원문

Ordine agentem voluntatem & sustentat, & adiuuat: Ruentem contra ordinem non adiuuat, etsi sustentat. Etsi conatum non impedit in actionibus ordini contrariis: tamen vel ne perficiat, quod conatur, prohibet, vel quousque, quod illa conatur, permissurus sit, constituit metis circumdatis. [Marginal69: Deus agit liberrime.] Etsi igitur suis & propriis agunt singulæ causæ viribus: tamen liberrime Deus, vel Physicarum actiones incitat, intendit, & acuit, aut inhibet prorsus, ac velut compescit, ne exerant sese, aut mutat: vel voluntariarum, si non actiones, euentus tamen qui petuntur, & ad quas actiones diriguntur, impedit: Et vel alios longe diuersos, aut ex Diametro contrarios propositis obiicit, vel petitos euentus aliter gubernat & præstat, quam humana sapientia decreuit. Quanquam autem disputat Aristoteles, & cœlestes causas, simplici atque absoluta necessitate, easdem esse perpetuo, & actiones easdem edere, ac primam causam insolubili vinculo secundis ita connexam esse & copulatam, vt aliud nequeat instituere opus vllum, quam tota series coniunctis actionibus intendit & vrget, aut aliam vsurpare vim, quam qualem eædem causæ flagitant. Inquit enim πάντα τὰ φύσει ἢ ἀεὶ οὕτω γίγνεται, ἢ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ: Omnia quæ natura constant, aut semper ita fiunt, aut plerunque: tamen refutatur ac reuincitur, cum euidentissimis multiplicis experientiæ testimoniis, tum authoritate doctrinæ sacræ. [Marginal69: Connexio primæ causæ & secundarum, nequaquam necessaria.] Non Deus est numen Parcarum carcere clausum, Quale putabatur Stoicus esse Deus. Ipse potest Solis cursus inhibere volantes, Ipse velut scopulos flumina stare iubet.

번역

하나님은 질서에 따라 행위하는 의지를 지탱하고 도우신다. 질서를 거슬러 치닫는 의지는 지탱하시지만 돕지는 않으신다. 질서에 어긋나는 행위의 시도를 막지 않으시더라도, 시도하는 일을 완수하지 못하도록 막으시거나, 그 시도를 어디까지 허용할지 한계를 둘러 정하신다.

그러므로 각 원인이 자신에게 고유한 힘으로 작용한다 해도, 하나님은 지극히 자유롭게 자연 원인들의 작용을 자극하고 강화하고 날카롭게 하시거나, 완전히 막고 억눌러 발휘되지 못하게 하시거나, 바꾸신다. 자발적인 원인들에 대해서는 행위 자체를 막지 않으시더라도, 사람들이 바라며 그 행위를 향하게 한 결과는 막으신다. 의도한 것과 아주 다르거나 정반대인 결과를 대신 내놓으시기도 하며, 바라는 결과를 인간의 지혜가 결정한 것과 다른 방식으로 다스리고 이루시기도 한다.

그런데 아리스토텔레스는 천상의 원인들이 단순하고 절대적인 필연성으로 언제나 동일하게 존재하며 동일한 작용을 일으킨다고 주장한다. 또 제일 원인은 제이 원인들과 풀릴 수 없는 끈으로 연결되고 결합되어 있어서, 전체 연쇄가 공동의 작용으로 지향하고 밀어붙이는 것과 다른 어떤 일도 시작할 수 없으며, 그 원인들이 요구하는 것과 다른 힘을 사용할 수도 없다고 주장한다. 그는 “자연에 따른 모든 것은 언제나 이렇게 생겨나거나, 대체로 그렇게 생겨난다”라고 말한다. 라틴어로는 “자연에 성립해 있는 모든 것은 언제나 그렇게 생기거나 대개 그렇게 생긴다”라는 뜻이다. 그러나 그는 다양한 경험의 가장 분명한 증언들과 거룩한 가르침의 권위에 의해 반박되고 논파된다.

“하나님은 운명의 여신들의 감옥에 갇힌 신이 아니다. 스토아 학파의 신이 그러하다고 여겨지던 그런 신이 아니다. 그분은 태양의 날듯 빠른 운행도 멈추실 수 있고, 그분은 강물이 바위처럼 서 있도록 명하신다.”