Porro & mixtorum non vnum est genus. Alia, neque ab omnium constituuntur elementorum coitu & commixtione, neque eorum, quae accedunt, immutatione, connexioneque exacta & durabili: sed vt velut ex elementis duobus, terra & aqua, resolutis atque extenuatis in halitus, vi coelesti, producta sunt leui conuersione, sic in eadem paululum vicissim immutata reuertuntur. Huius generis Meteora sunt.
더 나아가 혼합체도 한 종류만 있는 것은 아니다. 어떤 것들은 모든 원소가 모이고 섞여 이루어지는 것도 아니고, 참여하는 원소들이 완전하고 지속적으로 변화하고 결합하여 이루어지는 것도 아니다. 오히려 두 원소인 땅과 물이 천상의 힘에 의해 풀리고 희박해져 증기가 된 뒤 가벼운 변환으로 산출되는 것과 같아서, 다시 조금 변하면 바로 그 원소들로 되돌아간다. 기상 현상들은 이 부류에 속한다.
Alia ex terreis & aqueis partibus, calore vel frigore concretis duratisue existunt, vt fossilia corpora.
다른 것들은 흙과 물의 부분들이 열이나 냉기로 응고하거나 굳어 생겨난다. 땅에서 캐내는 물체들이 그러하다.
Alia ex omnibus mirifice temperatis in vnam massam speciei σύμμετρον, attemperatam, vt plantae, animantia, homines, quorum ex elementis constitutio conflatioque etsi non apparet, formantur enim ex seminibus, tum ea vi formatrice, quae seminibus inest, & locis accommodatis, tum coeli virtute: tamen seminum ex elementis origo est.
또 다른 것들은 모든 원소가 놀랍도록 조절되어, 해당 종류에 균형이 맞고 알맞게 배합된 하나의 덩어리가 됨으로써 생겨난다. 식물과 동물과 사람이 그러하다. 이것들이 원소들로 구성되고 결합하는 모습은 드러나지 않는다. 씨앗들 안에 있는 형성력과 적절한 장소들, 그리고 하늘의 힘에 의해 씨앗에서 형성되기 때문이다. 그렇지만 씨앗의 기원은 원소들에 있다.
Haec quamdiu tenorem eundem, aut modum seruant, notoque nobis, & consueto progrediuntur ordine, consueta suisque similia pariunt ac producunt. Cum (vt ita loquar) titubant, aut exorbitant, aut diuina, vt quae vniuersa regit, administrat, informat, efficit, aliaue valentiore causa, ad nouas inusitatasque effectiones commouentur, insolita, nouaque nasci consueuerunt, quaeque admirationem, & quasi foeditatem habent, eoque ipso, quod instare casum rerum quempiam, pro illius nouitatis natura, in quamcunque partem arguunt, mentes nostras, in singularem expectationem coniiciunt, aut metu perturbationibusque replent.
이것들이 같은 흐름이나 방식을 지키고 우리에게 알려져 익숙한 질서로 나아가는 동안에는, 익숙하며 자기들과 닮은 것들을 낳고 산출한다. 그러나 말하자면 비틀거리거나 궤도를 벗어나거나, 모든 것을 다스리고 관리하고 형성하고 이루는 신적 원인 또는 다른 더 강한 원인에 의해 새롭고 이례적인 결과를 향해 움직이면, 낯설고 새로운 것들, 놀라움을 자아내고 일종의 흉측함을 지닌 것들이 생겨나곤 한다. 그것들은 그 새로움의 본성에 따라 어떤 방향으로든 사물들의 어떤 사건이 임박했음을 나타낸다는 바로 그 이유로, 우리의 정신을 특별한 기대에 빠뜨리거나 두려움과 동요로 가득 채운다.
Ex vtrorumque consideratione, diuersa nata diuinationum genera. Consuetarum effectionum contemplatio, φυσιολογικὴν, diuinationem ex rebus naturalibus, inusitatarum & nouarum, τερατοσκοπικὴν, praedictionem ex monstris & portentis, peperit.
두 부류를 고찰하는 데서 서로 다른 예지의 종류들이 생겨났다. 익숙한 결과들을 관찰하는 데서는 피시오로기케, 곧 자연적 사물들에 근거한 예지가 생겨났고, 이례적이고 새로운 결과들을 관찰하는 데서는 테라토스코피케, 곧 기형과 이변에 근거한 예측이 생겨났다.
Φυσιολογικὴ, diuinatio ex rebus naturalibus, ordinem connexionemque causarum Physicarum, remotarum & propinquarum, naturas, vires, effectiones, consensionemque earundem inter se, aut repugnantias, & dissidia, ac contentiones, inque vtrisque corporibus, simplicibus & mixtis qualitates vtrasque, & harum inter se congruentiam, vel discrepantiam, ceteraque accidentia scrutatur & pensitat, indeque & ipsas rerum naturas aestimat, & de secuturis coniectat effectionibus.
피시오로기케, 곧 자연적 사물들에 근거한 예지는 멀리 있는 자연적 원인들과 가까운 자연적 원인들의 질서와 연결, 본성, 힘, 결과를 살피고 헤아린다. 원인들 서로의 일치, 또는 대립과 불화와 투쟁도 살핀다. 또 단순 물체와 혼합 물체 양쪽에서 두 부류의 성질들, 그 성질들 사이의 부합이나 불일치, 그리고 나머지 우유적 상태들을 조사하고 숙고한다. 이를 통해 사물들의 본성 자체를 판단하고, 앞으로 뒤따를 결과들을 추측한다.
Nec fere cognitiones nostrae, quantumuis certo explorataeque comprehensae, quicquam sunt aliud, quam quaedam, ex effectionibus, notisque in sensus incurrentibus, de interioribus atque abstrusis viribus rerum diuinationes & coniectationes, & vicissim, ex animaduersis signorum effectuumque ductu atque indicio, compertisque certo viribus, ratiocinationes, de secuturis effectibus, cum velut de praeuisis a longe censuram agimus.
우리의 인식도 아무리 확실하고 충분히 확인하여 파악한 것이라 하더라도, 대체로 이와 다른 것이 아니다. 그것은 감각에 들어오는 결과와 표지들을 바탕으로 사물들의 내적이고 숨은 힘에 대해 하는 어떤 예지와 추측이다. 또 거꾸로, 징후와 결과의 안내와 지시에 따라 관찰하고 확실히 알아낸 힘들에서 출발하여 앞으로의 결과를 추론하는 것이다. 이때 우리는 마치 멀리서 미리 본 일들을 판단하듯 한다.