R3-002-p01 · PDF 374

Holocaustum ἐξιλαστικὸν, placatorium, erat & fiebat ad placandum Deum: Reliqua duo ἀπολυτρωτικά: redemptionis sacrificia, redimebant enim pœnas certorum delictorum.

번제는 ‘엑실라스티콘’(ἐξιλαστικόν), 곧 노여움을 풀어 드리는 제사로서 하나님을 달래기 위해 거행되었다. 나머지 두 종류는 ‘아폴뤼트로티카’(ἀπολυτρωτικά), 곧 속량의 제사였다. 특정한 범죄에 따르는 형벌을 속량하였기 때문이다.

R3-002-p02 · PDF 374

Holocaustum, ὁλόκαυστον & ὁλοκαύτωμα, quasi totum combustum, interpretes septuaginta; Lutherus Brandopffer. Hebræi Olah nominant. Idem in Psalm. 51. Calil vocatur, quasi totum combustum, à Celil, quod significat consummatum est. Tota enim victima, quam oportebat ex masculis vitulis, agnis, aut hædis, turturibus, vel περιστεριδίοις, pullis columbinis eligi, καὶ ἄμωμον εἶναι, & integram esse, cremabatur, & veluti in fumum versa efferebatur in sublime, atque euanescebat, quo significabatur oportere hanc corruptam, & fœda peccatorum illuuie contaminatam naturam destrui & renouari. Ad imitationem huius fiebat Græcorum τελετὴ, perfecta sacrorum operatio.

번제를 칠십인역의 번역자들은 ‘홀로카우스톤’(ὁλόκαυστον), ‘홀로카우토마’(ὁλοκαύτωμα), 곧 ‘전부 불태운 것’이라 하였고, 루터는 ‘브란트오퍼’(Brandopffer)라 하였다. 히브리인들은 ‘올라’(Olah)라고 부른다. 같은 제사가 시편 51편에서는 ‘칼릴’(Calil), 곧 전부 불태운 것으로 불리는데, ‘완성되었다’를 뜻하는 ‘켈릴’(Celil)에서 나온 말이다. 제물은 수송아지, 수양이나 숫염소, 산비둘기 또는 ‘페리스테리디아’, 곧 어린 집비둘기 가운데서 골라야 했으며, ‘흠이 없는’, 온전한 것이어야 했다. 제물 전체가 불태워져 연기로 바뀐 듯 위로 올라가 사라졌다. 이는 부패하고 추악한 죄의 때로 더럽혀진 이 본성이 파괴되고 새롭게 되어야 함을 뜻하였다. 그리스인들의 ‘텔레테’(τελετή), 곧 완전하게 이루어지는 신성한 의식은 이를 모방하여 행해졌다.

R3-002-p03 · PDF 374

Sacrificium pro peccato, θυσίαν περὶ ἁμαρτίας interpretes, Lutherus Sundopffer, sacræ literæ Hatath nominarunt, à verbo Hitteh quod est, oblationem fecit pro peccato, vel expurgauit à peccato. Expiabantur hoc sacrificij genere peccata, ἀκουσίως, inuoluntariè, & ex errore, aut ignorantia commissa.

죄를 위한 제사를 번역자들은 ‘죄에 관한 희생 제사’라 하였고, 루터는 ‘쥔트오퍼’(Sundopffer), 성서는 ‘하타트’(Hatath)라 불렀다. 이는 ‘죄를 위한 제물을 바쳤다’ 또는 ‘죄에서 깨끗하게 하였다’를 뜻하는 동사 ‘히테’(Hitteh)에서 나온 말이다. 이 종류의 제사로는 ‘아쿠시오스’(ἀκουσίως), 곧 본의 아니게, 착오나 무지에서 저지른 죄를 속하였다.

R3-002-p04 · PDF 374

Victimæ, quæ cædebantur, differebant ratione personarum, delictorum, & ritu mactationis. Sacerdos, si hoc modo deliquisset, aut vniuersa multitudo, offerebat vitulum, cuius sanguine Sacerdos conspergebat septies, tum velum prætensum sanctuario, tum altare Domini, quod ante adytum, seu sanctum sanctorum, collocatum erat: reliquum, vt fiebat in holocaustis, totum comburebatur: Non enim licebat vesci cuiquam, ne quidem Sacerdoti, earum victimarum carnibus, quarum sanguine altare Domini conspergebatur.

도살하는 제물은 제사를 드리는 사람과 범죄, 도살 의례에 따라 달랐다. 사제나 온 회중이 이런 방식으로 죄를 지었으면 송아지를 바쳤다. 사제는 그 피를 성소 앞에 드리운 휘장과, 내실 곧 지성소 앞에 놓인 주님의 제단에 각각 일곱 번 뿌렸다. 나머지는 번제에서 하듯 모두 태웠다. 그 피를 주님의 제단에 뿌린 희생 제물의 고기는 누구도, 사제조차도 먹어서는 안 되었기 때문이다.

R3-002-p05 · PDF 374

Si Dux populi peccasset, caprum: Si de plebe quispiam, caprum, vel ouem Sacerdoti mactandam deferebat. Earum sanguine Sacerdos cornua altaris, in quo holocausta cremabantur, perfundebat, reliquum omne proiiciebat ad basin altaris. De cæsa victima, pinguedinem, quæ renibus adhæret, περιτοναίῳ, & ἐπιπλόῳ, abdomini & omento cum renibus ipsis incendebat: de reliquis, rata portio ipsi cedebat. Non enim vel pinguedine, vel sanguine licebat vesci illi populo.

백성의 지도자가 죄를 지었으면 숫염소를, 평민 가운데 누군가가 죄를 지었으면 숫염소나 양을 사제에게 가져가 도살하게 하였다. 사제는 그 피를 번제물을 태우는 제단의 뿔들에 붓고, 나머지 피는 모두 제단 밑으로 쏟았다. 도살한 제물 가운데 콩팥과 ‘페리토나이온’ 및 ‘에피플룬’, 곧 배막과 그물막에 붙은 기름은 콩팥 자체와 함께 불태웠다. 남은 것들 중 정해진 몫은 사제에게 돌아갔다. 그 백성은 기름도 피도 먹어서는 안 되었기 때문이다.

R3-002-p06 · PDF 375

Delicti etiam qualitas variabat rem offerendam, vt ex 5. Leuitici constat.

범죄의 성격에 따라서도 바쳐야 할 것이 달라졌음은 『레위기』 5장에서 분명히 알 수 있다.

R3-002-p07 · PDF 375

Sacrificium pro delicto, θυσίαν περὶ πλημμελείας καὶ πλημμελήματος, Septuaginta verterunt. Est enim πλημμελεῖν, inique quippiam & per iniuriam agere, hoc est, ἐξυβρίζειν. Demosthenes πλημμελεῖν εἴς τὸν θεὸν, καὶ εἰς τὸ ἱερὸν τοῦ θεοῦ dixit, pro piaculum facere. Hebræi Asam nominarunt, quæ vox significat delictum, peccatum, rem ream, à verbo Asam, id est, deliquit. Vsus est ea voce Esaias cap. 53. Ponet animam suam Asam, pro peccato. Et sequitur Esaiam Paulus, Eum, qui non nouit peccatum, fecit peccatum, id est, rem ream. Lutherus vertit Schuldopffer. Fiebat autem, ad expianda delicta ἑκούσια, quæ libera voluntate, re deliberata, sine coactione, & metu, committebantur, & mactabatur aries, cuius pretium æstimabatur, ex delicti magnitudine.

범과를 위한 제사를 칠십인역은 ‘과오와 범과에 관한 희생 제사’라고 옮겼다. ‘플렘멜레인’(πλημμελεῖν)이란 어떤 일을 부당하고 불법적으로 행한다는 뜻이며, 곧 ‘엑쉬브리제인’(ἐξυβρίζειν), 방자한 폭행을 가한다는 뜻이기 때문이다. 데모스테네스는 신성모독의 죄를 짓는다는 뜻으로 ‘신에 대하여 과오를 범하다’, ‘신의 성소에 대하여 과오를 범하다’라고 말하였다. 히브리인들은 이를 ‘아삼’(Asam)이라 불렀다. 이 말은 범과, 죄, 죄책을 지닌 것을 뜻하며, ‘범죄하였다’를 뜻하는 동사 ‘아삼’에서 나왔다. 이사야는 53장에서 ‘자기 영혼을 아삼, 곧 죄를 위한 것으로 내놓으리라’라고 이 말을 사용하였다. 바울도 이사야를 따라 ‘죄를 알지 못하신 분을 죄, 곧 죄책을 지닌 것으로 삼으셨다’라고 말한다. 루터는 이를 ‘슐트오퍼’(Schuldopffer)라고 옮겼다. 이 제사는 ‘헤쿠시아’(ἑκούσια), 곧 강요나 두려움 없이 자유로운 의지로 숙고하여 저지른 고의적인 범과를 속하기 위해 거행되었다. 이때 숫양을 죽였으며, 그 값은 범과의 크기에 따라 평가되었다.

R3-002-p08 · PDF 375

Reliqua tria sacrificiorum genera, εὐχαριστικὰ gratiarum actoria, dici possunt. Eorum vnum oblatio erat, duo ἀναπλήσεως, siue τῆς τελειώσεως, quæ nonnulli exposuerunt initiatoria, item conseruationis Sacerdotum.

나머지 세 종류의 희생 제사는 ‘에우카리스티카’(εὐχαριστικά), 곧 감사를 드리는 제사라고 할 수 있다. 그 가운데 하나는 봉헌이며, 둘은 ‘아나플레세오스’, 곧 ‘완성을 위한’ 제사였다. 이를 어떤 이들은 입문을 위한 제사, 또 사제들을 보존하기 위한 제사라고 설명하였다.

R3-002-p09 · PDF 375

Oblationem, seu immolationem, seu libationem, Septuaginta δῶρον, θυσίαν, Lutherus Speizopffer, Hebræi Minha nominant. Erat genus εὐχαριστικόν, quo offerebantur, & adolebantur, vel pugillus similæ oleo perspersus, tectusque thure: vel panes ἄζυμοι, infermentati: vel Lagana ἄζυμα, infermentata, cocta in clibano, & oleo oblita, quæ panes κλιβανῖται vocabantur: vel τηγανιστὰ, id est, frixa in sartagine: vel ἐσχάριτα, id est, in craticula tosta, oleoque perfusa: aut χίδρα, id est, aristæ, ex primis & virentibus adhuc decerptæ frugibus, leniterque ad ignem vstulatæ, & in farris morem confractæ, & comminutæ, oleoque madefactæ, & thure desuper coopertæ. Partem harum rerum capiebat sacerdos, reliquum, vniuerso cum thure, incensum adolebat. Fermenti vero, mellisque non licebat miscere quicquam.

봉헌물, 제물 또는 부어 바치는 예물을 칠십인역은 ‘도론’(δῶρον), 곧 선물, 그리고 ‘튀시아’(θυσία), 곧 희생 제물이라 부른다. 루터는 ‘슈파이츠오퍼’(Speizopffer), 히브리인들은 ‘민하’(Minha)라고 부른다. 이는 감사의 제사에 속하며, 다음과 같은 것을 바쳐 불태웠다. 기름을 뿌리고 유향으로 덮은 고운 가루 한 움큼, 또는 ‘아쥐모이’라 하는 누룩 없는 빵, 또는 ‘아쥐마’라 하는 누룩 없이 만든 납작한 과자를 화덕에 구워 기름을 바른 것, 곧 ‘클리바니타이’라는 화덕빵을 바쳤다. 또 ‘테가니스타’, 곧 프라이팬에 지진 것, 또는 ‘에스카리타’, 곧 석쇠에 구워 기름을 부은 것, 또는 ‘키드라’를 바쳤다. 마지막 것은 처음 익어 가는 아직 푸른 곡식에서 꺾은 이삭을 약한 불에 살짝 굽고, 굵은 곡분처럼 부수어 잘게 만든 뒤 기름에 적시고 위를 유향으로 덮은 것이다. 사제는 이 가운데 일부를 취하고, 나머지는 유향 전부와 함께 불에 태워 향기를 올렸다. 그러나 누룩이나 꿀은 조금도 섞어서는 안 되었다.

R3-002-p10 · PDF 375

Oblatio velut honorarium munus, de terra natis Deo exhibebat, eoque testabatur, à Deo esse vitam, fortunas, res vitæ necessarias, terræ fœcunditatem, salubritatem aëris, pacem, & gratias, de tantis beneficiis, deberi Deo: pertinebat etiam ad ministerij conseruationem, & sustentationem Sacerdotum.

봉헌은 땅에서 난 것들을 공경의 선물처럼 하나님께 드리는 일이었다. 이로써 생명, 재산, 생활에 필요한 것들, 땅의 풍요, 공기의 건강함, 평화가 하나님에게서 오며, 이토록 큰 은혜에 대하여 하나님께 감사해야 함을 증언하였다. 또한 사제의 직무를 보존하고 사제들의 생계를 유지하는 데도 이바지하였다.

R3-002-p11 · PDF 376

Hostiam pacificorum, θυσίαν σωτηρίου Septuaginta, Danckopffer Lutherus, Hebræi Zeba Salomim nominant, id est, sacrificium pacis, à Salom, quæ vox pacem significat. Celebrabantur enim ab iis, qui Deo, pro acceptis beneficiis, gratias agebant, aut gratitudinem, hac obedientia, declarabant: Beneficia enim, pacis nomine, Hebræi efferunt: Et fiebat, cæsis vel bobus masculis, aut fœmellis, sine discrimine, vel ouibus, vel agnis, vel capris, quas ἀμώμους, integras, inculpatas esse oportebat.

화목의 제물을 칠십인역은 ‘구원의 희생 제사’라 하고, 루터는 ‘당크오퍼’(Danckopffer), 히브리인들은 ‘제바 샬로밈’(Zeba Salomim)이라 한다. 이는 평화를 뜻하는 ‘샬롬’에서 나온 ‘평화의 제사’라는 말이다. 은혜를 받은 데 대해 하나님께 감사하거나, 이런 순종으로 감사함을 나타내는 사람들이 이 제사를 거행하였기 때문이다. 히브리인들은 은혜들을 ‘평화’라는 이름으로 표현한다. 수소나 암소를 구별 없이, 또는 양이나 어린양이나 염소를 죽여 거행하였는데, 이것들은 ‘아모모이’, 곧 온전하고 흠이 없는 것이어야 했다.

R3-002-p12 · PDF 376

Incendebatur autem sola pinguedo, περιτοναίῳ, ἐπιπλόῳ, abdomini, omento, renibus, & cæteris detracta, cum ipsis renibus: reliquum auferebant ii, quorum erat victima: idque si debitæ gratiæ testificandæ caussa, sacrificium instituissent vt ratum fieret & prodesset, eodem eos die vniuersum absumere oportebat: si ex voto, vel spontè mactassent, ante tertium; Tertio, si quid reliquissent, id irritam reddebat mactationem, & ipsos præuaricationis reos peragebat.

이때는 ‘페리토나이온’과 ‘에피플룬’, 곧 배막과 그물막, 콩팥과 그 밖의 부위에서 떼어 낸 기름만 콩팥 자체와 함께 불태웠다. 나머지는 제물의 주인들이 가져갔다. 마땅한 감사를 증언하기 위해 제사를 올렸다면, 그 제사가 유효하고 유익하려면 그날 안에 모두 먹어야 했다. 서원에 따라 또는 자원하여 제물을 죽였다면 셋째 날이 오기 전에 먹어야 했다. 셋째 날에 무엇이든 남아 있으면 그 도살 제사를 무효로 만들었으며, 그들 자신도 규정을 어긴 죄인이 되었다.

R3-002-p13 · PDF 376

Sacrificium laudis θυσίαν αἰνέσεως Septuaginta; Hebræi Thoda, à Iada, id est, confessus est, nominant; Lutherus vertit Lobopffer.

찬양의 제사를 칠십인역은 ‘튀시아 아이네세오스’, 곧 찬양의 희생 제사라 부른다. 히브리인들은 ‘고백하였다’를 뜻하는 ‘야다’(Iada)에서 나온 ‘토다’(Thoda)라 부르며, 루터는 ‘로프오퍼’(Lobopffer)라고 옮긴다.

R3-002-p14 · PDF 376

Differebat ab hostia pacificorum, quod simul fiebat, in hoc sacrificio, & pecudum mactatio, & oblatio seu immolatio libamentorum, confessionis caussa: qua, qui offerebant, testabantur, se agnoscere & profiteri, illum Deum esse æternum, verum, & viuum Deum, distinctum ab omnibus commentitiis numinibus Ethnicorum, conditorem rerum, beneficiorum, quæ hic populus accepisset, & debere se ei obedientiam, gratitudinem, & celebrationem beneficiorum & generis humani, Dominum & huius populi, & Ecclesiæ, ex hoc populo, propter Messiam, collectæ, authorem illorum perpetuam. Oportebat autem omnia sacrificia condiri sale consecrato, qui sal fœderis vocabatur, eoque accendi igne, qui in tabernaculo Domini, asseruabatur & fouebatur, quem ex igne cœlitus immisso, sacrificiis Mose & Aaronis, susceptum fuisse coniicio, etsi nihil affirmo.

이 제사가 화목 제물과 달랐던 점은, 고백을 목적으로 짐승을 도살하는 일과 곡물 예물을 바치거나 제물로 드리는 일을 함께 거행했다는 데 있다. 제물을 바치는 이들은 이로써 자신들이 다음과 같이 인정하고 고백함을 증언하였다. 그 하나님은 영원하고 참되며 살아 계신 하나님으로서 이교도들의 모든 꾸며 낸 신들과 구별되는 분이고, 만물을 창조하시고 이 백성이 받은 은혜를 베푸신 분이며, 인류와 이 백성의 주인이시고 메시아를 위하여 이 백성 가운데서 모인 교회를 세우신 분이다. 그러므로 자신들은 그분께 순종과 감사, 그리고 그 은혜에 대한 끊임없는 찬양을 드려야 한다는 것이다. 모든 제물에는 ‘언약의 소금’이라 부르는 거룩하게 바친 소금으로 간을 해야 했으며, 주님의 성막에서 보존하고 꺼지지 않도록 지키는 불로 태워야 했다. 나는 이 불이 모세와 아론의 희생 제물 위로 하늘에서 내려온 불에서 옮겨 붙인 것이라고 추측하지만, 단정하지는 않는다.

R3-P002-A01 · 원주 · PDF 374

Holocaustum.

번제.

R3-P002-A02 · 원주 · PDF 374

Sacrificium pro peccato.

죄를 위한 제사.

R3-P002-A03 · 원주 · PDF 375

Sacrificium pro delicto.

범과를 위한 제사.

R3-P002-A04 · 원주 · PDF 375

Εὐχαριστικὰ sacrificia.

감사의 희생 제사.

R3-P002-A05 · 원주 · PDF 375

Oblatio.

봉헌.

R3-P002-A06 · 원주 · PDF 376

Hostia pacificorum.

화목의 제물.

R3-P002-A07 · 원주 · PDF 376

Sacrificium laudis.

찬양의 제사.

R3-P002-A08 · 원주 · PDF 376

Sal fœderis.

언약의 소금.