대조 원고

전사 관례: 긴 s는 s로 표시하고, 행말 분철은 합친다. 인쇄 철자·약자·구두점은 가능한 한 보존한다. 반복되는 쪽머리·장서명·면수·캐치워드는 별도 원전 목록에 기록하며 산문으로 중복 번역하지 않는다.

R2_096_paragraph1

원문

Sed has, ex primitiuæ Ecclesiæ constitutionibus, appellationes solas retinuerunt, officiis ipsis & ministeriis in abusum conuersis.

번역

그러나 그들은 초대 교회의 제도에서 이 명칭들만 간직하고, 직분과 봉사 직무 자체는 남용으로 돌려 버렸다.

R2_096_paragraph2

원문

Omnibus his addiderunt tandem numerosa agmina Monachorum, & sacrificulorum, quasi exercitus quosdam comparatos custodiendis, inque officio retinendis prouinciis, & iis legibus in singulos exequendis, quæ autoritate Pontificia latæ erant.

번역

마침내 이 모든 것에 수도사들과 제사 사제들의 수많은 무리를 더하였다. 마치 관할 구역들을 지키고 복종 상태에 붙들어 두며, 교황의 권위로 제정된 법들을 각 사람에게 집행하기 위해 마련한 군대와 같았다.

R2_096_paragraph3

원문

Summo Pontifici, Senatum Cardinalium, certa officiorum distinctione, Episcopis, collegia Canonicorum adiunxerunt, ex quibus legerentur successores.

번역

최고 교황에게는 직무를 명확히 나눈 추기경 원로원을, 주교들에게는 참사회들을 붙여, 그 가운데서 후계자들이 선출되게 하였다.

R2_096_paragraph4

원문

Et summi Pontificis autoritatem tum armarunt fulmine ἀναθήματος, anathematis, tum eo vsque auxerunt, vt asseuerare non sint veriti, diuina constitutione, Pontificis Imperium complecti regna Mundi, & potestatem habere abrogandi Imperia Monarchis, ac conferendi eadem aliis, pro arbitrio.

번역

또 최고 교황의 권위를 ‘저주 선고(ἀναθήματος)’, 곧 파문의 벼락으로 무장시키고, 다음과 같이 서슴없이 단언할 정도로 키웠다. 하나님의 제정에 따라 교황의 통치권은 세계의 왕국들을 포괄하며, 군주들에게서 통치권을 빼앗아 마음대로 다른 이들에게 넘길 권한을 지닌다는 것이었다.

R2_096_paragraph5

원문

Hæc talis Monarchiæ constitutio, qua occuparunt Christianum orbem, distinctioque velut præfectorum & gubernatorum, & legum descriptio ac ceremoniarum, quæ in singulis Ecclesiis obseruandæ, & à singulis rei sacræ dedicatis ministris administrandæ essent. Hæc ergo Pontificum Romanorum religio est, de hoc statu dimicant, & de abusuum illorum, errorumque conseruatione, quibus huius regni Maiestas ita incumbit & innititur, vt, his sublatis, collabi eam necesse sit & ruere.

번역

이것이 그들이 그리스도교 세계를 차지한 군주정의 제도였다. 여기에는 장관과 총독을 나누듯 한 직분의 구분과, 각 교회에서 지켜야 하고 거룩한 일에 바쳐진 각 봉사자가 집행해야 할 법과 의례의 규정이 있었다. 그러므로 이것이 로마 교황들의 종교이다. 그들은 이런 체제와, 이 왕국의 위세를 떠받치는 저 남용과 오류를 지키기 위해 싸운다. 그 위세는 남용과 오류에 너무나 의존하고 기대어 있으므로, 그것들을 없애면 반드시 무너져 파멸할 것이다.

R2_096_paragraph6

원문

Huic regno Pontificio longe dissimilis est Ecclesia Filij Dei, quæ est cœtus non armatus potentia, non regum opibus instructus; non circumscriptus limitibus Romanæ sedis, neque alligatus ad illam διαδοχὴν, successionem, successorum in Regno Pontificio, sed dispersus per orbem terrarum & tamen non Idea Platonica: sed visibilis cœtus hominum amplectentium Euangelium, & rectè vtentium Sacramentis institutis à Filio Dei: in quo cœtu caput est ὁ ἀρχηγὸς, καὶ ἀρχιερεὺς μόνος ὅσιος, ἄκακος, ἀμίαντος, dux & summus sacerdos solus, sanctus, innocens, impollutus, ipse Filius Dei, & per ministerium Euangelij verè efficax est, & multos regenerat, voce Euangelij & Spiritu sancto, & facit hæredes vitæ æternæ: & dat Prophetas, Apostolos, Euangelistas, Pastores, Doctores: Suntque in eo cœtu multi electi, & aliqui non sancti, de vera doctrina tamen consentientes: Et hic ipse cœtus alias maior est, illustrior, & purior, alias obscurior, & minus potens, dispersus, iacens, egens, neglectus, oppressus Tyrannorum potentia.

번역

하나님의 아들의 교회는 이 교황의 왕국과 크게 다르다. 그것은 권력으로 무장하거나 왕들의 재력으로 갖추어진 공동체가 아니다. 로마 교황좌의 경계 안에 한정되거나, 교황 왕국에서 후계자들이 이어지는 저 ‘계승(διαδοχήν)’, 곧 후계 계보에 매인 공동체도 아니다. 온 세상에 흩어져 있으면서도 플라톤적 이데아는 아니다. 복음을 받아들이고 하나님의 아들이 제정한 성례를 올바르게 사용하는 사람들의 눈에 보이는 공동체이다. 그 공동체의 머리는 ‘인도자이며 유일한 대제사장, 거룩하고 악이 없으며 더럽혀지지 않은 분(ὁ ἀρχηγὸς, καὶ ἀρχιερεὺς μόνος ὅσιος, ἄκακος, ἀμίαντος)’, 곧 유일한 지도자이자 최고 사제, 거룩하고 무죄하며 흠 없는 하나님의 아들 자신이다. 그분은 복음의 봉사 직무를 통해 참으로 일하시며, 복음의 음성과 성령으로 많은 사람을 거듭나게 하고 영원한 생명의 상속자로 삼으신다. 또 예언자들과 사도들과 복음 전도자들과 목자들과 교사들을 주신다. 그 공동체에는 택함 받은 이들이 많고 거룩하지 않은 이들도 얼마간 있으나, 참된 가르침에 대해서는 동의한다. 바로 이 공동체는 어떤 때에는 더 크고 빛나고 순수하지만, 다른 때에는 더 드러나지 않고 힘도 약하며, 흩어지고 쓰러지고 궁핍하고 무시당하며 폭군들의 권력에 짓눌린다.

R2_096_paragraph7

원문

Huius cœtus Doctoribus dicit Filius Dei: Reges gentium dominentur vobis: vos autem non sic.

번역

하나님의 아들은 이 공동체의 교사들에게 말씀하신다. ‘민족들의 왕들이 너희를 지배하도록 하라. 그러나 너희는 그렇게 하지 말라.’