Tertium genus, ex vtrisque compositum, melancholicis, Maniacis, Ecstaticis, phreneticis, epilepticis, hystericis mulieribus, infectis malignitate aliqua occulta, & similibus familiare est, in quibus morborum causae physicae non latent, etsi epilepticis & hystericis non raro complicatur malignitas inexplicabilis, ex corrupta aut putrefacta materia seminali aut humorali, halituve inde expirante, vel ex immissa foris malignitate, qualis quibusdam causis primi generis inesse ostensa est. Saepenumero tamen symptomata his coniunguntur, praeter omnem illorum rationem & consuetudinem, quae à physicis causis cieri non possunt.
앞의 두 종류가 합쳐진 셋째 종류는 멜랑콜리아·마니아·탈자 상태·프레니티스·간질을 겪는 사람들, 히스테리성 질환을 겪는 여성들, 어떤 숨은 악성에 감염된 사람들 및 그와 비슷한 사람들에게 흔하다. 이들에게서는 병의 자연적 원인이 숨겨져 있지 않다. 다만 간질이나 히스테리성 질환에는, 변질되거나 부패한 정액성·체액성 질료와 거기서 뿜어 나오는 기운, 또는 밖에서 들어온 악성 때문에 설명하기 어려운 악성이 드물지 않게 얽힌다. 첫째 종류의 몇몇 원인에 그러한 악성이 들어 있음을 이미 보였다. 그런데 흔히 이 병들의 모든 원리와 통상적인 양상을 벗어나, 자연적 원인으로는 일어날 수 없는 증상들이 함께 결합한다.
Rapiuntur enim, & sistuntur extra sese, non hystericae tantum mulieres, exanimis similes, aut attonitis, in dies aliquot; sed & viri in deliriis, vere melancholicis, saepe occulta patefaciunt, non visa proferunt, futura praenunciant, commemorant mira alia, vera quandoque, sed ipsis aliisque ignota, quae, ex corruptis atque oberrantibus vitio cerebri ratiocinationibus nasci non possunt. Saepe natura aut fracturis languidi prorsus, atque elumbes, tantum robur acquirunt, vt nullorum manibus, nullis vinculis contineri queant: vt ferreis & catenis ruptis, & vectibus serrisque, nullo externo adminiculo effractis, exitum sibi aperiant. Epilepticis vero conuulsionibus motus saepe complicantur tales, qui minime σπασμῶδες, simile conuulsioni, aliquid habent, vt quando supra capita, pedibus erectis, sursum statuuntur, aut progrediuntur.
히스테리성 질환을 겪는 여성들만이 며칠 동안 생명 없는 사람이나 넋 나간 사람처럼 휩쓸려 자기 밖에 머무는 것이 아니다. 실제 멜랑콜리아에 속하는 섬망 상태의 남자들도 흔히 숨은 것을 드러내고, 보지 않은 것을 말하며, 미래를 예고하고, 자신이나 다른 사람들에게 알려지지 않은 다른 놀라운 일들을 이야기한다. 때로 그것들은 사실이다. 이런 것들은 뇌의 결함으로 손상되어 빗나간 추론에서 생겨날 수 없다. 본래의 체질이나 골절 때문에 완전히 쇠약하고 힘없는 사람들이 흔히 매우 큰 힘을 얻어, 누구의 손이나 어떤 결박으로도 붙잡아 둘 수 없게 된다. 쇠붙이와 사슬을 끊고, 외부의 도움 없이 빗장과 자물쇠를 부수어 나갈 길을 연다. 또 간질성 경련에는 경련과 닮은 점이 전혀 없는 움직임이 자주 얽힌다. 이를테면 발을 치켜들고 머리를 아래로 한 채 거꾸로 서거나 앞으로 나아가는 것이다.
Talia & horum similia, alia ἀναιτιολόγητα, rationis & causarum expertia, esse, & ab impostore Diabolo effici, nil dubium est, qui occasione morbi naturalis abutitur, ad praestigias suas fucandas miraculi specie, cum, vt aegros ipsos excruciet, tum vt spectantes terrore concussos ac labefactatos à Deo auertat. Nec quis vnquam putet, à melancholia, mania, phrenitide laborantibus Daemonem procul abesse. Nulli horum itaque temere credat. Errant plurimum, qui, in melancholicis morbis, in Magis & sagis Diaboli ἐνεργήματα, καὶ ἔργα ἀναιτιολόγητα, effecta, & opera quorum ratio iniri & explicari nequeat, somniant esse melancholica φαντάσματα, visa, ex mentis perturbatione nata, ob cerebri corruptam crasin, eo quod non semper sint sagae, vbi se fuisse, nec perpetrent semper, quae se peregisse fatentur. Vere illa sunt effecta & opera Diaboli, aut colludentis cum illis, aut obsequentis eis ex pacto: sunt vero & sagarum, non phantasia melancholica, sed fascino quidem Diabolico, sagarum vero proposito, voluntate, conatu.
이런 일들과 이와 비슷한 다른 일들이 원리와 원인이 없는 것이며, 속이는 악마에 의해 이루어진다는 데에는 의심이 없다. 악마는 자연적 병의 기회를 악용하여 자기 환술에 기적의 겉모습을 씌운다. 병자 자신을 고통스럽게 하는 한편, 보는 사람들을 공포로 흔들고 약하게 하여 신에게서 돌아서게 하려는 것이다. 누구도 멜랑콜리아·마니아·프레니티스를 앓는 사람들에게서 악령이 멀리 떨어져 있다고 생각해서는 안 된다. 그러므로 그들 누구도 경솔하게 믿어서는 안 된다. 멜랑콜리아성 질환이나 마술사·마녀에게서 나타나는 악마의 결과와 행위, 곧 원리를 알아내거나 설명할 수 없는 일들을, 뇌의 배합이 손상되어 정신이 어지러워진 데서 생긴 멜랑콜리아성 환상이라고 공상하는 사람들은 크게 잘못한다. 마녀들이 자신이 있었다고 하는 곳에 언제나 실제로 있었던 것은 아니며, 했다고 고백하는 일을 언제나 실행한 것도 아니라는 이유로 그렇게 생각하는 것이다. 그러나 그런 일들은 실제로 악마의 결과와 행위이다. 악마는 그들과 공모하거나 계약에 따라 그들에게 복종한다. 또한 그것들은 마녀들의 행위이기도 하다. 멜랑콜리아성 상상이 아니라, 악마의 홀림과 마녀들의 목적·의지·시도로 이루어지는 것이다.