행33

993행34

994행35

996행36

997행37

1001행38

1003행39

1005행40

1008행41

1010행42

1011행43

1013행44

1014행45

1017행46

1019행47

1020행48

1023행49

1024행50

1025행51

1034행52

1036행53

1037행54

1039행55

1040행56

1041행57

1043행58

1044행59

1045행60

1046행61

1049행62

1051행63

1053행64

1054행65

1056행66

1059행67

1061행68

1066행69

1067행70

1068행71

1069행72

1070행73

1075행74

1077행75

1079행76

1080행77

1081행78

1085행79

1087행80

1089행81

1090행82

1093행83

1094행84

1095행85

1097행86

1099행87

1100행88

1102행89

1103행90

1107행91

1108행92

1109행93

1112행94

1115행95

1116행96

1117행97

1118행98

1120행99

1121행100

1122행101

1128행102

1135행103

1136행104

1139행105

1140행106

1146행107

1148행108

1151행109

1152행110

1153행111

1154행112

1156행113

1158행114

1159행115

1160행116

1161행117

1163행118

1164행119

1165행120

1166행121

1168행122

1169행123

1171행124

1173행125

1174행126

1175행127

1176행128

1178행129

1179행130

1182행131

1183행132

1184행133

1185행134

1186행135

1189행136

1190행137

1194행138

1195행139

1198행140

1201행141

1202행142

1205행143

1206행144

1207행145

1208행146

1209행147

1210행148

1215행149

1216행150

1217행151

1219행152

1220행153

1221행154

1222행155

1226행156

1227행157

1229행158

1230행159

1241행160

1244행161

1245행162

1247행163

1248행164

1249행165

1250행166

1251행167

1252행168

1254행169

1256행170

1257행171

1259행172

1260행173

1261행174

1262행175

1263행176

1267행177

1268행178

1269행179

1270행180

1273행181

1275행182

1281행183

1282행184

1283행185

1284행186

1288행187

1292행188

1293행189

1296행190

1297행191

1293행192

1300행193

1301행194

1302행195

1303행196

1305행197

1306행198

1308행199

1309행200

1310행201

1312행202

1313행203

1314행204

1317행205

1319행206

1320행207

1321행208

1322행209

1323-1334행210

1326행211

1329행212

1333행213

1334행214

1335행215

1336행216

1337행217

1338행218

1340행219

1341행220

1342행221

1346행222

1347행223

1350행224

1355행225

1356행226

1357행227

1361행228

1362행229

1364행230

1366행231

1367행232

1368행233

1369행234

1370행235

1371행236

1373행237

1373행238

1374행239

1376행240

1377행241

1378행242

1379행243

1381행244

1382행245

1384행246

1387행247

1388행248

1393행249

1396행250

1401행251

1402행252

1407행253

1408행254

1409-1432행255

1409행256

1410행257

1412행258

1413행259

1417행260

1419행261

1422행262

1424행263

1426행264

1427행265

1430행266

1432행267

1434행268

1435행269

1436행270

1437행271

1442행272

1453행273

1454행274

1458행275

1460행276

1461행277

1468행278

1470행279

1472행280

1473행281

1474행282

1476행283

1479행284

1490행285

1491행286

1493행287

1494행288

1495행289

1497행290

1499행291

1500행292

1502행293

1505행294

1506행295

1508행296

1509행297

1511행298

1513행299

1515행300

1516행301

1517행302

1518행303

1519행304

1520행305

1521행306

1525행307

1528행308

1530행309

1532행310

1533행311

1543행312

1545행313

1550행314

1551행315

1552행316

1553행317

1544행318

1556행319

1560행320

1562행321

1564행322

1565행323

1566행324

1567행325

1571행326

1572행327

1573행328

1574행329

1575행330

1577행331

1578행332

1579행333

1580행334

1582-1749행335

1583행336

1587행337

1593행338

1599행339

1601행340

1602행341

1603행342

1605행343

1606행344

1607행345

1608행346

1609행347

1610행348

1611행349

1612행350

1614행351

1615행352

1616행353

1617행354

1618행355

1620행356

1621행357

1623행358

1624행359

1625행360

1626행361

1627행362

1630행363

1631행364

1632행365

1633행366

1635행367

1636행368

1637행369

1638행370

1640행371

1641행372

1643행373

1644행374

1646행375

1648행376

1651행377

1651행378

1652행379

1655행380

1656행381

1657행382

1658행383

1662행384

1663행385

1664행386

1666행387

1668행388

1669행389

1670행390

1671행391

1673행392

1675행393

1677행394

1679행395

1680행396

1681행397

1682행398

1683행399

1684행400

1685행401

1686행402

1690행403

1692행404

1693행405

1694행406

1696행407

1701행408

1702행409

1703행410

1707행411

1710행412

1712행413

1715행414

1716행415

1717행416

1719행417

1721행418

1722행419

1724행420

1725행421

1728행422

1729행423

1730행424

1731행425

1732행426

1734행427

1735행428

1737행429

1738행430

1740행431

1741행432

1743행433

1744행434

1745행435

1746행436

1747행437

1751행438

1752행439

1753행440

1754행441

1755행442

1757행443

1758행444

1760행445

1761행446

1762행447

1763행448

1764행449

1765행450

1769행451

1770행452

1772행453

1774행454

1776행455

1777행456

1783행457

1785행458

1786행459

1787행460

1788행461

1790행462

1794행463

1796행464

1799행465

1800행466

1802행467

1803행468

1804행469

1805행470

1806행471

1808행472

1810행473

1812행474

1813행475

1815행476

1818행477

1822행478

1823행479

1824행480

1825행481

1826행482

1827행483

1828행484

1829행485

1831행486

1834행487

1836행488

1837행489

1838행490

1839행491

1841행492

1843행493

1844행494

1845행495

1847행496

1848행497

1851행498

1852행499

1854행500

1856행501

1859행502

1864행503

1866행504

1867행505

1868행506

1869행507

1874행508

1877행509

1878행510

Footnotes

  1. A: ‘sedes’. V: ‘sede’. ↩

  2. ‘temptabimus’의 이문은 그로티우스의 ‘tentabimus’, V·A의 ‘temptauimus’이다. 511 ↩

  3. V·A에는 930행 앞에 ‘CIRCVLI’(원들)라는 표제가 붙어 있다. ↩

  4. V: ‘has’. A: ‘hos’. ↩

  5. A: ‘inplexae (implexe)’. V: ‘inplexa’. ↩

  6. V: ‘scindunt’. A: ‘condunt’. 이어지는 독법은 e의 ‘Phoebeia’, V의 ‘Phobeia’, A의 ‘Plebeia’이다. ↩

  7. 그로티우스: ‘langueat ut stellis’. V: ‘languet ut in stellis’. A: ‘languat ut in stellis’. 이어 A는 ‘hebes’, V는 ‘ebes’로 읽는다. ↩

  8. V: ‘igni’. A: ‘ignis’. ↩

  9. V: ‘olli nomen’. A: ‘ob linomen’. ↩

  10. V: ‘primigeno’. A: ‘pinigeno’. ↩

  11. V: ‘est’. A: ‘et’. 이어 e는 ‘parcior’, V는 ‘paruor’, A는 ‘aiuor’로 읽는다. A의 ‘aiuor’ 앞에는 두 글자 분량의 빈칸이 있다. ↩

  12. 그로티우스: ‘qua soluunt’. V: ‘cum soluant’. A: ‘conuoluant’. ↩

  13. 그로티우스: ‘qua’. V·A: ‘cum’. ↩

  14. V: ‘axe Lycaonio’. A: ‘a Lychaonio’. A의 ‘a’ 뒤에는 두 글자 분량의 빈칸이 있다. ↩

  15. v: ‘hic’. V·A·e: ‘hoc’. 이어 V는 ‘aurigae defixa’, A는 ‘auriga edefixa’로 읽는다. ↩

  16. V: ‘maerens’. A: ‘m res’이며 ‘m’ 뒤에 두 글자 분량의 빈칸이 있다. 교정된 V는 ‘Andromeda’, A는 ‘Andromede’로 읽는다. v는 ‘hic’, V·A·e는 ‘hoc’으로 읽으며, A는 ‘uestigia’, V는 ‘uertigia’로 읽는다. ↩

  17. v: ‘extremo’. V·A·e: ‘extremum’. ↩

  18. V: ‘flagrantia’, ‘dorsa’. A: ‘flagramen’, ‘adorsa’. ↩

  19. 편집자가 ‘submittit’으로 고쳤다. V: ‘summittit’. A: ‘submittere’. ↩

  20. V: ‘uirgineusque’. 교정된 A: ‘uirgineosque’. 편집자는 ‘super imminet’으로 적었다. v: ‘superimminet’. V·A·e: ‘super inuidet’. ↩

  21. V: ‘borealis’. A: ‘borealia’. ↩

  22. V: ‘aluum’. A: ‘alium’. ↩

  23. V: ‘succedit’. A: ‘secedit’. ↩

  24. 슈라더의 베를린 주석서는 ‘orbe’, V·A는 ‘orbem’으로 읽는다. ↩

  25. V와 교정된 A: ‘si’. ↩

  26. v: ‘intrat stagna’. V·e: ‘intrat in stagna’. A: ‘in at in stagna’이며 첫 ‘in’ 뒤에 두세 글자 분량의 빈칸이 있다. 이어 V는 ‘sol istinc’, A는 ‘soli stinc’로 읽는다. ↩

  27. e: ‘cancro tenus’. V·A: ‘canoretenus’. 편집자는 ‘axem’으로 적었다. 『Hermes』 XIII, 360쪽, 40번을 참조하라. V·A: ‘axe’. ↩

  28. 편집자가 ‘inocciduum’으로 고쳤다. V·A: ‘in occiduum’. ↩

  29. A: ‘caeruleae (ceruleae)’. V: ‘cerule’. 이어 V는 ‘artus’, A는 ‘arcthus’로 읽는다. ↩

  30. v: ‘extremos’. V·A·e: ‘extremus’. ↩

  31. V: ‘molis’. A: ‘mollis’. ↩

  32. e: ‘succedens’. V·A: ‘succedens’. 512 ↩

  33. e: ‘ambitus illi’. V: ‘abitus illi’. A: ‘arbiter olli’. ↩

  34. V: ‘cani’. A: ‘canis’. 이어 A는 ‘specie quae’, V는 ‘speciem quae’로 읽는다. ↩

  35. V: ‘tendens’. A: ‘tendent’. ↩

  36. V: ‘hic luci modus’. A: ‘hic dus’. A의 ‘hic’ 뒤에는 여섯 글자 분량의 빈칸이 있다. ↩

  37. V: ‘nox aequa’, ‘Phoebus’. A: ‘noxae que’, ‘Phoebo’. ↩

  38. V: ‘ast isti’. A: ‘astisti’. 이어 v는 ‘aethrae’, V·A·e는 ‘aethra’로 읽는다. ↩

  39. V: ‘curuantur’. A: ‘curuarunt’. ↩

  40. v: ‘craterque’. V·A: ‘crater et’. e: ‘craterq; &’. ↩

  41. 『Hermes』 XV, 185쪽, 58번을 참조하라. ↩

  42. V: ‘Hippucrenae’. A: ‘Hippocrenes’. ↩

  43. V·A: ‘recte’. 그로티우스: ‘recto’. ↩

  44. V·A는 1013행을 생략한다. ↩

  45. V·A는 1014행을 생략한다. 편집자는 ‘alii uia’로 적었다. e: ‘aluuia’. v: ‘aliis uia’. 서문 XVIII쪽 이하를 참조하라. ↩

  46. 그로티우스: ‘cire’. V·A: ‘scire’. ↩

  47. A: ‘diuos’. V: ‘diuus’. ↩

  48. A: ‘meatu’. V: ‘metatu’. ↩

  49. A: ‘noctesque’. V: ‘nocteque’. ↩

  50. 그로티우스: ‘Calpetana’. V·A: ‘Calpetitana’. A의 여백에는 ‘calpetitana a calpes’(‘calpetitana’는 ‘calpes’에서 유래함)라고 적혀 있다. ↩

  51. V·A: ‘namque’. 그로티우스: ‘nam’. 이어 A는 ‘Tithoneo’, V는 ‘thithoneo’로 읽는다. 『Hermes』 XVI, 124쪽, 79번을 참조하라. V와 교정된 A는 ‘sunt elata’로 읽는다. ↩

  52. v: ‘orae’. V·A·e: ‘horae’. ↩

  53. V·A: ‘oculis’. 스칼리게르의 마닐리우스 『천문시』(Manil.) I, 554행 주석: ‘oculi’. ↩

  54. v: ‘hoc’. V·e는 이를 생략한다. A: ‘in’. ↩

  55. A: ‘dirigat’. V: ‘derigat’. ↩

  56. e: ‘defessos’. V·A: ‘defensos’. 이어 V는 ‘tener’, A는 ‘tenet’으로 읽는다. ↩

  57. V: ‘abscinditur’. A: ‘absciditur’. ↩

  58. v: ‘sex’, ‘orae’. V·A·e: ‘Ex’, ‘horae’. ↩

  59. V: ‘hae dimensa’. A: ‘hoedi mensa’. ↩

  60. A: ‘binaque’. V: ‘bina’. 이어 v는 ‘includunt’, V·A·e는 ‘includant’로 읽는다. ↩

  61. e: ‘flammifer’. V: ‘famifer’. A: ‘flamifer’. ↩

  62. V: ‘uoluitur’. A의 첫째 필사자는 ‘Vel cum summa estas coquit’를 ‘uoluitur’로 바꾸었다. 필사자는 1049행 대신 999행을 되풀이하려 했던 것이다. ↩

  63. e: ‘his se bis senis’. V: ‘His-saebis senis’. A: ‘His se bissenis’. 이어 V는 ‘admouet’, A는 ‘ammouet’으로 읽는다. ↩

  64. 그로티우스: ‘quem’. V·A: ‘quae’. ↩

  65. V: ‘frugiparos’. A: ‘frugiferos’. ↩

  66. 편집자가 ‘super eminet’으로 고쳤다. V·A: ‘supereminet’. ↩

  67. A: ‘extulerit’. V: ‘extullerit’. ↩

  68. V: ‘trahat’. A: ‘trahit’. ↩

  69. A: ‘mundo quae’. V: ‘mundoq:’. 이어 그로티우스는 ‘si’, V·A는 ‘sic’으로 읽는다. ↩

  70. 편집자는 ‘cum surgunt’로 적었다. V·A: ‘consurgunt’. 『Hermes』 XV, 185쪽, 60번을 참조하라. ↩

  71. 편집자는 ‘praetextaque’로 적었다. V·A: ‘praetentaque’. ↩

  72. v: ‘aliis’. V·A·e: ‘alii’. ↩

  73. V: ‘noscere’, ‘deprenderis’. A: ‘nossere’, ‘deprehenderis’. ↩

  74. A: ‘aera’. V: ‘aere’. ↩

  75. V: ‘obscurae’. A: ‘obscure’. ↩

  76. A: ‘aut quae’. V: ‘autq:’. 그로티우스는 ‘se’를 덧붙였다. V·A·e에는 없다. ↩

  77. A: ‘Minoae clara’. V: ‘minoezi aeclara’. ↩

  78. v: ‘tergo’. V·A·e: ‘ergo’. 이어 A는 ‘cadet’, V는 ‘cade’로 읽는다. ↩

  79. A: ‘cernes’. V: ‘carnes’. ↩

  80. A: ‘celsos ophiuchum’. V: ‘celso sophuicū’. ↩

  81. 그로티우스: ‘fluitat’. V·A: ‘pluit ad’. ↩

  82. e: ‘qua tumet et’. V: ‘Quantū et’. A: ‘Quantum et’. ↩

  83. V: ‘hunc’. A: ‘hic’. ↩

  84. V는 ‘satur hic uix luminis’로 읽으며, A는 이 부분을 생략한다. 편집자는 ‘omnis’로 적었다. 『Hermes』 XVI, 123쪽, 75번을 참조하라. V·A: ‘amnis’. ↩

  85. 그로티우스: ‘incipiens’. V: ‘inspaciens’. A: ‘inspiciens’. ↩

  86. 원문은 ‘Phoebo’에 V를, ‘Phoebe’에 V·A·e를 함께 표시한다. 이어 A는 ‘labente’, V는 ‘labende’로 읽는다. 513 ↩

  87. 편집자는 ‘nullo reses ortum uiscere profert’로 적었다. 『Hermes』 XII, 157쪽, 25번을 참조하라. V: ‘nullo n̄ uultū uiscere uorans’. A: ‘nullo non uultum uiscere †uorans’. 514 ↩

  88. V: ‘cingula’. A: ‘sydera’. ↩

  89. v: ‘Eridanumque’. V·e: ‘Heridanumque’. A: ‘Heridianumque’. 이어 v는 ‘alio se’, V·A·e는 ‘alios e’로 읽는다. ↩

  90. A: ‘leone’. V: ‘leonae’. ↩

  91. 슈라더의 베를린 주석서: ‘crure’. V·A: ‘lucre’. ↩

  92. A: ‘celatur’. V: ‘caelatur’. ↩

  93. v: ‘iste’. V: ‘isto’. A·e: ‘ista’. ↩

  94. A: ‘procyon’. V: ‘protion’. ↩

  95. V: ‘nam’. A: ‘iam’. ↩

  96. A: ‘lyra’. V: ‘lura’. 이어 e는 ‘Cyllenaea’, V는 ‘Cyllenaee’, A는 ‘Cyllenea’로 읽는다. ↩

  97. V: ‘delphinus pelago’. A: ‘delphinus cedit pelago’이며, ‘cedit’은 지워졌다. ↩

  98. V: ‘condit’. A: ‘cundit’. ↩

  99. A: ‘ponti’. V: ‘ponto’. 이어 V는 ‘efflua tinguit’, A는 ‘effluat hinnit’으로 읽는다. ↩

  100. e: ‘ardua ceruix’. V·A는 이 부분을 생략한다. ↩

  101. A: ‘Tethyos’. V: ‘Thethios’. 이어 N. 헤인시우스는 ‘iuba rore’, V는 ‘iubar ora’, A는 ‘iubar ore’로 읽는다. ↩

  102. A: ‘flagratas’, ‘marmora’. V: ‘flagrata’, ‘marmo’. ↩

  103. A: ‘extremaeque’. V: ‘extremeque’. 이어 v는 ‘indiga’, V·A·e는 ‘indica’로 읽는다. ↩

  104. 그로티우스: ‘cum surgunt’. V·A: ‘consurgunt’. 이어 A는 ‘signi’, V는 ‘signa’로 읽는다. ↩

  105. A: ‘lyrae’. V: ‘lyre’. ↩

  106. 슈라더의 베를린 주석서와 샤우바흐: ‘uada’. V: ‘uaga’. A: ‘iuga’. ↩

  107. A: ‘hoc’. V: ‘haec’. 이어 V는 ‘crus’, ‘ipse’, A는 ‘trux’, ‘ipso’로 읽는다. ↩

  108. A와 그로티우스: ‘remorantia’. V: ‘memorantia’. ↩

  109. 그로티우스: ‘et quae’. V·A: ‘Exque’. 이어 V는 ‘extima’, A는 ‘ultima’로 읽는다. ↩

  110. A: ‘uenenati’. V: ‘uenena’. ↩

  111. 편집자는 ‘Oceani’로 적었다. 430행 이하를 참조하라. V·A: ‘Oceano’. 이어 v는 ‘gurgite’, V·A·e는 ‘gurges’로 읽는다. ↩

  112. e: ‘acris equi’. V: ‘agri sequi’. A: ‘agrise qui’. ↩

  113. A: ‘Andromedae’. V: ‘Andromede’. 이어 V는 ‘receptant’, A는 ‘receptans’로 읽는다. ↩

  114. v: ‘speciem’. V·A·e: ‘specie’. 이어 A는 ‘super inuehit’, V는 ‘supinhueit’으로 읽는다. ↩

  115. 원문은 ‘boreae’와 ‘boraeę’ 두 독법 모두에 A를 표시한다. 515 ↩

  116. 그로티우스: ‘subrecto’. V·A: ‘subuecto’. 『Hermes』 XV, 188쪽, 69번을 참조하라. ↩

  117. V: ‘procul specie’. A: ‘procul uaga specie’이며 ‘uaga’는 지워졌다. 이어 v는 ‘Cepheus’, V·A는 ‘epheos’, e는 ‘cepheos’로 읽는다. ↩

  118. V·A: ‘profundo’. 그로티우스: ‘profundum’. 『Hermes』 XVI, 125쪽, 81번을 참조하라. ↩

  119. V: ‘tinguitur’. A: ‘tingitur’. ↩

  120. 편집자는 ‘undas’로 적었다. 『Hermes』 XII, 160쪽, 31번을 참조하라. V: ‘unda’. A: ‘undique’. 이어 e는 ‘succedens’, V·A는 ‘succendens’로 읽으며, V는 ‘uerticem’, A는 ‘uertice’로 읽는다. ↩

  121. A와 그로티우스: ‘cum’. V: ‘tum’. ↩

  122. A: ‘Eridanus’. V: ‘heridanus’. ↩

  123. V: ‘Tethye’. A: ‘Tetre’. ↩

  124. A: ‘est’. V: ‘o’. ↩

  125. 편집자는 ‘conpegit’으로 적었다. 『Hermes』 XII, 158쪽, 28번을 참조하라. V: ‘c̄pegi’. A: ‘cum pegi’. ↩

  126. A: ‘acerbae’. V: ‘acaerbę’. ↩

  127. 편집자가 ‘inmodicusque’로 고쳤다. A: ‘immodicusque’. V: ‘inmodicus quae’. 이어 v는 ‘penetrauerat’, V·A·e는 ‘penetrauerit’으로 읽는다. ↩

  128. V·A: ‘caluerunt’. e: ‘tabuerunt’. 『Hermes』 XVI, 123쪽, 74번을 참조하라. 이어 A는 ‘medullis’, V는 ‘medullus’로 읽는다. ↩

  129. V: ‘tene’. A: ‘tener’. ↩

  130. V: ‘te dura’. A: ‘re dura’. ↩

  131. A: ‘demolita’. V: ‘demoliita’. ↩

  132. 그로티우스: ‘ut’. V·A: ‘aut’. 이어 V는 ‘Oenopioni’, A는 ‘Oeno pioni’로 읽는다. ↩

  133. e: ‘ausu’. V: ‘asu’. A: ‘astr (지움) asu’. ↩

  134. A: ‘perrumpens’. V: ‘ferrūpens’. ↩

  135. V: ‘in artus’. A: ‘amarus’. ↩

  136. 그로티우스: ‘mali’. V·A: ‘malo’. ↩

  137. e: ‘laesis’. V와 교정된 A: ‘laenis’. ↩

  138. v: ‘Andromedae’. V·A·e: ‘Andromeda est’. 이어 A는 ‘uolitabat’, V는 ‘uolitabit’으로 읽는다. 그로티우스: ‘aethra’. V·A: ‘aethram’. ↩

  139. 그로티우스: ‘pistris’. V·A: ‘pistrix’. 이어 e는 ‘uehebant’, V·A는 ‘uehebat’으로 읽는다. ↩

  140. A와 교정된 V: ‘uasto’. ↩

  141. v: ‘ast’. V·A·e는 이를 생략한다. 이어 V는 ‘uersat’, A는 ‘reuersat’으로 읽는다. ↩

  142. 샤우바흐: ‘inocciduum’. V·A: ‘in occiduo’. 이어 e는 ‘Cassiepia’, V는 ‘Cassiepiā’, A는 ‘Cassiopea’로 읽는다. ↩

  143. A: ‘caput’. V: ‘caputque’. 편집자는 ‘solio’로 적었다. 『Hermes』 XVI, 127쪽, 85번을 참조하라. V: ‘sollo’. A: ‘solo’. ↩

  144. e: ‘super quatit’. V: ‘superquatit’. A: ‘super caput quatit’이며 ‘caput’은 지워졌다. ↩

  145. e: ‘Doridos’. V·A: ‘Deridos’. ↩

  146. A: ‘poenas’. V: ‘penas’. ↩

  147. 그로티우스: ‘mundus’. V·A: ‘mundis’. ↩

  148. V: ‘uicem’. A: ‘uice’. ↩

  149. 그로티우스: ‘in ollis’. V·A: ‘mollis’. ↩

  150. V: ‘arcum’. A: ‘at cum’. 이어 A는 ‘sera’, V는 ‘serat’으로 읽으며, V는 ‘arcu’, A는 ‘arca’로 읽는다. 마지막으로 A는 ‘aethram’, V는 ‘aethra’로 읽는다. ↩

  151. 그로티우스: ‘protolli’. V·A: ‘protulit’. ↩

  152. 그로티우스: ‘palmas’. V·A: ‘primis’. ↩

  153. v: ‘primam’. V·A·e: ‘prima’. 이어 A는 ‘rutili spiram’, V는 ‘rutilis piram’으로 읽는다. ↩

  154. V·A: ‘agitat’. 그로티우스: ‘agit. at’. ↩

  155. 슈라더의 베를린 주석서: ‘aequora’. 『Hermes』 XII, 159쪽, 29번과 XV, 183쪽, 54번을 참조하라. V·A: ‘altera’. 이어 A는 ‘mittunt’, V는 ‘nutunt’으로 읽는다. ↩

  156. V: ‘sagittigeri’. A: ‘sagittigeni’. 이어 v는 ‘cum’, V·A·e는 ‘cui’로 읽는다. 『Hermes』 XVI, 125쪽, 82번을 참조하라. ↩

  157. A: ‘Cepheus’. V: ‘Caepheus’. ↩

  158. V와 교정된 A: ‘agit’. ↩

  159. V: ‘Lycaoniae’. A: ‘Lychaoniae’. ↩

  160. V와 교정된 A: ‘turbent’. ↩

  161. V: ‘deprimit’. A: ‘Ne premat’. ↩

  162. e: ‘membra sagittigero’. V: ‘Mēbras agittero’. A: ‘Membra sagittifero’. ↩

  163. V: ‘uindicat’. A: ‘uendicat’. ↩

  164. 그로티우스: ‘sali’. V·A: ‘sati’. ↩

  165. A: ‘liber’. V: ‘libero’. ↩

  166. e: ‘oris’. V·A: ‘ores’. ↩

  167. 그로티우스: ‘tangit’. V·A: ‘tingit’. ↩

  168. v: ‘Cilicis’. V·A: ‘cilidi’. e: ‘cylidi’. ↩

  169. 그로티우스: ‘tum’. V·A: ‘cum’. 이어 A는 ‘procyon’, ‘sectatus’, V는 ‘procion’, ‘secatus’로 읽는다. 마지막으로 V는 ‘erilem’, A는 ‘herilem’으로 읽는다. ↩

  170. v: ‘sonoro’. V·A·e: ‘sonorum’. ↩

  171. A: ‘supprimit’. V: ‘suprimit’. ↩

  172. V: ‘notum’. A: ‘notam’. 이어 그로티우스는 ‘cum’, V·A는 ‘tum’으로 읽으며, e는 ‘numinis’, V·A는 ‘luminis’로 읽는다. ↩

  173. 그로티우스: ‘patulas’. V·A: ‘paruas’. ↩

  174. v: ‘cum surgit’. V·A·e: ‘consurgit’. ↩

  175. e: ‘exerit ecce cadentis’. V: ‘exeritae cecadentis’. A: ‘exerit exceca dentis’. ↩

  176. V: ‘sub’. A는 이를 생략한다. ↩

  177. e: ‘serpens’. V·A: ‘spernens’. ↩

  178. e: ‘late’. V·A: ‘latę’. ↩

  179. V·A: ‘solum’. 그로티우스: ‘salum’. ↩

  180. V와 교정된 A: ‘se’. ↩

  181. A: ‘quem’. V: ‘q.’. ↩

  182. V: ‘alterius’. A: ‘alternis’. ↩

  183. 그로티우스: ‘attollitur ulnam’. V: ‘atollit in ulnam’. A: ‘attollit in ulnam’. ↩

  184. 편집자는 ‘corporis edent’로 적었다. 『Hermes』 XII, 160쪽, 32번을 참조하라. V: ‘corpori sedeunt’. A: ‘corporis edunt’. ↩

  185. 편집자는 ‘Phrixei’로 적었다. V: ‘Phriss et’. A: ‘Phrisei et’. e: ‘Phrix et’. v: ‘Phrixei et’. ↩

  186. v: ‘australem’. V·A·e: ‘australe’. 이어 A는 ‘admouet’, V는 ‘admouit’으로 읽는다. ↩

  187. e: ‘inuida ueri’. V: ‘inuidauerit’. A: ‘inuida uerit’. ↩

  188. 하우프트(Hauptius): ‘haut (haud) reses ullo’. 『Hermes』 V, 189쪽을 참조하라. V: ‘haudreseullo’. A: ‘haud rese †ullo’. ↩

  189. 같은 곳에서 하우프트는 ‘uiscere’로 읽는다. V·A: ‘uiscera’. ↩

  190. V: ‘euoluunt’. A에는 여섯 또는 일곱 글자 분량의 빈칸이 있다. ↩

  191. V: ‘plantaque laeua’. A: ‘leᵇuaque plᵃanta’. 516 ↩

  192. A: ‘cetosa’. V: ‘caetosa’. 517 ↩

  193. 편집자가 ‘cauda’로 고쳤다. V: ‘gauda’. A는 1300행을 생략한다. ↩

  194. V: ‘diri cum sidera gurgite monstri’. A는 이 부분을 생략한다. ↩

  195. V: ‘teres inclinatio mundi’. A는 이 부분을 생략한다. ↩

  196. V: ‘ingentem condit pars’. A는 이 부분을 생략한다. ↩

  197. V: ‘uix’. A: ‘Nec’. ↩

  198. A: ‘sinistra’. V: ‘sinistrā’. ↩

  199. e: ‘at cum’. V: ‘Actum’. A: ‘Ac tum’. ↩

  200. V: ‘ut genua Oceanus’. A: ‘Urgens oceanus’. ↩

  201. V: ‘eoa’. A에는 네 글자 분량의 빈칸이 있다. ↩

  202. V: ‘sustollitur expuit’. A에는 열네 글자 분량의 빈칸이 있다. ↩

  203. 그로티우스: ‘sorbet’. V: ‘sorbent’. A: ‘sorbens’. ↩

  204. 슈라더의 베를린 주석서: ‘nunc’. 『Hermes』 XVI, 122쪽, 71번을 참조하라. V·A: ‘ne’. 518 ↩

  205. 편집자가 ‘sollers’로 고쳤다. V: ‘solers’. A: ‘soles’. 이어 V는 ‘uero’, A는 ‘sueto’로 읽는다. ↩

  206. e: ‘et’. V·A: ‘ut’. ↩

  207. V: ‘credo’. A: ‘crede’. ‘ni desit’은 V의 독법이며, A에는 열한 글자 분량의 빈칸이 있다. 이어 V는 ‘magnorum’, A는 ‘magnarum’으로 읽는다. ‘congrua’는 V의 독법이며, A에는 다섯 글자 분량의 빈칸이 있다. ↩

  208. e: ‘prompta’. V: ‘prōta’. A: ‘pro’. ‘uia’는 V의 독법이며, A에는 일곱 글자 분량의 빈칸이 있다. 이어 V는 ‘est’, ‘cognoscere talia’, A는 ‘et’, ‘cognosceret alia’로 읽는다. ↩

  209. V: ‘praeceptore’. A: ‘preci’. ‘Ioue et caelo’는 V의 독법이며, A에는 열한 글자 분량의 빈칸이 있다. 이어 V는 ‘tibi’, A는 ‘de tibi’로 읽는다. ↩

  210. A는 1323–1334행을 생략하고, 그 자리에 열한 또는 열두 행 분량의 빈칸을 두었다. ↩

  211. 모렐리우스의 판본에서는 1326행 앞에 ‘PROGNOSTICA’(기상 예보)라는 표제가 붙어 있다. 1882년 에르푸르트 간행 소책자 I쪽 이하를 참조하라. ↩

  212. 그로티우스: ‘ingressi’. V: ‘ingressis’. ↩

  213. e: ‘ast’. V: ‘Astat’. 편집자는 ‘caedat’로 적었다. 『Hermes』 XVI, 126쪽, 83번을 참조하라. V: ‘cedat’. ↩

  214. v: ‘octauos’. V·e: ‘octauus’. ↩

  215. V: ‘dea iam surrexerit ore’. A는 이 부분을 생략한다. ↩

  216. V: ‘ut magni resplendeat ambitus orbis’. A는 이 부분을 생략한다. ↩

  217. V: ‘effluxisse’. A: ‘effluxis’. 이어 V는 ‘sibi medii iam tempora mensis’로 읽으며, A는 이 부분을 생략한다. ↩

  218. v: ‘monstrabit caelo pleni’. V: ‘monstrabit caelo spleni’. A에는 열두 글자 분량의 빈칸 뒤에 ‘pleni’가 있다. e: ‘Monstrabit caelos pleni’. ↩

  219. 편집자는 ‘ignis’로 적었다. V·A·e: ‘ignes’. 그로티우스: ‘ignem’. 1882년 에르푸르트 간행 소책자 X쪽을 참조하라. ↩

  220. V: ‘senescentis’. A: ‘senes contis’. ↩

  221. V: ‘in rutili’. A는 이 부분을 생략한다. ↩

  222. e: ‘luminis’. V: ‘lumine’. A에서는 ‘lumines’로 고쳤다. ↩

  223. V: ‘his’. A: ‘bis’. ‘octonas’는 V의 독법이며, A는 이를 생략한다. ↩

  224. V·A·e: ‘iuuencos’. v: ‘iugales’. 『Hermes』 XVI, 130쪽, 91번을 참조하라. ↩

  225. V·e: ‘succedit in omnia lapsu’(V의 철자는 ‘labsu’). A는 이 부분을 생략한다. ↩

  226. V: ‘iter aetherium nunc igneus’. A는 이 부분을 생략한다. ↩

  227. V: ‘astrum’. A: ‘astr’. 이어 V는 ‘adolet flammis alii nunc aurea Titan’으로 읽으며, A는 이 부분을 생략한다. ↩

  228. e: ‘suffudit’. V: ‘suffidit’. A: ‘infudit’. ↩

  229. V: ‘diem’. A: ‘die’. 이어 A는 ‘comitantur’, V는 ‘comittantur’로 읽는다. ↩

  230. v: ‘memorem sedes’. V: ‘memore sedes’. A: ‘memoro sedes’. e: ‘memores edes’. ↩

  231. I. 스칼리게르의 『연대 교정론』(de emend. temp.) II권, 제2판 73쪽 이하: ‘nam qui’. V: ‘nāq.’. A: ‘nanque’. e: ‘Nam quae’. 이어 e는 ‘solem’, V·A는 ‘solon’으로 읽는다. e: ‘aethere’. V: ‘aethrae’. A: ‘aethera’. 마지막으로 A는 ‘uolui’, V는 ‘uului’로 읽는다. ↩

  232. A: ‘lunae’. V: ‘luna’. ↩

  233. A: ‘momentaque’. V: ‘momenta quae’. ↩

  234. e: ‘prolixa’. V·A는 이를 생략한다. 이어 V는 ‘decennia’, A는 ‘decentia’로 읽는다. ↩

  235. e와 교정된 V: ‘Cecropea’. A: ‘Cecoprea’. ↩

  236. 슈라더의 베를린 주석서: ‘inseuitque’. V·A: ‘inseditque’. ↩

  237. V에는 1373행이 여백에 있다. A는 이 위치에서는 그 행을 생략하고, 1374행 뒤에 ‘exordia sumpsit ab anno’를 둔다. ↩

  238. V: ‘et’. e: ‘sed’. 이어 v는 ‘primaeua Meton’, V는 ‘primeuam ton’, e는 ‘primeuaton’으로 읽는다. ↩

  239. e: ‘torreret’. V·A: ‘torret’. ↩

  240. e: ‘caeruleo’. V: ‘caerulea’. A: ‘ceruleo’. ↩

  241. 편집자는 ‘hic est fons’로 적었다. 『Hermes』 XIII, 360쪽, 41번을 참조하라. V: ‘hoc ut fonte’. A: ‘hoc et fontem’. 이어 e는 ‘unde’, V·A는 ‘undae’로 읽는다. 그로티우스: ‘deduxit’. V·A: ‘et duxit’. ↩

  242. 편집자는 ‘quom’으로 적었다. V·A: ‘quo’. ↩

  243. 편집자는 ‘et quom’으로 적었다. V: ‘Etquora’. A: ‘Et quot’. e: ‘Aequora’. 이어 e는 ‘ruris’, V는 ‘raris’, A는 ‘aris’로 읽는다. 마지막으로 V는 ‘farra’, A는 ‘fama’로 읽는다. ↩

  244. e: ‘seu qui dat’. V: ‘seuo quid at’. A: ‘sęuo quid at’. ↩

  245. v: ‘hic’. V·A·e: ‘huc’. ↩

  246. V: ‘praenoscere’. A: ‘praenossere’. ↩

  247. V·A·e: ‘rapidis’. v: ‘rabidis’. ↩

  248. A·e: ‘signis’. V: ‘ignis’. ↩

  249. A·e: ‘aequore’. V: ‘aequorē’. ↩

  250. v: ‘alias’. V·A·e: ‘alia’. ↩

  251. V: ‘utrimque’. A: ‘utrūque’. ↩

  252. A: ‘caesa’. V: ‘Cessa’. 이어 A는 ‘concrescit’, V는 ‘concressit’으로 읽는다. ↩

  253. V: ‘quos’. A: ‘quid’. 이어 그로티우스는 ‘qui’, ‘tempore’, V·A는 ‘quid’, ‘tempora’로 읽는다. ↩

  254. A: ‘trahantur’. V: ‘tractantur’. ↩

  255. 1409–1432행에 관해서는 『Hermes』 XVI, 128쪽, 90번을 참조하라. ↩

  256. V·A는 1409행을 생략한다. e: ‘inmadidi’. v: ‘immadidum’. ↩

  257. V: ‘fudit’. A: ‘fundit’. ↩

  258. V: ‘insubiectum’. A: ‘in subiectum’. 이어 v는 ‘supernatat’, V·A는 ‘super notat’, e는 ‘supernotat’로 읽는다. ↩

  259. N. 헤인시우스: ‘uuida’. V: ‘Vulta’. A: ‘Multa’. e: ‘Multaq;’. ↩

  260. A: ‘nebulae’. V: ‘nubule’. ↩

  261. A: ‘dissoluitur’. V: ‘dissoluit’. ↩

  262. A: ‘humo’. V: ‘umo’. ↩

  263. 샤우바흐: ‘et ductum’, ‘ab’. V·A·e: ‘et ducta’, ‘ut’. ↩

  264. A: ‘sibimet’. V: ‘simet’. ↩

  265. 편집자가 ‘conpulsu’로 고쳤다. A: ‘compulsu’. V: ‘conpulsa’. ↩

  266. V: ‘inlisio’. A: ‘illisio’. e: ‘illiso’. 이어 V·A·e는 ‘fulgoris’로 읽는다(A에서는 ‘fulguris’를 바꾸었다). v: ‘fulguris’. 1882년 에르푸르트 간행 소책자 XIII쪽을 참조하라. ↩

  267. A: ‘sulfure’. V: ‘sulpore’. e: ‘sufure’. ↩

  268. v: ‘motus’. V·A·e: ‘metus’. ↩

  269. e: ‘flammigero’. V·A: ‘flamigero’. ↩

  270. V·A·e: ‘iuuencos’. v: ‘iugales’. ↩

  271. e: ‘peperere’. V·A: ‘perere’. 이어 V·A·e는 ‘deorum’, v는 ‘deorsum’으로 읽는다. 『Hermes』 XVI, 131쪽, 92번을 참조하라. ↩

  272. V: ‘rabiemque’. A: ‘rabieque’. ↩

  273. e: ‘erit plene’. V·A: ‘eritq. lene’. ↩

  274. V: ‘fulserit’. A: ‘fulxerit’. ↩

  275. 원문은 ‘conuerrent’와 ‘conuertent’ 두 독법 모두에 V를 표시한다. 이어 v는 ‘cauri’, V·A·e는 ‘chauri’로 읽는다. 519 ↩

  276. v: ‘ortu’. V·A·e: ‘ortum’. ↩

  277. 그로티우스: ‘percussi tenuem’. V·A·e: ‘percussi ut tenuem’. ↩

  278. A: ‘lumine in auras’. V: ‘lumineninauras’. e·v: ‘lumen in auras’. 『Hermes』 XVI, 131쪽, 93번을 참조하라. ↩

  279. A: ‘Libyae’. V: ‘lybiae’. ↩

  280. v: ‘prostantibus’. V: ‘prossʳtantibus’. A·e: ‘prostrantibus’. 이어 그로티우스는 ‘exserit’, V는 ‘suserit’으로 읽으며, A에서는 ‘ussêrit’으로 고쳤다. 520 ↩

  281. 그로티우스: ‘uis’. V·A: ‘uix’. 이어 v는 ‘cauri’, V·A·e는 ‘chauri’로 읽는다. ↩

  282. A: ‘fera’. V: ‘ferra’. 이어 V는 ‘uerrent’, A는 ‘uertent’로 읽는다. ↩

  283. A: ‘specie’. V: ‘speciae’. 편집자가 ‘adnuat’으로 고쳤다. V: ‘anuat’. A: ‘annuat’. 이어 e는 ‘adfore’, V는 ‘afore’, A는 ‘affore’로 읽는다. ↩

  284. 편집자는 ‘si luna alta tuens’로 적었다. 『Hermes』 XIII, 363쪽, 46번을 참조하라. V: ‘Sūma altę tuendo’. A·e: ‘Summa alte tuendo’. v는 이 행을 생략한다. 521 ↩

  285. V: ‘cum’. A: ‘tum’. 『Hermes』 XVI, 132쪽, 94번을 참조하라. ↩

  286. V: ‘caeditur’. A: ‘ceditur’. 이어 A는 ‘indiga’, V는 ‘indica’로 읽는다. ↩

  287. V·A: ‘fessa’. 그로티우스: ‘fissa’. ↩

  288. A: ‘induit ac qualem’. V: ‘Induit … et aequalem’. 원문은 V의 ‘et’ 위에 ‘ae ….’를, 그 앞에 십자표를 인쇄한다. 522 ↩

  289. 그로티우스는 ‘hunc’로 읽으며, 같은 사람은 ‘hanc’라는 추정 독법도 제시했다. V에서는 ‘hanc’로 고쳤다. A: ‘hinc’. ↩

  290. V·A·e: ‘deprehensa’. v: ‘deprensa’. Luc. 뮐러(Luc. Mueller)의 『운율론』(de re metr.) 253쪽을 참조하라. ↩

  291. v: ‘nox’. V·A·e: ‘mox’. ↩

  292. A: ‘dum’. V: ‘du’. ↩

  293. A·e: ‘ignis’. V: ‘ignes’. ↩

  294. V·e: ‘Phoebe’. A: ‘Phoebo’. v: ‘Phoebae’. 1882년 에르푸르트 간행 소책자 XII쪽 이하를 참조하라. ↩

  295. V: ‘uehit’. A: ‘uelut’. ↩

  296. V: ‘caelum’. A: ‘celsum’. ↩

  297. 슈라더의 베를린 주석서와 하우프트(『Hermes』 VII, 13쪽): ‘axe adamanteo’. V·A: ‘axea denteo’. ↩

  298. e: ‘anhelat’. V: ‘hanelat’. A: ‘anhęlat’. ↩

  299. v: ‘terram’. V·A·e: ‘terra’. ↩

  300. V: ‘optinet’. A: ‘opprimet’. ↩

  301. V: ‘ast ubi demerso’, ‘ater’. A는 두 부분을 모두 생략한다. ↩

  302. V: ‘cessit Mercurio’. A는 이 부분을 생략한다. 이어 V·A는 ‘umbrifer’, e는 ‘imbrifer’로 읽는다. 『Hermes』 XVI, 133쪽, 95번을 참조하라. e: ‘his’. V: ‘hi’. A: ‘hic’. ↩

  303. v: ‘quinque tenens’. V·e: ‘quinque tenet’(원문에 ‘? V’가 덧붙어 있다). A는 이 부분을 생략한다. 523 ↩

  304. 그로티우스: ‘tum lunam’. V: ‘cum luna’. A는 이 부분을 생략한다. 이어 e는 ‘nubila’, V는 ‘inubila’로 읽으며, A는 이 부분을 생략한다. ‘propter’도 V의 독법이며 A에는 없다. ↩

  305. V: ‘exhalantis’. A: ‘exhallantis’. ↩

  306. 그로티우스: ‘lux it dum fusa’. V: ‘luxit dum (?) frustra’. A는 ‘luxit’ 뒤에 세 글자 분량의 빈칸을 두고 ‘frustra’로 이어진다. ↩

  307. V: ‘ambiri cum subsint’. A는 ‘ambicum’ 뒤에 두 글자 분량의 빈칸을 두고 ‘subsint’로 이어진다. ↩

  308. V: ‘alias trino’. A: ‘ab austrino’. ↩

  309. V·A·e: ‘orbem’. v: ‘orbis’. 『Hermes』 XVI, 133쪽, 96번을 참조하라. ↩

  310. v: ‘abruptus’. V: ‘abrutos’. A·e: ‘abruptos’. ↩

  311. e: ‘marcescens’. V·A: ‘marcens’. 이어 v는 ‘tenui’, V·A·e는 ‘tenuis’로 읽는다. ↩

  312. V·A·e에는 1543행 앞에 ‘SOL’(태양)이라는 표제가 붙어 있다. ↩

  313. A: ‘astrorumque’. V: ‘Austrorumque’. 이어 e는 ‘tenacius’, V는 ‘tenauus’, A는 ‘te nauus’로 읽는다. 마지막으로 V는 ‘haerent’, A는 ‘haerens’로 읽는다. ↩

  314. 편집자는 ‘disiciunt’로 적었다. 그로티우스: ‘disiiciunt’. V: ‘dispiciunt’. A: ‘despiciunt’. e: ‘dissicuit’. 1882년 에르푸르트 간행 소책자 XII쪽을 참조하라. ↩

  315. 그로티우스: ‘se per’. V·A·e: ‘semper’. ↩

  316. V: ‘calore’. A: ‘calori’. ↩

  317. 그로티우스: ‘stimulat’. V: ‘simulat’. A: ‘simul at’. ↩

  318. A: ‘animat’. V: ‘animet’. 524 ↩

  319. A: ‘relaxat’. V: ‘relixit’. ↩

  320. v: ‘primos educet’. V·e: ‘primo seducet’. A: ‘primo subducet’. ↩

  321. V: ‘sole reuecto’. A: ‘sydere uecto’. ↩

  322. 그로티우스: ‘astro’. V: ‘austro’. A에서는 ‘astro’를 지우고 ‘austro’로 썼다. ↩

  323. A: ‘facem’. V: ‘face’. 이어 V·A는 ‘ora’, e는 ‘ara’, v는 ‘atra’로 읽는다. ↩

  324. N. 헤인시우스: ‘comas’. V·A·e: ‘coma’. 이어 V·A·e는 ‘orbe’, F. 마티아이(F. Matthiae)는 ‘orbem’으로 읽는다. ↩

  325. V: ‘faciem’. A: ‘facem’. ↩

  326. V·A·e: ‘aut’. 그로티우스: ‘ac’. 이어 V는 ‘iaculetur’, A는 ‘iaculentur’로 읽는다. ‘igne’는 V의 독법이며, A에는 두 글자 분량의 빈칸 뒤에 ‘ne’가 있다. ↩

  327. V·A: ‘in’. 그로티우스는 이를 삭제했다. ↩

  328. v: ‘solis’. V·A·e: ‘solers’. ↩

  329. v: ‘sollers’. V·A·e: ‘solis’. ↩

  330. V: ‘magistro’. A: ‘sinistro’. ↩

  331. e: ‘protractu’. V: ‘protactu’. A는 ‘pro’ 뒤에 다섯 글자 분량의 빈칸을 두고 ‘tactu’로 이어진다. ‘saepe’는 V의 독법이며, A는 이를 생략한다. ↩

  332. e: ‘labenti’. V: ‘libenti’. A: ‘liuenti (?)’. 이어 V는 ‘abdat’, A는 ‘abdit’으로 읽는다. ↩

  333. V: ‘quaere’. A: ‘qua ore’. 이어 e는 ‘taetro’, V·A는 ‘retro’로 읽는다. ↩

  334. V: ‘uuescet’. A: ‘Versetur’. 이어 V는 ‘inflataque celsas’로 읽으며, A는 이 부분을 생략한다. V에서는 여기서 『아라토스』(Aratus)가 끝난다. ↩

  335. A에서는 1582–1749행이 『세계 묘사』 뒤에 실려 있다. ↩

  336. v: ‘flamina’. A: ‘flumina’. e: ‘Elamina’. 이어 편집자는 ‘flamina’로 적었다. 『Hermes』 XVI, 133쪽, 97번을 참조하라. A·e: ‘flumina’. ↩

  337. e: ‘cuncta noti quatient imbres’. A: ‘ʒiiacca (sic!) nocti quaties indes’. 525 ↩

  338. e: ‘item’. A: ‘iter’. 이어 e와 교정된 A는 ‘nubila’로 읽는다. ↩

  339. v: ‘si’. A·e는 이를 생략한다. 이어 e는 ‘praesurrexerit’, A는 ‘pressus surrexerit’으로 읽는다. 그로티우스: ‘ortu’. A·e: ‘ortum’. ↩

  340. v: ‘cernatur’. A: ‘Lętatur’. e: ‘Certatur’. ↩

  341. 그로티우스: ‘Phoebum litoris’. A: ‘Phoebum in littoris’. ↩

  342. e: ‘adque per’이며 ‘adque’의 철자는 e에서 ‘atque’이다. A: ‘ad ap’. ↩

  343. 편집자는 ‘adque dehinc’로 적었다. 1882년 에르푸르트 간행 소책자 XI쪽 이하를 참조하라. A: ‘abcade hic’. e: ‘Alta dehinc’. 이어 e는 ‘iubar’, A는 ‘uiuat’으로 읽는다. e: ‘igniferum’. A에서는 ‘igniparum’으로 고쳤다. ↩

  344. v: ‘serena’. A: ‘secene’. e: ‘seręne’. 이어 e는 ‘olli’, A는 ‘orri’로 읽는다. ↩

  345. 그로티우스: ‘inmodicum (immodicum)’. A: ‘ī modicum’. 이어 v는 ‘surgens’로 읽으며, A·e는 이를 생략한다. v와 교정된 A는 ‘diffuderat’, e는 ‘diffunderat’로 읽는다. ↩

  346. 그로티우스: ‘se’. A·e: ‘si’. ↩

  347. e: ‘oblitum’. A: ‘Obliquum’. ↩

  348. 그로티우스: ‘dies’. A: ‘die’. ↩

  349. e: ‘cadens’, ‘pura’. A: ‘catens’, ‘para’. ↩

  350. e: ‘displosis’. A: ‘diplosis’. 이어 e는 ‘etenim’, A는 ‘sed enim’으로 읽는다. ↩

  351. e: ‘disiectarum’. A: ‘dissectarum’. ↩

  352. e: ‘exuti’, ‘clarescere’. A: ‘et uti’, ‘calor ascere’. ↩

  353. v: ‘quin’. A: ‘Cum’. e: ‘Qui’. ↩

  354. e: ‘noscere’. A는 이를 생략한다. ↩

  355. v: ‘deferri’. A는 이를 생략한다. e: ‘De feri’. 이어 e는 ‘spectaris’, A는 ‘spectantis’로 읽는다. ↩

  356. e: ‘occasu’. A: ‘hoc casu’. ↩

  357. e: ‘puras’. A: ‘primas’. 이어 그로티우스는 ‘condat’, A는 ‘condit’으로 읽는다. ↩

  358. e: ‘tinguat’. A: ‘tingat’. 편집자가 ‘inlapsum’으로 고쳤다. 슈라더의 베를린 주석서: ‘illapsum’. A: ‘in lapsum’. e: ‘in lapsu’. ↩

  359. e: ‘noxque’. A: ‘Nanque’. ↩

  360. e: ‘expertes’. A: ‘et ptes’. 『Hermes』 XIII, 359쪽, 37번과 XV, 182쪽, 51번을 참조하라. ↩

  361. e: ‘cum’. A: ‘dum’. ↩

  362. e: ‘languet’. A: ‘langueat’. 이어 v는 ‘in’으로 읽으며, A·e는 이를 생략한다. e: ‘tenui’. A: ‘tenuat’. ↩

  363. e: ‘fraternos’. A: ‘nox fratrem’. ↩

  364. v: ‘hebetat’. A·e: ‘habitat’. ↩

  365. e: ‘inferior’. A: ‘inferius’. 이어 v는 ‘interstans’, A는 ‘uter trans’, e는 ‘inter stans’로 읽는다. ↩

  366. e: ‘arcet’. A는 이를 생략한다. 이어 v는 ‘flammigerae’, A는 ‘flamiger’, e는 ‘flammigere’로 읽는다. e: ‘radium’. A: ‘aera dium’. 그로티우스: ‘haut’. A·e: ‘aut’. 마지막으로 e는 ‘tibi rursum’, A는 ‘abi rusfum’으로 읽는다. ↩

  367. v: ‘ebria sanguineae’. A: ‘Et nasan ganea’. e: ‘Ebria sanguinea’. ↩

  368. e: ‘fundetur’. A: ‘fundo cur’. ↩

  369. e: ‘rutila inter’, ‘stagna’. A: ‘rutilantis’, ‘anga’. 이어 A·e는 ‘morante’로 읽는다(A에서는 교정한 독법이다). ↩

  370. e: ‘radios’, ‘crassior’. A: ‘radio’, ‘rasior’. ↩

  371. e: ‘erit’. A: ‘nent’. ↩

  372. e: ‘exortum’. A: ‘exortam’. ↩

  373. e: ‘adeo’, ‘si cingula’. A: ‘dea’, ‘sic ingula’. ↩

  374. 편집자는 ‘seruarint’로 적었다. 『Hermes』 XIII, 361쪽, 42번을 참조하라. 슈라더의 베를린 주석서도 같은 독법이다. A·e: ‘seruarent’. 이어 e는 ‘taetrae (tetre)’, A는 ‘ta eo’로 읽는다. ↩

  375. e: ‘dei’, ‘igne’. A: ‘die’, ‘ore’. ↩

  376. e: ‘qua’, ‘spectaueris’, ‘adfore’. A: ‘qd’, ‘pectaberis’, ‘affore’. ↩

  377. A·e에는 1651행 앞에 ‘Aselli’(당나귀들)라는 표제가 붙어 있다. ↩

  378. v: ‘praesepe’. A: ‘prerepe’. e: ‘presepe’. ↩

  379. e: ‘quae’. A: ‘q’. ↩

  380. e: ‘tepidum’. A: ‘termum’. ↩

  381. e: ‘concrescit’. A: ‘concessit’. ↩

  382. e: ‘id’. A: ‘in’. ↩

  383. 그로티우스: ‘auferat’. A: ‘aufert’. e: ‘auferri’. v: ‘auferet’. ↩

  384. e: ‘cadet’. A: ‘ruet’. ↩

  385. e: ‘parco’, ‘rore madebit’. A: ‘pars eo’, ‘rorem adebit’. ↩

  386. v: ‘iustae’. A·e: ‘iuste’. ↩

  387. e: ‘alterius’. A: ‘agitenus’. ↩

  388. e: ‘at’. A: ‘A’. ↩

  389. e: ‘Riphaeis’. A에서는 ‘Ripheisa’를 지우고 ‘Rhipheis’로 썼다. 이어 e는 ‘crepitabit’, A는 ‘trepidabit’으로 읽는다. ↩

  390. A·e에는 1670행 앞에 ‘Venti’(바람들)라는 표제가 붙어 있다. ↩

  391. e: ‘cum traxere tumorem’. A: ‘contraxe humor’. ↩

  392. v: ‘caeruleus’. A: ‘ceruleas’. e: ‘ceruleus’. ↩

  393. e: ‘uentos’. A: ‘uentus’. ↩

  394. e: ‘clangore’. A: ‘langore’. ↩

  395. e: ‘serena’. A: ‘sereno’. ↩

  396. v: ‘Saeuitura’. A: ‘Seruit ura’. e: ‘Seruitura’. ↩

  397. e: ‘picturati’. A: ‘picea rati’. 편집자는 ‘cum uertit’으로 적었다. 『Hermes』 XIII, 361쪽, 43번을 참조하라. A·e: ‘conuertit’. ↩

  398. e: ‘tenues’. A: ‘tenus’. ↩

  399. e: ‘post tergum’. A: ‘postergam’. ↩

  400. v: ‘Latipedemque’. A: ‘Lata pedemque’. e: ‘Latipedem quae’. 이어 e는 ‘excedere’, A는 ‘exedere’로 읽는다. ↩

  401. e: ‘se tendere’. A: ‘ascendere’. ↩

  402. e: ‘senectam’. A: ‘senetiam’. ↩

  403. e: ‘usus’. A: ‘arui’. ↩

  404. e: ‘uerret’. A: ‘uertet’. ↩

  405. e: ‘euri’. A: ‘eari’. ↩

  406. 교정된 A: ‘fauonii’. e: ‘faonii’. ↩

  407. N. 헤인시우스: ‘repetant’. 서문 XIX쪽을 참조하라. A·e: ‘repetunt’. ↩

  408. e: ‘hirundo’. A: ‘irundo’. ↩

  409. e: ‘stagna adeat’. A는 ‘si’ 뒤에 다섯 글자 분량의 빈칸을 두고 ‘adeat’로 이어진다. 그로티우스: ‘sunt’. A: ‘sint’. ↩

  410. e: ‘ululae dant’. A: ‘hululae dent’. ↩

  411. e: ‘bucula’. A: ‘buccula’. ↩

  412. v: ‘qua’. A: ‘Quaque’. e: ‘Qua’. 편집자는 ‘ecfert’로 적었다. 『Hermes』 XIII, 362쪽, 44번을 참조하라. A: ‘effert’. e: ‘haec fert’. ↩

  413. A: ‘sedibus’. e: ‘reditus’. 『Hermes』 XV, 182쪽, 52번을 참조하라. ↩

  414. e: ‘graculus’. A: ‘Gracchulus’. ↩

  415. e: ‘clangore’. A: ‘langore’. ↩

  416. e: ‘ardea’. A: ‘Ardua’. ↩

  417. 그로티우스: ‘concrescant’. A: ‘Concrescunt’. ↩

  418. e: ‘conuenit’. A: ‘Cum uento’. 이어 e는 ‘protinus’로 읽으며, A에서는 ‘proxim’을 지우고 ‘protinus’로 썼다. e: ‘imbres’. A: ‘imber’. ↩

  419. v: ‘torrens’. A·e: ‘torret’. 이어 v는 ‘ahenum’으로 읽으며, A에서는 ‘ah’를 지우고 ‘ahęnum’으로 썼다. e: ‘aenum’. ↩

  420. e: ‘humentis’. A: ‘humentes’. ↩

  421. 그로티우스: ‘siue imum’. A: ‘si nimum’. 이어 e는 ‘amictus’, A는 ‘amictu’로 읽는다. ↩

  422. e: ‘procumbentia’. A: ‘copum bretia’. ↩

  423. A: ‘caelo et Thetidi’. 그로티우스: ‘caelo Thetidi’. 『Hermes』 XVI, 134쪽, 98번을 참조하라. ↩

  424. e: ‘pax aderit nusquam’. A: ‘pando anus quam’. A에는 1730행 뒤에 빈 행이 하나 있다. ↩

  425. 슈라더의 베를린 주석서: ‘clara’. A: ‘castra’. 이어 e는 ‘serena’, A는 ‘sereno’로 읽는다. ↩

  426. e: ‘sub Ioue uenturae’. A: ‘subia uenentur’. ↩

  427. e: ‘referant’. A: ‘refrenent’. ↩

  428. e: ‘paruum’. A: ‘prauum’. 이어 v는 ‘praesepe’, A·e는 ‘praespecta’로 읽는다. ↩

  429. e: ‘hoc’. A: ‘hac’. ↩

  430. v: ‘molis’. A·e: ‘mollis’. ↩

  431. 그로티우스: ‘comminus (cominus)’. A: ‘Cum minus’. 이어 e는 ‘purgatur’, A는 ‘purgantur’로 읽는다. ↩

  432. L: ‘tum’. A: ‘cum’. 이어 그로티우스는 ‘proprium’, A는 ‘propior’, L은 ‘proprio’로 읽는다. ↩

  433. A는 1743행을 생략한다. L: ‘ouantes’. e: ‘ouantia’. ↩

  434. L·e: ‘tum’. A: ‘uel’. ↩

  435. A: ‘pinnis’. L: ‘pennis’. ↩

  436. L·e: ‘Strymonias’. A: ‘Strymonia’. ↩

  437. A: ‘aperta’. L: ‘arta’. ↩

  438. A: ‘occulerent flagrantibus’. L: ‘occurrent fraglantibus’. ↩

  439. L: ‘ignis’. A: ‘ignes’. ↩

  440. L·e: ‘sacra sidera’. A: ‘saes sydera’. 이어 L은 ‘retundit’, A는 ‘recundit’으로 읽는다. ↩

  441. L·e: ‘stellarum’. A: ‘stellas ut’. ↩

  442. A: ‘dura’. L: ‘signa’. ↩

  443. L·v: ‘suspexeris’. A·e: ‘suspexerit’. ↩

  444. A: ‘gramina’. L: ‘tramina’. 이어 v는 ‘semesa petacius’, A는 ‘se mens apetat ius’, L·e는 ‘semensa petacius’로 읽는다. 마지막으로 A는 ‘anser’, L은 ‘anfer’로 읽는다. ↩

  445. v: ‘innumero’. A·e: ‘in numero’. L: ‘innumeres’. 이어 e는 ‘graculus’, A는 ‘gracchulus’, L은 ‘gragulus’로 읽는다. ↩

  446. e: ‘fringuilla’. A: ‘pinguilla’. L: ‘frinquilla’. ↩

  447. A: ‘raptim’. L: ‘rapti’. 이어 L·e는 ‘Nerei’, A는 ‘Nesei’로 읽는다. ↩

  448. e: ‘hymenaeis’. A: ‘hymineis’. ↩

  449. e: ‘petit’. A: ‘pete’. ↩

  450. 편집자는 ‘trepide’로 적었다. 1882년 에르푸르트 간행 소책자 XII쪽을 참조하라. A·e: ‘trepidae’. 이어 e는 ‘scruposae’, ‘rupis’, A는 ‘sa ruposae’, ‘puppis’로 읽는다. ↩

  451. A: ‘grues’. L: ‘graues’. 이어 L은 ‘audacibus’, A는 ‘audacius’로 읽으며, L·e는 ‘aethrae’, A는 ‘aethra’로 읽는다. ↩

  452. A: ‘pinnis’. L: ‘pennis’. 이어 v는 ‘longos’, A·e는 ‘longus’, L은 ‘longos’로 읽는다. 마지막으로 A는 ‘uolatus’, L은 ‘uolatur’로 읽는다. ↩

  453. e: ‘licia’. A: ‘litia’. ↩

  454. 그로티우스: ‘cinis en cinis’. A: ‘cinis cinis’. ↩

  455. e: ‘prunis’. A: ‘primis’. ↩

  456. e: ‘breui’. A: ‘breues’. 이어 그로티우스는 ‘crassae’, A는 ‘crassa’로 읽는다. ↩

  457. e: ‘uuentis’. A: ‘huuentis’. ↩

  458. e: ‘ter fetum’이며 ‘fetum’의 철자는 e에서 ‘foetum’이다. A: ‘terrę cum’. ↩

  459. e: ‘trino’. A: ‘trinos’. ↩

  460. e: ‘renidescens’. A: ‘reniscunt’. ↩

  461. e: ‘teres’. A: ‘tener’. ↩

  462. e: ‘uolitare’. A: ‘uolitasse’. ↩

  463. e: ‘si lanae’. A: ‘syllanae’. ↩

  464. e: ‘uuidus’. A: ‘huuidus’. ↩

  465. v: ‘praecipies’. A: ‘percipies’. e: ‘praecipites’. 이어 e는 ‘quin et’, ‘gaudebit’, A는 ‘qui nec’, ‘gaudebis’로 읽는다. ↩

  466. v: ‘iustis’. A·e: ‘iusti’. ↩

  467. v: ‘sic’. A·e: ‘si’. 이어 e는 ‘deorum’, A는 ‘dearum’으로 읽는다. ↩

  468. e: ‘terram’. A: ‘terra’. ↩

  469. 그로티우스: ‘at’. A: ‘aut’. 이어 v는 ‘arcton’, A는 ‘arcum’, e는 ‘arctum’으로 읽는다. ↩

  470. 편집자가 ‘primum’을 덧붙였다. 『Hermes』 XVI, 123쪽, 72번을 참조하라. A·e에는 없다. ↩

  471. A: ‘Pleiadas’. e: ‘pliadas’. ↩

  472. v: ‘at ne’. A: ‘Anne’. e: ‘An ne’. ↩

  473. v: ‘discutiant’. A: ‘Disijciant’. e: ‘Dissutiant’. ↩

  474. e: ‘herbas’. A: ‘hęrbas’. ↩

  475. v: ‘ardere’. A·e: ‘ardore’. ↩

  476. e: ‘prorumpunt’. A: ‘perrumpunt’. ↩

  477. e: ‘ignescunt’. A: ‘ignescent’. ↩

  478. e: ‘succedunt’, ‘aestus’. A: ‘succēdunt’, ‘aestas’. ↩

  479. e: ‘ac sitient’. A: ‘assicient’. ↩

  480. e: ‘siccior’. A: ‘sicior’. ↩

  481. A: ‘uenas’. e: ‘uentis’. 『Hermes』 XVI, 134쪽, 99번을 참조하라. ↩

  482. 그로티우스: ‘succincta’. A: ‘sic cincta’. ↩

  483. e: ‘est’. A: ‘Festa’. 이어 슈라더의 베를린 주석서는 ‘has’, A는 ‘hos’로 읽는다. ↩

  484. e: ‘deflet’. A: ‘deflęt’. ↩

  485. v: ‘si tum modico’. A: ‘si imodico’. e: ‘si modico’. 이어 e는 ‘ab undis’, A는 ‘abundas’로 읽는다. ↩

  486. e: ‘parcos’. A: ‘sarcos’. ↩

  487. e: ‘poscimus’. A: ‘Poscimur’. ↩

  488. e: ‘certa suis’. A: ‘certas uis’. ↩

  489. e: ‘ouis’. A: ‘uis’. ↩

  490. e: ‘insaturata cibi’. A: ‘insatus atacibis’. ↩

  491. v: ‘id’. A: ‘et’. e는 이를 생략한다. ↩

  492. 그로티우스: ‘adpetat’. A: ‘appetit’. ↩

  493. v: ‘abscedant’. A: ‘ascendant’. e: ‘abscendant’. ↩

  494. v: ‘uesper adire’. A·e: ‘uespera dire’. ↩

  495. e: ‘conpellat (Compellat)’. A: ‘Compellas’. 이어 e는 ‘nimbos’, A는 ‘enim bos’로 읽는다. ↩

  496. v: ‘lingua’. A·e: ‘linguam’. ↩

  497. e: ‘aut’, ‘in armum’. A: ‘ad’, ‘ina pinum’. ↩

  498. v: ‘spinis’. A: ‘pinis’. e: ‘pinnis’. ↩

  499. e: ‘caeno’. A: ‘cena’. ↩

  500. e: ‘lupus’. A: ‘lusus’. ↩

  501. v: ‘petens’. A·e: ‘potens’. ↩

  502. 편집자는 ‘id praesentiat ultro’로 적었다. 『Hermes』 XIII, 362쪽, 45번을 참조하라. A: ‘idi rentia adultis’. e: ‘id praesentia ultro’. ↩

  503. v: ‘talia’. A·e: ‘alia’. ↩

  504. e: ‘pectore’. A: ‘peccat ore’. ↩

  505. v: ‘et transactorum’. A: ‘Errans actorum’. e: ‘E transactorum’. 이어 e는 ‘mensum’으로 읽는다. A의 ‘mensum’ 위에는 ‘ꝓ mensium’이라는 기호와 글자가 놓여 있다. 526 ↩

  506. 그로티우스: ‘si confluxere’. A: ‘si sic fluxere’. ↩

  507. e: ‘trepidare’, ‘pudor’. A: ‘trepida’, ‘pudor at’. 이어 그로티우스는 ‘ullus’, A는 ‘ullos’로 읽는다. ↩

  508. e: ‘sacrae’. A: ‘sacre’. 이어 e는 ‘mensum’으로 읽는다. A의 ‘mensum’ 위에는 ‘ꝓ mensium’이라는 기호와 글자가 놓여 있다. 527 ↩

  509. A: ‘perquires’. L: ‘perquire’. 이어 v는 ‘tibi’, A·L·e는 ‘sibi’로 읽는다. ↩

  510. 1878행 뒤에 빈 행 두 줄을 둔 다음, A에는 ‘루푸스 페스투스의 『아라토스』(Aratus)가 끝난다. 같은 저자의 『세계 묘사』가 시작된다’라고 적혀 있다. e에는 ‘루푸스 페스투스의 『아라토스』(Aratus)가 끝난다. 같은 저자의 『세계 묘사』가 시작된다. FELIX[복될지어다]’라고 적혀 있다. 528 ↩

  511. 인쇄본에 닫는 괄호가 없다. 다른 스캔도 같은 상태여서 임의로 닫지 않았다. ↩

  512. 동일판 두 스캔 모두 같은 철자 succedens를 두 차례 인쇄한다. ↩

  513. 원전은 V를 두 독법에 모두 붙인다. 증인 부호를 추정으로 바꾸지 않았다. ↩

  514. †는 A의 첫 글자 위에 인쇄된 십자표이다. 편집자는 서문에서 1099행과 1292행의 십자표를 예시로 남겼다고 설명한다. ↩

  515. 원전은 두 독법에 모두 A를 붙인다. 이 중 한 부호를 V로 추정하지 않았다. ↩

  516. A의 leuaque와 planta 위에 b와 a가 각각 놓인다. 위첨자의 뜻을 추정해서 본문 어순에 반영하지 않았다. ↩

  517. 원전의 항목번호는 1293으로 보존하였다. 주석은 레마 cetosa가 실제로 있는 1299행에 연결하였다. ↩

  518. 원문은 서지에서 n. 122 n. 71로 인쇄한다. 문맥상 122쪽과 71번을 가리키는 표기로 읽되 원문 글자는 보존했다. ↩

  519. 원전은 conuerrent와 conuertent에 모두 V를 붙인다. ↩

  520. V의 독법에서 r는 줄 위에 놓여 있다. ↩

  521. 이 행은 si luna alta tuens docet inclinarier alta 전체를 가리킨다. scripsi는 편집자 브라이지히 자신의 선택이고, v는 특정 필사본이 아니라 통용 독법을 뜻한다. 다른 판본인 불레의 『기상 예보』에서는 153행과154행 사이에 이 행이 없다. ↩

  522. 원전의 배치를 보존하면 ae ….가 et 위에 있고 그 앞에는 †가 있다. 이를 한 줄의 연속 본문으로 읽지 않는다. ↩

  523. (? V)는 저본 편집자의 의문 표기다. ↩

  524. 원전의 항목번호는 1544로 보존하였다. 주석은 레마 animat이 실제로 있는 1554행에 연결하였다. ↩

  525. sic!는 편집자가 기묘한 철자를 그대로 전사했음을 나타낸다. 첫 기호는 모양을 보존했으며 약자를 임의로 풀지 않았다. ↩

  526. mensum 위의 ꝓ mensium을 원래 위치대로 보존한다. ꝓ의 약자 확장은 하지 않았다. ↩

  527. mensum 위의 ꝓ mensium을 원래 위치대로 보존한다. ꝓ의 약자 확장은 하지 않았다. ↩

  528. 마지막 FELIX는 원어를 보존하고 기원어로 해석하였다. 이 구절은 다음 작품의 시작을 알리는 문구를 인용한 것으로, 그 작품의 시본문이 여기에 실린 것은 아니다. ↩

출처 및 판본

Rufi Festi Avieni Aratea (1882) — 아비에누스

점성술서 번역실로 돌아가기