Original

De ipsa vero præsentia hoc etiam addendum est, vt tota Trinitas condidit creaturas, sic eisdem adest tota, sed eo personarum trium & actionum distinctarum discrimine, quod doctrina sacra tradit. In creationis opere, Basilius sic distinguit personas, vt, quemadmodum dixi, cum scriptura statuat Patrem αἴτιον προκαταρκτικὸν, causam antecedentem, à quo omnia profecta sunt ac manarunt tanquam fonte consilii totius & decreti de rerum creatione. Filium αἴτιον δημιουργικὸν καὶ τεκτονικὸν, causam opificem & quasi fabrilem per quem peracta est creatio, tanquam per Architectum. Spiritum sanctum αἴτιον τελειωτικὸν ἢ ⟦Greek reading uncertain⟧, causam consummatricem aut operis perfectricem, quod perfector est operis, secundum 33 Psalmum, Verbo Domini cœli creati sunt, & Spiritu oris eius omnis virtus eorum. Ipse dixit, & fuit: Ipse mandauit, & stetit. Et Paulus ad Rom. 11. complectens omnes personas, ἐξ αὐτοῦ, & δι’ αὐτοῦ, καὶ ἐν αὐτῷ τὰ πάντα, ex quo, & per ipsum, & in ipso omnia. Patrem demonstrat, cum dicit, ex quo sunt omnia: Filium, per quem: Spiritum in quo. Hoc dictum & ad opus absolutum nunc recte accommodatur, simili personarum trium discrimine in scriptura expresso, quod Pater rursus adsit, vt αἴτιον προκαταρκτικόν, causa antegressa Filius, vt αἴτιον κυβερνητικὸν causa gubernans per quem Pater administrat omnia, sicut ipse Filius testatur: Pater vsque modo operatur, & ego operor. Et Paulus inquit: Omnia per ipsum consistere. Epistola ad Heb. Omnia eum sustinere verbo suo potente: Spiritus sanctus, vt αἴτιον σωτηρικὸν causa conseruans immediate sustentans ac conseruans omnia, vt dicitur in Gen. 1. cap. Spiritus Domini ferebatur super aquas, &c. Et 1. Sap. Spiritus Domini repleuit orbem terrarum, & hoc quod continet omnia scientiam habet vocis.

Venio ad alterum gradum præsentiæ, quem εἰδικὸν καὶ διάφορον, id est, specialem & singularem vocant, vtpote non communem creatis omnibus, sed certis quibusdam ex hoc numero proprium ac peculiarem. Pertinet is enim tantum, ad electos, ad beatos Angelos & homines, sed aliter ad homines beatos post hanc vitam in cœlo; aliter ad sanctos, vocatos ad Ecclesiæ societatem, & inchoationem nouæ, æternæ, & Spiritualis vitæ in terris. Recte itaque gradus hic distinguitur in duos gradus discretos, ordinatum tamen vtrumque, & certo verbo traditum. Horum vnum, αὐτοπτικὸν, id est, intuitiuum nomino, à præsenti intuitu Dei, & cum eo consuetudine, quo beati Angeli fruuntur & homines post hanc vitam. His adest non tantum conseruans vitam eorum, sed & viuificans eos vita æterna, suaque implens luce & iusticia. Et visibiliter ab eis atque immediate conspicitur, ac conspicietur deinceps in æterna consuetudine, vbi erit Dominus coram perficiens omnia in omnibus electis, id est, vbi, sine mediatore, sine ministerio verbi & sacramentorum, vt causa immediata sese nobis & æterna sua bona communicabit, cum æterna beatitudine, & immediatum erit obiectum nostrum. Quanquam autem non discedit à beatis, tamen adest eis tantum societate.

Alter gradus specialis præsentiæ proprius est Ecclesiæ in hac vita, quæ colligitur tantum ex genere humano. Et cœtus etiam est visibilis, sicut ipsa societas, sed longe alius ab hac, & diuersus, vt qui prædicatione verbi patefacti, ministerioque Sacramentorum in virtute Spiritus sancti per Filium Dei excerpitur ac segregatur ex genere humano, in quo cœtu, quanquam electis admixti sunt, secundum consuetudinem externam, multi non sancti, de doctrina consentientes, non tamen idcirco Ecclesia vera est confusum corpus, & non sancta. A principali enim fit denominatio. Non sancti mortua sunt membra Ecclesiæ, vel potius veræ Ecclesiæ nulla, sed illius tantum visibilis cœtus, qui communiter à consortio & consuetudine externa sic vocatur. Viua autem & electa membra veræ & proprie dictæ Ecclesiæ, regeneratione instaurata ac sanctificata, digerit & coagmentat Spiritus sanctus in vnum corpus mysticum, cuius gloriosum caput est ipse Filius Dei, ad vitam nouam, æternam, spiritualem, legi Dei congruam, Deo placentem: ad imaginem conditoris, in vera Dei agnitione, in iusticia, & sanctitate vera, in actionibus nouis, sanctis, spiritualibus, quæ longe alia est vita ab altera illa priore animali, & rationali, ciuili, externa.

Korean

임재 자체에 관해서는 다음 점도 덧붙여야 한다. 삼위일체 전체가 피조물들을 창조했듯이, 전체가 그 피조물들과 함께 계신다. 다만 거룩한 가르침이 전하는 대로 세 위격과 서로 구별되는 작용 사이에는 구별이 있다. 바실리우스는 창조의 활동에서 위격들을 다음과 같이 구별한다. 앞서 말했듯이 그는 성경과 함께 성부를 “αἴτιον προκαταρκτικὸν”, 곧 “선행하는 원인”, 라틴어로 “causam antecedentem”, 곧 “앞서는 원인”으로 정한다. 사물의 창조에 관한 모든 계획과 결정의 원천인 성부에게서 만물이 비롯되어 흘러나왔다. 성자는 “αἴτιον δημιουργικὸν καὶ τεκτονικὸν”, 곧 “만들고 건축하는 원인”, 라틴어로 “causam opificem & quasi fabrilem”, 곧 “제작자이며 말하자면 장인과 같은 원인”이다. 건축자를 통하듯 성자를 통해 창조가 이루어졌다. 성령은 “αἴτιον τελειωτικὸν”, 곧 “완성하는 원인” 또는 그에 병기된 또 하나의 원인으로 불린다. 라틴어 풀이는 “causam consummatricem aut operis perfectricem”, 곧 “완결하는 원인 또는 작업을 완성하는 원인”이다. 성령이 그 작업을 완성하는 분이기 때문이다. 시편 33장에 따르면, “주님의 말씀으로 하늘들이 창조되었고, 그의 입의 영으로 그 모든 무리가 창조되었다. 그가 말씀하시니 이루어졌고, 명령하시니 굳게 섰다.” 바울도 로마서 11장에서 모든 위격을 아울러 “ἐξ αὐτοῦ, & δι’ αὐτοῦ, καὶ ἐν αὐτῷ τὰ πάντα”, 곧 “만물은 그에게서 나오고, 그를 통하며, 그 안에 있다”라고 한다. 라틴어 풀이 역시 “ex quo, & per ipsum, & in ipso omnia”, 곧 “그에게서, 그를 통하여, 그 안에 만물이 있다”이다. “만물이 그에게서 나온다”라고 할 때에는 성부를, “그를 통한다”라고 할 때에는 성자를, “그 안에 있다”라고 할 때에는 성령을 가리킨다. 이 말씀은 이미 완성된 작품에도 이제 올바르게 적용된다. 성경이 세 위격을 비슷하게 구별하여 표현하듯이, 성부는 다시 “αἴτιον προκαταρκτικόν”, 곧 “선행하는 원인”, 라틴어로 “causa antegressa”, 곧 “앞서 있는 원인”으로 함께 계신다. 성자는 “αἴτιον κυβερνητικὸν”, 곧 “다스리는 원인”, 라틴어로 “causa gubernans”, 곧 “통치하는 원인”으로 함께 계시며, 성부는 그를 통하여 만물을 다스리신다. 성자 자신도 “아버지께서 지금까지 일하시니 나도 일한다”라고 증언하신다. 바울도 “만물이 그를 통해 서 있다”라고 말하며, 히브리서에서는 그가 능력 있는 말씀으로 만물을 붙드신다고 한다. 성령은 “αἴτιον σωτηρικὸν”, 곧 “보존하는 원인”, 라틴어로 “causa conseruans”, 곧 “보존하는 원인”으로 직접 만물을 붙들고 보존하신다. 창세기 1장에 “주님의 영이 물 위를 움직이셨다”라고 한 것 등이 그러하다. 또 지혜서 1장에는 “주님의 영이 온 땅을 채우셨으며, 만물을 감싸는 그 영은 모든 음성을 아신다”라고 되어 있다.

이제 그들이 “εἰδικὸν καὶ διάφορον”, 곧 “특수하고 구별되는 것”, 라틴어로 “specialem & singularem”, 곧 “특별하고 고유한 것”이라고 부르는 또 다른 임재의 단계로 넘어가겠다. 이는 모든 피조물에게 공통되지 않고, 그 가운데 특정한 일부에게 고유하고 특별한 임재이기 때문이다. 그것은 오직 선택받은 이들, 곧 복된 천사들과 인간들에게만 해당한다. 다만 이 삶 뒤에 하늘에서 복을 누리는 인간들에게 해당하는 방식과, 땅에서 교회의 교제로 부름받고 새롭고 영원한 영적 생명을 시작하도록 부름받은 성도들에게 해당하는 방식은 다르다. 따라서 이 단계를 서로 구별되는 두 단계로 나누는 것은 옳다. 그러나 두 단계 모두 정해진 질서에 따르며 확실한 말씀으로 전해져 있다. 나는 그중 하나를 “αὐτοπτικὸν”, 곧 “직접 보는 것”, 라틴어로 “intuitiuum”, 곧 “직관적인 것”이라고 부른다. 복된 천사들과 이 삶을 마친 인간들이 하나님을 눈앞에서 뵙고 그와 사귀며 누리는 데서 나온 이름이다. 하나님은 그들의 생명을 보존할 뿐 아니라 영원한 생명으로 살게 하고, 자신의 빛과 정의로 채우며 그들과 함께 계신다. 그들은 하나님을 눈으로 직접 보며, 앞으로도 영원한 교제 가운데 그렇게 볼 것이다. 그곳에서는 주님이 친히 모든 선택받은 이들 안에서 모든 것을 이루실 것이다. 곧 중개자 없이, 말씀과 성례의 직무 없이, 직접적인 원인으로서 영원한 복락과 함께 자기 자신과 영원한 좋은 것들을 우리에게 나누어 주시고, 우리가 직접 바라보는 대상이 되실 것이다. 그러나 하나님은 복된 이들을 떠나지 않으시더라도, 그들과 교제의 방식으로만 함께 계신다.

특별한 임재의 다른 단계는 이 삶의 교회에 고유하며, 이 교회는 오직 인류 가운데서 모인다. 그것은 사회 자체와 마찬가지로 눈에 보이는 모임이기도 하지만, 그 사회와는 크게 다르고 구별된다. 계시된 말씀의 선포와 성례의 직무를 통하여, 성령의 능력 안에서 하나님의 아들에 의해 인류 가운데서 따로 뽑히고 구별되는 모임이기 때문이다. 이 모임에는 가르침에 동의하지만 거룩하지는 않은 많은 사람이 외적 교제에 따라 선택받은 이들 사이에 섞여 있다. 그렇다고 참된 교회가 혼합된 몸이 되거나 거룩하지 않게 되는 것은 아니다. 이름은 주된 부분을 따라 붙이기 때문이다. 거룩하지 않은 사람들은 교회의 죽은 지체다. 더 정확히 말하면 참된 교회의 지체가 전혀 아니고, 함께 어울리고 외적으로 교제한다는 데서 통상 교회라고 불리는 그 눈에 보이는 모임의 지체일 뿐이다. 그러나 참되고 본래 의미에서의 교회에 속한 살아 있고 선택받은 지체들, 거듭남으로 새로워지고 거룩해진 지체들은 성령께서 하나의 신비로운 몸으로 배열하고 결합하신다. 그 몸의 영광스러운 머리는 하나님의 아들 자신이다. 성령은 그들을 새롭고 영원하고 영적이며, 하나님의 법에 맞고 하나님을 기쁘시게 하는 삶으로 이끄신다. 곧 창조주의 형상에 따라 하나님을 참되게 알고, 정의와 참된 거룩함 가운데 새롭고 거룩하고 영적인 행위를 하는 삶으로 이끄신다. 이 삶은 앞서 말한 다른 삶, 곧 생물적이고 이성적이며 시민적이고 외적인 삶과는 크게 다르다.