Differunt ergo illa perspicua ac pellucida corpora, quoad primum exortum, ab his opacis, & visui imperuiis, non tam materia ipsa, quam huius perfectione, & perspicuitate, ac tenuitate fusae, explicataeque, & extensae substantiae, ac formis, quibus talia sunt, viribusque; quae formis respondent.
그러므로 처음 생겨남을 기준으로 볼 때, 투명하고 빛이 통하는 물체들과 불투명하여 눈길이 통하지 않는 물체들의 차이는 질료 자체에 있다기보다 질료의 완성에 있다. 펼쳐지고 풀려 뻗은 실체의 투명성과 미세함, 그것들을 그러한 것으로 만드는 형상들, 그리고 그 형상들에 대응하는 힘들에서 차이가 난다.
Totum autem perspicuae molis systema, initio fuit quiddam, ex materia crassiore terrea, depuratum ac defecatum exactius, & magis magisque; διακρίσει, secretione, vera substantiae totius fusum atque extenuatum. Nam ex terrenae molis, ab obscurioribus & crassioribus fecibus expurgatae, atque emundatae, dilatatione ampliore, sed vi omnipotente perfecta, aquam: ex huius diductione atque expansione maiore, aerem: ex aeris summa extremaque attenuatione & perpolitione, futuri coeli materiam produxit Deus conditor. Coeli enim materiam, sacrae literae dicunt esse aquam, idque; & appellatio etiam indicat Schamaim.
투명한 덩어리의 체계 전체는 처음에 더 거친 흙의 질료에서 한층 더 철저히 정화되고 찌꺼기가 제거된 것이었다. 실체 전체가 실제로 분리되면서 더욱더 펼쳐지고 미세해진 것이다. 창조자이신 신은 더 어둡고 거친 찌꺼기에서 정화된 흙 덩어리를 전능한 힘으로 더 넓게 펼쳐 물을 만드셨다. 물을 더 벌리고 확장하여 공기를, 공기를 지극히 미세하게 하고 철저히 다듬어 앞으로 하늘이 될 질료를 만드셨다. 성서는 하늘의 질료가 물이라고 말하며, 샤마임이라는 명칭도 이를 가리킨다.
Hoc rursus perspicuum systema diremit in duas partes, quarum supremam, & à medio remotiorem, purissima ac splendidissima luce perfusam, (quam itidem solo verbo accendit ex nihilo, in praeformata coeli materia) & συστάσει, constitutione ac substantia fixam & solidatam, firmauit in compagem distinctorum orbium, vnde hanc firmamentum appellauit: Alterius substantiam non mutauit. Hic discrimen extitit corporum perspicuorum coelestium & elementarium.
그분은 이 투명한 체계를 다시 두 부분으로 나누셨다. 그 가운데 가장 높고 중심에서 더 먼 부분에 가장 순수하고 찬란한 빛을 가득 채우셨다. 이 빛도 미리 형성된 하늘의 질료 안에서 오직 말씀으로 무에서 불붙이신 것이었다. 이어 그 부분을 구성과 실체에서 고정하고 굳혀, 서로 구별되는 천구들의 조직으로 단단하게 만드셨다. 그래서 그것을 궁창이라고 부르셨다. 다른 부분의 실체는 바꾸지 않으셨다. 여기서 투명한 천상 물체와 원소적 물체의 차이가 생겼다.
Differunt autem illa ab his, praeter τὸ ἀγήρατον καὶ ἀναλλοίωτον, καὶ ἀπαθές, praeterquam quod expertia sunt senectutis, & alterationis, & passionis, de quo postea dicemus, primo, tenuitate ac perspicuitate substantiae, exactissime perpurgatae, & summe extenuatae, ac perpolitae.
천상 물체는 원소적 물체와 다음과 같이 다르다. 뒤에서 말하겠지만, ‘늙지 않음과 변하지 않음과 영향을 받지 않음(τὸ ἀγήρατον καὶ ἀναλλοίωτον, καὶ ἀπαθές)’, 곧 늙음과 변화와 영향을 받음에서 벗어나 있다는 점이 있다. 이를 제외하고도 첫째로, 아주 철저히 정화되고 지극히 미세해지며 다듬어진 실체의 미세함과 투명성에서 다르다.
Secundo formis substantialibus, & accidentibus propriis. Aetherea enim sunt διαφανῆ ἐνεργείᾳ, pellucida reapse: Inest enim omnibus lux purissima, quae ipsorum ἐντελέχεια, forma, est, & τελειότης, perfectio, & constant materia perspicua, ac luce, coactis densatisque; συγκρίσει, concretione, in vnum corpus, certa lege & proportione, ad paradigma praeformatum in mente diuina. Elementaria δυνάμει, facultate, sunt perspicua, & lumine coelitus refulgente collustrantur & fouentur, etsi suas habeant formas.
둘째로 실체적 형상과 고유한 부수 속성들에서 다르다. 에테르적 물체들은 현실적으로 빛이 통한다. 그것들 모두에는 가장 순수한 빛이 들어 있는데, 그 빛이 그것들의 엔텔레케이아, 곧 형상이며 텔레이오테스, 곧 완성이다. 그것들은 투명한 질료와 빛으로 이루어진다. 질료와 빛은 신의 정신 안에 미리 형성된 모형에 따라 일정한 법칙과 비례로 응결하여 한 물체에 모이고 조밀해진다. 원소적 물체들은 가능태로 투명하며, 저마다 자기 형상을 갖고 있더라도 하늘에서 비치는 빛으로 밝아지고 양육된다.
Deinde elementarium σύστασις, constitutio, mollis est, fusaque; & fluens: coelestium concreta fixaque; est, instar purissimae ac nitidissimae Crystalli, & firmata in orbium soliditatem. Coelestia δυνάμει, facultate, calida, frigida, humida, & sicca sunt: Elementaria ἐνεργείᾳ, reipsa, quorum ex constituta diuinitus, cum coelestibus corporibus, sympathia & consensione talis est natura, vt, virtute demissi coelitus luminis, hae in ipsis qualitates, aut commotae augeantur, aut excitentur.
또 원소적 물체의 구성은 부드럽고 퍼져 있으며 흐르지만, 천상 물체의 구성은 가장 순수하고 맑은 수정처럼 응결하여 고정되어 있고 단단한 천구들로 굳어 있다. 천상 물체는 가능태로 뜨겁고 차갑고 습하고 건조하지만, 원소적 물체는 현실적으로 그러하다. 신이 세우신 천상 물체와의 심파테이아와 일치 때문에 원소적 물체의 본성은 이러하다. 하늘에서 내려오는 빛의 힘으로 그 안의 성질들이 움직여 강화되거나 새로 일깨워진다.