원주 대조

R4-a279

Meteorologia ad quod diuinationum genus referenda.

기상 현상론을 어느 종류의 점복에 넣어야 하는가.

R4-a280

Solis orientis & occidentis color notat certas tempestates.

뜨고 지는 태양의 색은 일정한 날씨를 나타낸다.

원문 대조 원고

R4-633-02

Sub quo sit genere diuinationum reponendum τὸ μετεωρολογικὸν: id est, diuinatrix praedictio ex iis, quae in aere cernuntur, definiendum restat. Physicum esse nemo inficiabitur, cum ex causis, de effectibus; ex signis, de significatis ac praemonstratis euentibus ceu ratiocinetur.

토 메테오롤로기콘, 곧 공기 중에서 보이는 것들에 근거한 점복적 예측을 어느 종류의 점복에 넣어야 하는지 규정하는 일이 남아 있다. 그것이 원인에서 결과를, 징후에서 그 징후가 뜻하고 미리 보여 주는 사건을 일종의 추론으로 이끌어 내므로, 자연적인 것임을 아무도 부정하지 않을 것이다.

R4-633-03

De ventorum effectibus, quos experientia notare didicerunt etiam imperiti, erudite disserit Aristoteles in Problematis.

배우지 못한 사람들도 경험으로 알아차리는 법을 배운 바람의 효과에 관하여, 아리스토텔레스는 『문제집』에서 학문적으로 논한다.

R4-633-04

Quantum Medico consulerit, ad praeuidendos publice grassaturos morbos, arteque prohibendos & amoliendos, aut, si prohiberi nequeant, meditandam aptam curationem, vel iudicandas corporum constitutiones, aut τὰ ἐνδήμια vocata νοσήματα, & σποραδικὰ: id est, morbos patrios seu vernaculos & qui sparsim inuadunt, cognoscenda, praenosse tempestatum ventorumque appulsus, naturas, effectiones, ad loca quaeuis congruentias, saepe & monet, & reipsa declarat Hippocrates.

날씨와 바람이 닥치는 때, 그 본성과 효과, 각 장소와의 적합성을 미리 아는 일이 의사에게 얼마나 도움이 되는지 히포크라테스는 거듭 일깨우고 실제로 보여 준다. 이는 널리 퍼질 병들을 예견하고 의술로 막거나 물리치며, 막을 수 없다면 알맞은 치료를 생각해 내는 데 도움이 된다. 또한 몸들의 상태를 판단하고, 타 엔데미아 노세마타 및 스포라디카라 불리는 병들, 곧 한 지역에 고유하거나 토착적인 병들과 산발적으로 사람들을 덮치는 병들을 아는 데 도움이 된다.

R4-633-05

Sed de illis ambigitur Meteoris, quae signa tantum sunt, cum non semper significatorum causae conspiciantur: vtrum Physicorum censeri signorum nomine debeant. Colorationes nubium, vaporum, luminum, stellarum, atque earundem scintillationes, vel occultationes, & figurati colores, vt Irides, areae, euidentes habent suarum designationum rationes. Etenim illis annexa cohaerens causis, quae, vel designatos effectus, vi sua moliuntur ac perficiunt, vel illis materiam praebent, aerisque referunt constitutionem, & an is, vel purus sit ac quam minimum halituosus, vel halitibus abundet, iisque, aut raris, tenuibus, dispersis, fluctuantibus, leuibus, fumosis: aut densis, crassis, confertis, humidis, aut mixtis.

그러나 징후일 뿐인 기상 현상들에 관해서는, 뜻하는 사건의 원인이 언제나 눈에 보이지 않으므로, 자연적 징후라는 이름으로 셈해야 하는지 논란이 있다. 구름·증기·광명체·별들의 착색, 별들의 반짝임이나 가려짐, 그리고 무지개나 무리처럼 형태를 이룬 색들은 자기가 가리키는 것에 대한 분명한 이유를 갖는다. 이는 그것들이 원인들과 붙어 이어져 있기 때문이다. 이 원인들은 자기 힘으로 지시된 결과를 만들어 완성하거나, 그 결과에 질료를 제공한다. 또 그것들은 공기의 상태를 나타내어, 공기가 맑고 기운이 아주 적은지, 아니면 기운이 풍부한지를 알려 준다. 그 기운이 성기고 미세하며 흩어지고 떠다니며 가볍고 연기 같은지, 아니면 조밀하고 굵고 빽빽하며 습하거나 뒤섞였는지도 나타낸다.

R4-634-01

Cur Sol purus oriens & non feruens, serenum diem nunciet, pallidus hybernam grandinem: Cur, si ante exorientem eum nubes rubescant, ventos: si nigrae rubentibus interueniant, pluuias: si occidentis atque orientis nubes pariter rubeant, ciere pluuias iudicentur: Cur, si circa occidentem rubescant nubes, serenitatem futurae diei spondeant: Cur, si vna Lunam area cingat, eaque sit pura, & paulatim dilabatur atque euanescat, serenitatem: si duae aut plures, vnaque impura, hyemes: atque, has, cum ventorum turbulentia, si & subrubeant, & pluribus in locis rumpantur: cum niue, si quasi perruptae appareant: saeuiora omnia, ac difficiliora praesagiant, si caliginosae sint, ac spissae: quaeque sunt eiusmodi à Plinio recitata, Ptolemaeo, & Arato, manifestum est. Adesse enim copiam materiae idoneae & sufficientis talibus ciendis tempestatibus, declarant.

태양이 맑게 떠오르되 뜨겁지 않으면 왜 맑은 날을 알리고, 창백하면 왜 겨울 우박을 알리는지는 명백하다. 해 뜨기 전에 구름이 붉어지면 왜 바람을, 붉은 구름 사이에 검은 구름이 끼면 왜 비를 알리는지, 해 뜨는 쪽과 지는 쪽의 구름이 함께 붉으면 왜 비를 일으킨다고 판단하는지도 그러하다. 지는 해 둘레의 구름이 붉어지면 왜 다음 날의 맑음을 약속하는지도 그러하다. 하나의 맑은 무리가 달을 둘러싸다가 조금씩 흩어져 사라지면 맑은 날씨를, 둘이나 그 이상의 무리가 있고 그중 하나가 탁하면 궂은 날씨를 예고하는 이유도 명백하다. 그 무리들이 약간 붉고 여러 곳에서 갈라지면 거센 바람을 동반한 궂은 날씨를, 뚫려 터진 듯 보이면 눈을 동반한 날씨를 예고하며, 어둡고 짙으면 모든 것이 더 사납고 견디기 어려우리라고 예고하는 이유도 그러하다. 플리니우스·프톨레마이오스·아라토스가 전하는 이와 같은 다른 징후들도 마찬가지이다. 이것들은 그런 날씨를 일으키기에 알맞고 충분한 질료가 많이 존재함을 나타내기 때문이다.