[PDF14] Quoties vero ego, cum multis aliis spectator fui lacrymarum, quas profudit, & auditor querelarum, quas effudit his similes & tristiores? Memini & συρράξεως, conflictus, quem habuit cum Eccio Ratisbonæ anno quadragesimo primo, plane eneruato, in hoc certamine, improuiso illo & inexpectato ictu de Sacramentis, extra vsum legitimum & ordinatum mediorum, rationem Sacramenti non habentibus, furenteque præ pudore & indignatione, atque ignes spirante: & cum aliis, ante illam maioris momenti, cuius ipsa αὐτόγραφα, ipsius manuscripta, adhuc sunt ad manus, & proferentur in lucem, vbi illarum historiæ referentur suo tempore & loco. Quam nauarit operam, vt dissidium componeretur [PDF15] in Actione Witebergensi, recitatum est ab aliis, & extat formula, quæ ab ipso scripta est. Sententiis olim à se editis, quid tribui velit, testatus ipse est in eo proœmio, quod Heruagiano prelo, coniunctis operibus suis præfixit, anno secundo & quadragesimo, in quo leguntur hæc verba: Sunt & sententiæ recentes collectæ περὶ δείπνου κυριακοῦ de cœna dominica, quarum aliquæ in illis autoribus, qui citantur, sint supposititiæ. Hæc & similia quædam mallem omissa esse. Memini olim Tubingæ Lempium nobis pingere in tabula transsubstantiationem, vt vocant. Mirabar insulsitatem hominis tum quoque. Neque iam velim, citatis nothis sententiis, titulo Cypriani aut Ambrosii, aut Theophylacti, confirmari abusus Sacramenti. Comperi, miram fuisse audaciam & impudentiam describentium libros veteres, qui, vt imponerent indoctis, multa de suo adscripserunt, pugnantia cum autoribus. Voluit itaque sententias illas aboleri, nec pro genuinis ac veris agnouit, cum reperisset certiores & diuinores, in puriore antiquitate, quæ aliquando, Deo iuuante lucem videbunt.
나 자신도 다른 여러 사람과 함께, 그가 흘리는 눈물을 보고 이와 비슷하거나 이보다 더 슬픈 탄식을 듣기를 얼마나 자주 하였던가? 그가 41년 레겐스부르크에서 에크와 벌인 ‘충돌’, 곧 논쟁도 기억한다. 이 다툼에서 에크는 예기치도 예상하지도 못한 일격을 맞고 완전히 기세를 잃었다. 성례의 수단들이 정당하고 규정된 사용을 벗어나면 성례의 성격을 갖지 못한다는 논변이었다. 에크는 부끄러움과 분노로 격분하여 불길을 내뿜었다. 이보다 앞서 그가 다른 사람들과 벌인 더 중대한 논쟁도 기억한다. 그 논쟁에 관한 바로 그 ‘자필 기록들’, 곧 그 자신의 손으로 쓴 기록들이 아직 내 수중에 있다. 그러한 일들의 역사를 적절한 때와 자리에서 서술할 때 그것들도 세상에 내놓을 것이다.
비텐베르크 회담에서 분쟁을 조정하려고 그가 얼마나 힘썼는지는 다른 사람들이 이야기하였으며, 그가 직접 작성한 합의문도 남아 있다. 자신이 예전에 발표한 견해들을 어떻게 평가해 주기를 바라는지는 그 자신이 증언하였다. 42년 헤르바기우스의 인쇄소에서 자신의 저술을 모아 출판하면서 앞에 붙인 서문에서 한 말이다. 거기에는 다음과 같은 말이 적혀 있다.
“최근에 ‘주의 만찬에 관하여’, 곧 주님의 성찬에 관하여 모아 놓은 견해들도 있다. 그 가운데 일부는 인용된 저자들의 글에 끼워 넣어진 위작일 수 있다. 이런 것들과 이와 비슷한 몇몇 내용은 차라리 빠졌더라면 좋았겠다. 예전에 튀빙겐에서 렘프가 이른바 실체변화를 판 위에 그려 우리에게 보여 주던 일이 기억난다. 나는 그때에도 그 사람의 어리석음에 놀랐다. 이제 나는 키프리아누스나 암브로시우스나 테오필락토스의 이름 아래 위조된 견해들을 인용하여 성례의 오용을 뒷받침하는 일도 바라지 않는다. 옛 책들을 베껴 쓴 사람들의 대담함과 뻔뻔함이 놀라울 정도였음을 나는 알게 되었다. 그들은 배우지 못한 사람들을 속이기 위해, 저자들과 배치되는 많은 내용을 제멋대로 덧붙였다.”
그러므로 그는 그 견해들을 없애기를 원했으며 참되고 진정한 것으로 인정하지 않았다. 더 순수한 고대에서 더 확실하고 더 신적인 견해들을 발견하였기 때문이다. 하나님의 도움으로 언젠가 그것들도 빛을 보게 될 것이다.