Alterum genus morborum ἀναιτιολόγητον, rationis & causarum expers, prorsus est. Eius enim, vt in naturis, & substantiis totis, in partibus, humoribus, aut spiritibus, nullae demonstrari possunt: sic nec reuera insunt causae naturales. In priori genere sunt, sed peruestigari & erui nequeunt. In hoc, nec sunt, nec definiri vllae possunt. Huius generis exempla sunt οἱ δαιμονιζόμενοι ἢ δαιμονιόληπτοι, id est, obsessi & excruciati à Daemone, quorum exempla refert historia Euangelica.
둘째 종류의 병은 전적으로 원리와 원인이 없는 것이다. 그 자연적 원인들은 본성이나 실체 전체, 부위·체액·정기에서 입증될 수 없을 뿐 아니라 실제로도 그 안에 존재하지 않는다. 앞의 종류에는 원인이 있지만 탐구하여 끌어낼 수 없었다. 이 종류에는 원인이 없고 어떤 원인도 규정할 수 없다. 그 예는 악령에 사로잡혀 괴롭힘을 당하는 사람들이다. 복음서의 역사가 그 사례들을 전한다.
Item omnes illae mirae & variae formae affectionum, quibus incantatores & veneficae, Diabolo opifice, miseros homines saepe miserabiliter torquent, & excarnificant, & vel infectione, corruptione, tabe, luxatione, distorsione, inuersione, exulceratione, vt in Iobo, tumoribus abscessuum, in quibus generantur non ea tantum, quae putredine posse gigni Philosophi admittunt, vt lapides, ligna, pili, carbones, & similia, quanquam hoc disputari potest: verum alia magis aliena, vt fragmenta ossium, ex certo genere animantium, & lapidum certae speciei: ferramentorum etiam arte formatorum, vt cultrorum, gladiorum, acuum, fibularum, quae suppuratione excoctis ac ruptis apostematis, cum pure reuera emanant, vel praestigiarum lusu & fascino, quarum possem innumera recitare exempla, sed vnum satis sit, cuius ego ipse aliqua spectaui.
또 주술사들과 마녀들이 악마를 제작자로 삼아 불쌍한 사람들을 흔히 비참하게 고문하고 괴롭히는, 그 모든 놀랍고 다양한 상태들도 여기에 속한다. 감염·변질·쇠약·탈구·비틀림·뒤집힘·궤양, 욥에게서와 같은 농양의 종창이 그 예이다. 그 안에서는 철학자들이 부패에서 생길 수 있다고 인정하는 돌·나무·털·숯 같은 것들만 생기는 것이 아니다. 이것도 논쟁할 수는 있다. 오히려 더 낯선 것들, 이를테면 특정한 동물의 뼛조각과 특정 종류의 돌, 나아가 칼·검·바늘·버클처럼 기술로 만든 쇠붙이도 생긴다. 이런 것들이 곪아 익은 종기가 터지면 실제로 고름과 함께 나오거나, 환술의 농간과 홀림으로 그렇게 보인다. 나는 이런 사례를 무수히 열거할 수 있지만, 일부를 직접 본 한 사례만으로 충분할 것이다.
Est in vrbe Harciniae Quedlinburgo Medicus & Philosophus eximius, notus omnibus in Germania, & commendatus ex prognosticis astrologicis, Caspar Buchanus, hic filium habet, cui agenti annum decimum, & ante hoc tempus, semper bene recteque; valenti animo & corpore, accidit, vt conflictans cum doloribus capitis acerbissimis, cibi fastidio, & vomitu bilis prasinae, ⟦diu?⟧ tandem quinto excerneret per virgam lapides plures centum, pisorum grandium, fabarum, etiam nucis moscatae magnitudine, & hac maiore, inter cruciatus, & conuulsiones atroces & saeuas, quibus ea adhibita, quae calculis solent lege artis Medicae, tormina exasperarunt cum adaucto numero & magnitudine calculorum, & accessit nouum, vt ex ante editis, quos signarat pater, aliqui iterum egererentur.
하르츠 지방의 도시 크베들린부르크에는 카스파르 부하누스라는 뛰어난 의사이자 철학자가 있다. 그는 독일 전역에 알려져 있고 점성학적 예후로 명성을 얻었다. 그에게는 아들이 있는데, 열 살이 되던 해에 이런 일이 일어났다. 그전에는 정신과 몸이 늘 건강했던 아이가 극심한 두통, 음식에 대한 혐오, 부추빛 담즙의 구토에 시달리다가 마침내 다섯째 날에 음경으로 백 개가 넘는 돌을 배출했다. 큰 완두콩이나 누에콩, 심지어 육두구만 하거나 그보다 큰 돌들이었다. 그 과정에서 끔찍하고 격렬한 고통과 경련을 겪었다. 의술의 규칙에 따라 결석에 보통 쓰는 처치를 적용하자 복통은 더 심해졌고 돌의 수와 크기도 늘었다. 새롭게 생긴 일도 있었다. 전에 배출되어 아버지가 표시해 두었던 돌들 가운데 일부가 다시 배출된 것이다.
Puer, sub initium τῆς εἰσβολῆς, inuasionis morbi, astare sibi retulit, ex vna parte vetulam, ex altera iuuenculam, quae, vinculis iniectis, ipsum constringant, & serpentes in eum vibrent, mox etiam coniiciant viuos, ad quos protinus dolores & tormina recrudescant & exacerbentur. Pater, fraude animaduersa, à medicamentis destitit, re tota Deo commendata, sed, qui solam virgam infestarant ante, mox aluum etiam iam inuaserunt, magnitudine ouum gallinaceum excedentes colore albicantes, figura rotundi, aut triquetri, lati, oblongi: caelo sereno, & sicco puri, pluuio sordidi & impuri, specie & natura tales, vt fragmina viderentur à saxis eius loci, aut molaribus decussa.
아이는 병이 덮치기 시작할 무렵, 한쪽에는 늙은 여자가, 다른 쪽에는 젊은 여자가 곁에 서 있다고 말했다. 그 여자들이 결박을 던져 자신을 묶고 뱀들을 자기 쪽으로 휘두르다가, 곧 살아 있는 뱀들을 던져 넣는다고 했다. 그러면 즉시 통증과 복통이 다시 일어나 심해진다는 것이었다. 아버지는 속임수를 알아차리고 약물을 중단한 뒤 모든 일을 신에게 맡겼다. 그러나 전에 음경만 괴롭히던 돌들이 곧 배 속에도 침입했다. 닭알보다 크고 희끗했으며, 둥글거나 세모지고 납작하거나 길쭉했다. 맑고 건조한 날에는 깨끗하고, 비 오는 날에는 더럽고 불순했다. 모양과 성질은 그 지역의 바위나 맷돌에서 떨어져 나온 조각처럼 보였다.
Illos tanto cum cruciatu enixus est puer, vt de vita videretur actum. Pater mutationem loci profuturam sperans, transtulit filium Erphordiam, vbi, cum nulla remissione aut leuatione torminum, edidit calculos colore rubeos, quales sunt eius loci. Extuberarunt adhuc in reliquo corpore, quasi ex imo prosilientes calculi grandes alii, maiores aluo egestis, cum nouo immani tormine, & distensione, conuulsuque; asperrimo, quos tetigerunt abditos sub cute, pater, & alii, & emissos in pueri lecto repererunt magno numero, sed qua parte corporis cutem perforarint & exierint, conspectum non est. Curatione omni Deo soli precibus commissa, deuenit res eo, vt paulatim diminuta sint omnia, & calculi prorsus apparere desierint, quinquennio elapso.
아이가 그 돌들을 내놓을 때의 고통은 너무 심하여 생명이 끝난 듯 보였다. 아버지는 장소를 바꾸면 도움이 되리라 바라며 아들을 에르푸르트로 옮겼다. 그곳에서도 복통은 조금도 줄거나 가라앉지 않았고, 아이는 그 지역의 돌과 같은 붉은 결석을 내놓았다. 그 뒤에도 몸의 다른 곳들에서, 마치 깊은 곳에서 튀어나오듯 다른 큰 돌들이 불거져 나왔다. 대변으로 나온 것들보다 컸고, 새로운 극심한 복통과 팽팽함, 매우 심한 경련을 동반했다. 아버지와 다른 사람들은 피부 밑에 숨은 돌들을 만졌고, 밖으로 나온 많은 돌을 아이의 침대에서 발견했다. 그러나 그것들이 몸의 어느 부분에서 피부를 뚫고 나왔는지는 보지 못했다. 모든 치료를 기도로 오직 신에게 맡기자, 차츰 모든 증상이 줄었고 다섯 해가 지나자 돌들은 전혀 나타나지 않게 되었다.
Vidi & virginem, quae totis cruribus, ad coxam vsque, extreme incantatione emaciatis, simulque contortu inuersis, reliquo corpore supra crura, vltra annos viginti bene se habuit, & solita est narrare saepe sibi astare iuuenem Angeli specie, qui consoletur ipsam, & hortetur ad preces & tolerantiam: qui & libros afferat, è quibus precetur. Similia plura enumerare possem, quibus cum abundet experientia, discat indigenis exemplis quisque, quantum Diabolus hoc in genere valeat ac possit.
나는 또 한 처녀를 보았다. 두 다리 전체가 엉덩이까지 주술로 극도로 야위고 비틀려 돌아가 있었지만, 다리 위의 나머지 몸은 스무 해가 넘도록 건강했다. 그녀는 천사의 모습인 젊은이가 자주 곁에 서서 자신을 위로하고 기도와 인내를 권하며, 기도할 때 읽을 책도 가져다준다고 이야기하곤 했다. 이와 비슷한 것을 더 많이 열거할 수 있다. 경험에 그런 사례가 풍부하므로, 각자는 자기 지역의 사례에서 악마가 이 종류의 일에 얼마나 큰 힘과 능력을 갖는지 배우라.
Cum autem morbida constet etiam scripturae testimonio infligi à Deo, vt docent animantia Aegyptia peste extincta, & eadem cum hominibus obsessa vlceribus, editaque strages pestilens in Dauidis poenam, haec quemadmodum indicatum est supra, vt opera diuinae omnipotentiae argumento certo euidentia, & Diabolo ἀμίμητα, non imitabilia, à praestigiis, quibus semper prodit sese Diabolus, quocumque fraudem fuco aliquamdiu occultet, secernere non est difficile. Nunquam enim Diabolica sine ludibriis sunt, & imposturis, quibus, vt diuinorum aemula, imperitis & incautis ostentantur, ac persuadentur.
한편 질병이 신에게서도 내려진다는 것은 성서의 증언으로도 확실하다. 역병으로 죽은 이집트의 동물들, 사람들과 함께 궤양에 덮인 그 동물들, 다윗을 벌하기 위해 일어난 역병의 살육이 이를 보여 준다. 앞서 지적했듯 이런 일들은 신의 전능이 행한 일이라는 확실한 증거가 드러나고, 악마가 흉내 낼 수 없는 것들이다. 따라서 이를 악마가 언제나 자기를 드러내는 환술과 구별하기는 어렵지 않다. 악마가 어떤 가식으로 자기 기만을 얼마 동안 감추더라도 그러하다. 악마의 일에는 언제나 농간과 속임수가 따르며, 그것들로 신의 일과 겨룰 만한 것처럼 무지하고 부주의한 사람들에게 보여 주고 믿게 하기 때문이다.