Agunt cœlestes causæ necessario. Quamdiu hic status rerum persistet, Solque ab ortu feretur in occasionem diem pariet, toto, supra quod voluitur, Hemisphærio collustrato: rursusque, cum ab occasu in ortum reuoluetur, noctem inducet, terra soliditate sua radiis ipsius officiente, & ne in auersum Hemisphærium pertingant prohibente. Quamdiu etiam, ab æquis mediisque cœli partibus, Austrum versus, Sol agetur & Boream, quatuor anni tempora accessu suo & reditu ad locum, vnde exierat, distinguet ac temperabit. [Marginal74: Causarum cœlestium & naturalium certitudo pendet ex Conditoris voluntate.] Eodem modo homo gignit hominem, bos bouem, leo leonem, suisque è seminibus ac principiis arbores, frutices, herbæ, ortum necessario ducunt. Sic enim ab initio hæc constituta, Dei iussu tenorem seruant suum, seriemque: Sed tantisper, donec adiuuat, & vim confert prima causa, qua non agente, aut contrarium intendente, cessant, seque ad præscriptum, & ordinationem primæ causæ inflectunt & accommodant: fitque id multo frequentius, quam nos animaduertimus aut obseruamus. Inenarrabili enim bonitate fouet, sustentat, protegit, ac defendit genus humanum: Multa præcauet, multa moderatur, multa depellit & emolitur, quæ nulla nos sagacitate aut vigilantia exploraremus, nulla sapientia, nullis viribus arceremus à nobis aut amoueremus: Bona exhibet, ac cumulat, quæ neque exquireremus, nec consequeremur vlla diligentia nostra, & naturam saluti hominum attemperat propter Ecclesiam, quam cum velit conseruatam ad extremum vsque Mundi cursum, ornat atque instruit rebus necessariis, conflictantem cum ærumnis erigit, ac roborat, & contra Diaboli furores defendit mirabiliter, ac velut ex faucibus Orci ereptam sæpissime in tutum collocat, cum omnibus humanis destituta præsidiis, & funditus peritura videtur. Cum vagantur pœnæ in genere humano atroces, & peste, fame, bellis, velut falcibus demetunt ac prosternunt multitudinem profanam, parcit Deus illis, qui conspersi ac signati sanguine Filii sui notas innocentiæ præ se ferunt, eos tuetur, tutosque atque illæsos præstat, vt sint, qui ipsum vera fide inuocent, & colant. Testantur hoc mirandæ liberationes Sanctorum. Apud Ezechielem mandat Dominus Angelo percutienti impios, vt parcat illis, qui vero dolore deplorabant ac detestabantur profanationem, quæ fiebat in populo Dei. Omnino tribuendus est Deo hic honos, quod possit & velit opitulari nobis, etiam cum à tota natura destituimur, contra seriem omnium secundarum causarum, cumque deserti prorsus & abiecti videmur. Et multa accidunt plurimis hominibus, in quibus euentus mirandi fateri eos cogunt, se à Deo sine causis secundis seruatos esse.
천상의 원인들은 필연적으로 작용한다. 현재의 사물 상태가 지속되고 태양이 동쪽에서 서쪽으로 움직이는 동안에는, 태양이 그 위를 도는 반구 전체를 비추어 낮을 만들 것이다. 다시 서쪽에서 동쪽으로 돌아가는 동안에는 밤을 가져올 것이다. 땅의 단단한 덩어리가 태양의 광선을 막아 반대쪽 반구에 닿지 못하게 하기 때문이다. 또한 태양이 하늘의 적도인 가운데 부분에서 남쪽과 북쪽으로 움직이는 동안에는, 다가갔다가 출발한 자리로 돌아오는 운동으로 한 해의 네 계절을 구분하고 조절할 것이다.
같은 방식으로 사람은 사람을, 소는 소를, 사자는 사자를 낳으며, 나무와 관목과 풀은 각각의 씨와 근원에서 필연적으로 생겨난다. 처음부터 이렇게 마련되어 하나님의 명령에 따라 고유한 경로와 차례를 지키기 때문이다. 다만 제일 원인이 돕고 힘을 주는 동안에만 그러하다. 제일 원인이 작용하지 않거나 반대되는 것을 의도하면, 그 원인들은 작용을 멈추고 제일 원인의 지시와 질서에 맞추어 방향을 바꾼다. 이런 일은 우리가 알아차리거나 관찰하는 것보다 훨씬 자주 일어난다.
하나님은 말로 다 할 수 없는 선하심으로 인류를 기르고 지탱하고 보호하며 지키신다. 우리의 어떤 통찰력이나 경계심으로도 알아내지 못하고 어떤 지혜나 힘으로도 막거나 제거하지 못할 많은 일을 미리 막고 조절하고 물리쳐 없애신다. 우리의 어떤 노력으로도 찾거나 얻지 못할 좋은 것들을 베풀고 쌓아 주신다. 교회를 위하여 자연을 인간의 구원에 알맞게 조절하신다. 세상의 운행이 끝날 때까지 교회가 보전되기를 원하시므로, 필요한 것들로 꾸미고 갖추어 주시며, 고난과 싸우는 교회를 일으켜 강하게 하신다. 악마의 광기에 맞서 놀랍게 지키시며, 인간의 모든 보호 수단을 잃고 완전히 멸망할 듯할 때에도, 저승의 아가리에서 건져 내듯 거듭 안전한 곳에 두신다.
인류 가운데 무서운 형벌이 퍼져 역병과 굶주림과 전쟁으로, 낫질하듯 불경한 무리를 베어 쓰러뜨릴 때에도, 하나님은 자신의 아들의 피가 뿌려져 표를 받고 무고함의 표지를 드러내는 이들을 살려 두신다. 그들을 지키고 안전하며 손상되지 않게 하여, 참된 믿음으로 자신을 부르고 섬기는 이들이 있게 하신다.
성도들이 놀랍게 구출된 일들이 이를 증언한다. 에스겔서에서 주님은 불경한 이들을 치는 천사에게 명하시어, 하나님의 백성 가운데 행해지던 더럽히는 일을 참으로 슬퍼하고 혐오하던 이들을 살려 두라고 하신다.
우리는 반드시 하나님께 이런 영예를 돌려야 한다. 자연 전체가 우리를 버리고 우리가 완전히 버림받아 내던져진 듯 보일 때에도, 하나님은 모든 제이 원인의 연쇄에 거슬러 우리를 도우실 수 있고 또 그러기를 원하신다는 것이다. 많은 사람에게 일어나는 수많은 놀라운 사건은, 하나님께서 제이 원인들 없이 자신을 구해 주셨음을 고백하도록 그들을 강제한다.