Concinnius multò est inuentum illorum, qui, ex literis inscriptionis Hebraicæ primi libri Moysis, tempus nati, crucifixi, & resuscitati, ac triumphantis Saluatoris nostri Iesu Christi deducunt. Inscribitur is liber Breschith, cuius vocis etymon faciunt, Barscith, hoc est, dabo filium. Tempus ergo dati filij, id est, missi Messiæ, definiunt hoc modo.
훨씬 더 짜임새 있는 것은 모세의 첫째 책의 히브리어 제목을 이루는 글자들에서 우리 구세주 예수 그리스도의 탄생과 십자가형, 부활과 승리의 시기를 도출하는 이들의 착상이다. 그 책의 제목은 브레시트(Breschith)인데, 그들은 이 말의 어원을 바르시트(Barscith), 곧 “내가 아들을 주리라”로 풀이한다. 따라서 아들이 주어진 때, 곧 메시아가 보내진 때를 다음과 같이 정한다.
Primò assumunt, ex ipsa appellatione, literas, plus quam centum significantes, Hebræa numerandi consuetudine: vt ר ducenta, ש trecenta, ת quadringenta, denotat. Postea rursus, ex earundem illarum, de quibus vox Breschith conflata est, integris appellationibus, eodem modo decerpunt literas, valorem centenario maiorem designantes: Vt in voce בית litera ת quadringenta: in voce ריש litera ר ducenta, vltima ש trecenta: in voce אלף litera ף octingenta: in voce שין litera ש trecenta, litera ן septingenta: in voce תיו litera ת quadringenta valet. Hi si coniungantur numeri, annos quater mille constituunt. Est autem assumtus Christus in cœlum, & collocatus ad dextram æterni Patris, victor Diaboli, mortis, & inferni, anno, à Mundi exordio, ter millesimo, nongentesimo, nonagesimo sexto, qui numerus, à perfecto quater millenario, deficit tantum annis quatuor.
먼저 그 제목 자체에서 히브리인의 수 표기 관습에 따라 100보다 큰 수를 나타내는 글자들을 취한다. 곧 ר는 200, ש는 300, ת는 400을 뜻한다. 다음에는 브레시트라는 말을 구성하는 바로 그 글자들의 온전한 이름에서, 같은 방식으로 100보다 큰 값을 나타내는 글자들을 골라낸다. בית라는 이름에서는 ת가 400, ריש에서는 ר가 200이고 마지막 ש가 300, אלף에서는 ף가 800, שין에서는 ש가 300이고 ן가 700, תיו에서는 ת가 400의 값을 갖는다. 이 수들을 합하면 4000년이 된다. 그런데 그리스도께서는 세상이 시작된 이래 3996년에 하늘로 올려지시어, 악마와 죽음과 지옥을 이기신 분으로서 영원하신 아버지의 오른편에 자리하셨다. 이 수는 온전한 4000년에 단 4년만 모자란다.
Pulcre hæc cogitata sunt: sed à posteriori, seu ex euentu collecta, neque autoritate aliqua sacræ Scripturæ neque ratione, aut firma, aut necessaria, sed probabili, & ob congruentiam, concinna: in talibus, si quis exerceat ingenium, vituperari minime debet.
이것은 아름답게 고안되었다. 그러나 사후적으로, 곧 이미 일어난 결과로부터 모아 낸 것이며, 성서의 어떤 권위나 확고하고 필연적인 논증에 따른 것이 아니다. 그럴듯하고 서로 들어맞는다는 점에서 짜임새 있는 생각이다. 이런 일로 재치를 연마하는 사람이라면 조금도 비난받을 까닭이 없다.
Illud vero λογαριθμομαντικὸν, prædictionis diuinatricis ex rationibus numerorum, artificium, quod futurorum profitetur præscientiam & πρόῤῥησιν, prædictionem, ex numeri alicuius, in trigonicos numeros, resolutione, horumque conuersione, in literas, prorsus sortitioni simile, & explodendum est.
그러나 어떤 수를 삼각수들로 분해하고 이를 글자들로 바꾸어 미래를 미리 알고 예고한다고 공언하는 로가리트모만티콘(λογαριθμομαντικόν), 곧 수의 비율에 근거한 점복적 예언의 기교는 전적으로 제비뽑기와 같은 것이므로 배척해야 한다.
Ἀναγραμματισμὸς vel μεταγραμματισμὸς μετάθεσιν ἔχει συλλαβῶν, καὶ ἀποβολὴν, καὶ πρόσθεσιν γραμμάτων. Literarum traiectio vel inuersio transpositionem habet syllabarum, & abiectionem & adiectionem literarum: cuius non fuit ignarus Plato ex Cratylo. Fit enim vocum, quas dari certas oportet, ac præscriptas, in elementa sua, hoc est, syllabas & literas, dissolutarum nouo contextu, aut permutatarum collocatione syllabarum, in nouas, atque à prioribus diuersas voces coagmentatione.
“아나그람마티스모스(ἀναγραμματισμός) 또는 메타그람마티스모스(μεταγραμματισμός)는 음절의 자리바꿈과 글자의 제거 및 첨가를 포함한다.” 곧 글자를 옮기거나 뒤집는 것은 음절을 바꾸어 놓고 글자를 빼거나 더하는 것이다. 플라톤도 이를 알고 있었음은 『크라튈로스』에서 확인된다. 정해진 특정한 말들이 먼저 주어져야 하며, 이 말들을 그 구성 요소인 음절과 글자로 분해하여 새로 엮거나, 자리를 바꾼 음절들을 배열해 이전과 다른 새로운 말로 결합함으로써 이루어진다.
Huius vsu valuisse & propterea in admirationem venisse apud Ptolemæum Philadelphum, Ægypti Regem, scribitur Lycophron Chalcidensis, vnus septem Poetarum, quos coniunctos vocarunt πλειάδα, Pleiadem. Is Ptolemæum μεταγραμματιζόμενον, per transpositionem literarum, solitus est appellare ἀπὸ μέλιτος, quasi dictus à melle: Arsinoen vero ἴον Ἥρας, violam Iunonis.
함께 묶어 플레이아데스(πλειάς)라 부른 일곱 시인 가운데 한 사람인 칼키스의 뤼코프론은 이 기법에 뛰어나 이집트 왕 프톨레마이오스 필라델포스의 감탄을 샀다고 전해진다. 그는 글자를 바꾸어 놓는 방식으로 프톨레마이오스의 이름을 아포 멜리토스(ἀπὸ μέλιτος), 곧 “꿀에서 나온 이”라는 듯이 부르곤 하였다. 아르시노에는 이온 헤라스(ἴον Ἥρας), 곧 “유노의 제비꽃”이라 불렀다.
Multus huius vsus est hodie apud Gallos, quorum lingua mollior delicatiorque, elisiones, διαιρέσεις, diuisiones enunciationes diuersas, & cognatione ambiguas, mutationes varias, & elegantes, atque in transpositione concinnas, allusiones venustas, plures recipit, quam reliquarum gentium linguæ.
오늘날 프랑스인들 사이에서는 이것이 널리 쓰인다. 그들의 언어는 더 유연하고 섬세하여 다른 민족들의 언어보다 더 많은 생략과 분리(διαιρέσεις), 다양한 발음과 비슷한 소리 때문에 생기는 중의성, 다채롭고 우아한 변형, 자리바꿈에서 생기는 절묘한 조화와 매력적인 언어유희를 받아들인다.
Concinna est nominum Francisci Valesij, & Henrici filij κατ᾽ ἀναγραμματισμὸν, per inuersionem literarum, commutatio; François de Valoys Franciscus Valesius. Hoc nomen μεταγραμματιζόμενον, si literæ transponantur, reddit talem sententiam; De Façon Suys Royal: id est, ipso gestu sum Regius. Henry de Valoys, Henricus Valesius: κατ᾽ ἀναγραμματισμὸν, per inuersionem literarum, parit hanc sententiam, Roy es de nul hay: id est, Rex es, quem nemo odit.
프랑수아 드 발루아와 그의 아들 앙리의 이름을 아나그람마티스모스에 따라, 곧 글자를 뒤바꾸어 변형한 것은 짜임새가 있다. “François de Valoys”는 라틴어로 Franciscus Valesius이다. 이 이름의 글자를 재배열하면 “De Façon Suys Royal”, 곧 “나는 몸가짐 자체가 왕답다”라는 문장이 나온다. “Henry de Valoys”, 곧 Henricus Valesius는 글자를 뒤바꾸면 “Roy es de nul hay”, 곧 “너는 아무도 미워하지 않는 왕이다”라는 문장을 낳는다.
Catharinæ Mediceæ Reginæ Galliæ Henrici Coniugis inscriptionem hanc, Catharina de Medicis Regina Mater, per anagrammatismon conuerterunt in hoc Elogium: Dira in me regnat Circe, Medea, Thais.
프랑스 왕비이며 앙리의 아내인 카테리나 데 메디치에게 붙인 “Catharina de Medicis Regina Mater”, 곧 “왕대비 카테리나 데 메디치”라는 칭호는 글자를 재배열하여 다음과 같은 평어로 바꾸었다. “Dira in me regnat Circe, Medea, Thais.” 곧 “내 안에서는 무서운 키르케, 메데이아, 타이스가 군림한다.”
Est ἀναγραμματισμὸς, anagrammatismus, ingenij ludus quidam, habens suas delicias, quas, si voluptatis causa, citra contumeliam cuiusquam vsurpentur, &, si absit profanitas aut superstitio, non ducerem magnopere vituperandas. Si vero superstitio accedat scilicet, si ad scrutanda ignota & futura ille transferatur: vel, si struat contumeliosa aliis, ferendus est minime.
아나그람마티스모스, 곧 글자 재배열은 나름의 즐거움을 지닌 재치의 유희이다. 누구도 모욕하지 않으면서 즐거움을 위해 사용되고 불경함이나 미신이 없다면, 크게 나무랄 만하다고 여기지 않겠다. 그러나 미신이 끼어들어 알려지지 않은 일이나 미래를 탐색하는 데로 옮아가거나, 다른 사람에게 모욕적인 말을 꾸며 낸다면 결코 용인할 수 없다.
Γραμματομαντεία, diuinatio ex literis, non ignota veteribus in nominibus Achillis & Hectoris Geomantiæ quid instar habet. Sed minus inerudita est. Arithmomantiæ vicinior. Effingit autem & consuit oracula non ex characteribus tantum Literarum & vocabulorum, sed etiam ex sententiis, quod Stifelius Arithmeticus faciebat.
그람마토만테이아(γραμματομαντεία), 곧 글자를 통한 점복은 고대인들도 아킬레우스와 헥토르의 이름을 통해 알고 있었으며, 지점술과 얼마간 비슷하다. 그러나 그보다 덜 무학한 방식이며, 수점술에 더 가깝다. 이것은 글자와 낱말의 기호만이 아니라 문장들로도 신탁을 꾸며 엮는데, 수학자 슈티펠이 하던 일이 그것이다.
Cabalisticæ artis pulcrum exemplum.
카발라 기법의 아름다운 사례.
Ἀναγραμματισμός.
글자 재배열.
Anagrammatismi exempla Gallica.
글자 재배열의 프랑스어 사례들.