전사 관례: 긴 s는 s로 표시하고, 행말 분철은 합친다. 인쇄 철자·약자·구두점은 가능한 한 보존한다. 반복되는 쪽머리·장서명·면수·캐치워드는 별도 원전 목록에 기록하며 산문으로 중복 번역하지 않는다.
원문
Plato in decimo [πολιτειῶν?] de Repub. Phæreum quendam Pamphilium decem dies integros iacuisse refert, inter exanima cæsorum cadauera, biduoque, postquam inde sublatus esset, cum rogo imponeretur, reuixisse; & quæ interea peragrarit loca, quæue conspexerit in cœlo, terraque & locis subterraneis, magna cum admiratione commemorasse.
번역
플라톤은 『국가』, 곧 『공화국에 관하여』 제10권에서 팜필리아의 파이레오스라는 사람 이야기를 전한다. 그는 전사자들의 생명 없는 시체들 사이에 꼬박 열흘 동안 누워 있다가, 거기서 옮겨진 지 이틀 뒤 화장용 장작더미에 올려질 때 다시 살아났다. 그리고 그동안 어떤 곳들을 돌아다녔고 하늘과 땅과 지하에서 무엇을 보았는지, 사람들이 크게 놀라도록 이야기하였다.
원문
Similia de Atheo quodam philosopho in Proconneso Herodotus, de Harmone Clazomenio Plinius, de Soleo Plutarchus integram texens historiam annotauit.
번역
헤로도토스는 프로콘네소스의 아테오스라는 철학자에 관하여, 플리니우스는 클라조메나이의 하르몬에 관하여, 플루타르코스는 솔레오스에 관하여 그와 비슷한 일을 기록하였으며, 플루타르코스는 그 이야기를 온전한 서사로 엮었다.
원문
Non exit anima è corporibus ἐκστατικῶν, & circumuolitat hinc inde, Mundi angulos perreptans atque inspiciens, diuino ductu, vt censuit antiquitas: neque solus Melancholicus humor, in cerebri sese corpus ingerens, animam à corporis auocatam gubernatione talibus phantasmatis implicat: nec relicta gubernatione corporis, redit in sese: Sed texit seriem illarum cogitationum Diabolus, & hanc variat mira arte & scite repetitis præteritis, hisque annexis præsentibus & aspersis etiam quibusdam admonitionibus de futuris, ne in suspicionem fabularum anilium, aut temere cogitatarum ineptiarum veniant: atque vtens occasionibus, quas μελαγχολικὰ πάθη, melancholicæ affectiones præbent, eas ipsas animabus abductis à societate corporis, & occupatis insinuat aut obiicit, inducta simul persuasione, vt se reuera reliquisse corpora, & coram spectasse, quæ Diabolus effinxit & indidit, imaginentur.
번역
옛사람들이 생각했듯이 영혼이 ‘탈혼자들(ἐκστατικῶν)’의 몸에서 나와 신의 인도를 받아 이리저리 날아다니며 세계의 구석구석을 훑고 살피는 것은 아니다. 흑담즙성 체액만이 뇌의 조직 속으로 밀려들어, 몸을 다스리는 일에서 불러낸 영혼을 그런 환영들에 얽어매는 것도 아니다. 또 영혼이 몸을 다스리는 일을 버리고 자기 안으로 돌아오는 것도 아니다. 오히려 마귀가 그 생각들의 연속을 짜 내고, 놀라운 솜씨로 그것을 변화시킨다. 과거의 일들을 교묘하게 불러내고 거기에 현재의 일을 붙이며 미래에 대한 몇 가지 경고까지 뿌려 넣어, 늙은 아낙네들의 이야기나 함부로 생각해 낸 허튼소리로 의심받지 않게 한다. 그리고 ‘흑담즙성 상태들(μελαγχολικὰ πάθη)’, 곧 흑담즙성 질환이 주는 기회를 이용하여, 몸과의 교류에서 벗어나 붙들린 영혼들에게 그 생각들 자체를 슬며시 집어넣거나 제시한다. 동시에 확신을 불어넣어, 그들이 실제로 몸을 떠났고 마귀가 꾸며 넣은 것들을 눈앞에서 보았다고 상상하게 한다.
원문
Corpora vero exanimis similia seu reuera, seu de circumdata ab ipso specie, fouet interea, cordique aerem refrigerationi necessarium afflat.
번역
한편 실제로 그렇든 그가 덧씌운 외관 때문에 그렇든, 죽은 것처럼 보이는 몸들을 그는 그동안 돌보며, 심장을 식히는 데 필요한 공기를 불어 넣는다.
원문
Struit enim mirifica in naturis, quibus venenata & virulenta dominatur Melancholia, occasione illius humoris, & ab iis, quæ ex atræ bilis in cerebrum delatione atque impressione incidunt in amentiam, nunquam procul abest.
번역
그는 유독하고 독기 어린 흑담즙성 병증이 지배하는 본성들 안에서 그 체액을 기회 삼아 놀라운 일을 꾸민다. 또 흑담즙이 뇌로 운반되어 밀려들면서 정신이상을 겪는 이들에게서 결코 멀리 떨어져 있지 않다.
원문
Facit hæc autem, vt pleraque, falsa & insolenti imitatione τῶν ὀπτάσεων καὶ ἀποκαλύψεων, visionum & reuelationum, quibus vsum ad Prophetas sanctos, & Apostolos, Spiritum sanctum sacræ literæ demonstrant, & vsurum ad electa Ecclesiæ membra Ioel Propheta vaticinatur, inquiens, Filii vestri visiones videbunt.
번역
그는 다른 대부분의 일과 마찬가지로, ‘환시들과 계시들(τῶν ὀπτάσεων καὶ ἀποκαλύψεων)’, 곧 환시와 계시를 거짓되고 오만하게 모방하여 이런 일을 한다. 성경은 성령께서 거룩한 예언자들과 사도들에게 그것들을 사용하셨음을 보여 주며, 예언자 요엘은 ‘너희 아들들이 환시를 볼 것이다’라고 하여 교회의 택함 받은 지체들에게도 사용하시리라고 예언한다.
Phæreus Pamphilius Ecstaticus.
탈혼자 팜필리아의 파이레오스.
Anima non exit è corporibus Ecstaticorum.
영혼은 탈혼자들의 몸에서 나가지 않는다.
Ecstaticorum imaginationes à Diabolo.
탈혼자들의 표상들은 마귀에게서 온다.