Præsagientia à Physicis differunt, non propinquis efficientibus: eodem modo enim à cerebro formantur: sed remotis & antecedentibus causis. Non enim, vt illa ab humorum motu, copia & qualitatibus, aut affectionibus certarum partium, aut temperamento: sed vi stellarum insita præsagatione cientur, quæ, ad præsensionem impendentium euentuum, velut commouens sese, eorundem sensu, cerebrum afficit: hoc illo commonefactum sensu, sese ceu recolligens, dum, quales futuri sint, meditatur, suorum progressu sensuum eliciens aliud, ex alio, format illos pingentia φαντάσματα vel perspicua, citraque ambiguitatem, vel ænigmatica, notarum quandoque, quandoque ignotarum rerum figuris vsurpatis, prout sensus ipse, in natura euidentior est, atque acrior, vel obscurior, & hebetior, visque ipsa mentis excitatior est, & rectior.
예고하는 꿈과 자연적 꿈의 차이는 가까운 작용 원인에 있지 않다. 둘 다 뇌에서 같은 방식으로 형성되기 때문이다. 차이는 먼 원인과 선행 원인들에 있다. 예고하는 꿈은 다른 자연적 꿈처럼 체액의 움직임·양·성질이나 특정 부위의 상태 또는 체질에서 일어나는 것이 아니라, 별들의 힘으로 심어진 예견 능력에서 일어난다. 이 능력은 닥쳐오는 사건을 예감하려 스스로 움직이는 듯하며, 그 사건에 대한 감각으로 뇌에 영향을 준다. 그 감각으로 일깨워진 뇌는 스스로를 가다듬듯 앞으로의 일이 어떨지 생각하며, 자기 감각들의 진행으로 하나에서 다른 것을 이끌어 낸다. 그리하여 사건을 그리는 형상들을 명료하고 모호함 없이, 또는 수수께끼처럼 형성한다. 때로는 아는 사물의 형상을, 때로는 모르는 사물의 형상을 사용한다. 이는 자연 안의 그 감각 자체가 더 분명하고 예리한지, 아니면 더 어둡고 둔한지, 그리고 정신의 힘 자체가 더 활발하고 올바른지에 따라 달라진다.
Et vt reliquas cogitationes, ita talia phantasmata, gubernat & absoluit mens, opitulatura quasi, aut consultura naturæ, aut prouisura, hac prænunciatione futurorum; quæ, quamprimum naturæ præsagia cerebro innotescunt, simul ea percipit ac pensitat: quoque sunt certiora, eo illustrioribus imaginibus exprimit, cerebri actionibus temperatis, ad conuenientem normam. Vt enim natura, alius alio est felicior Musicus, melior Poëta, acutior Geometra, celerior Arithmeticus: sic, natura, alius alio plus ominatur, & velut occulto sensu, prædiuinat secuturos euentus.
정신은 다른 생각들과 마찬가지로 이런 형상들도 다스리고 완성한다. 미래를 미리 알림으로써 자연을 돕거나 돌보거나 대비해 주려는 듯하다. 자연의 예감이 뇌에 알려지는 즉시 정신도 그것을 알아차리고 저울질한다. 예감이 더 확실할수록, 뇌의 작용을 적절한 규범에 맞추어 조절하면서 더 밝은 형상으로 표현한다. 본성상 어떤 이는 다른 이보다 음악에 더 뛰어나고, 더 좋은 시인이며, 더 예리한 기하학자이거나 더 빠른 산술가이다. 마찬가지로 어떤 이는 본성상 다른 이보다 더 많은 징조를 감지하고, 숨은 감각으로 뒤따를 사건들을 미리 알아맞히는 듯하다.
Aristoteles naturales illas φυσολάλους, & εὐθυονείρους, καὶ εὐστόχους, καὶ προορατικοὺς, natura loquaces, & quibus visa offeruntur directe, & sine ambagibus, & coniectandi ac præsagiendi facultate præditos, esse dicit.
아리스토텔레스는 이런 타고난 사람들을 퓌솔랄로이(φυσόλαλοι), 에우튀오네이로이(εὐθυόνειροι), 에우스토코이(εὔστοχοι), 프로오라티코이(προορατικοί)라고 말한다. 곧 본래 말이 많고, 형상들이 직접적이며 우회 없이 나타나고, 추측하고 예견하는 능력을 지닌 사람들이라는 뜻이다.
Innascitur omnino aliquibus, ex peculiari cœli influxu (vt si, in conuenientibus locis, Mercurius & Luna consistant) vis talis, quæ vbi percipit, quæ imminent priuatim illis, quibus inest, si interdiu, cerebro districto occupatoque cogitationibus aliis, exerat se, pro rerum imminentium conditione, inopinata læticia, tristiciave afficit: Si noctu, soluto diurnis laboribus cerebro, φαντάσματα, visa, vatidica mouet.
실제로 어떤 이들에게는 하늘의 특별한 영향으로, 이를테면 수성과 달이 적합한 자리에 있을 때, 이런 힘이 타고난다. 이 힘이 자신을 지닌 사람에게 사적으로 닥칠 일을 감지할 때, 낮이라서 뇌가 다른 생각들에 붙들려 바쁜 중에 드러나면 닥칠 사태의 성격에 따라 뜻밖의 기쁨이나 슬픔을 일으킨다. 밤이라서 뇌가 낮의 일에서 풀려 있다면 예언적 형상들을 일으킨다.
Antonius Musa Augusti Medicus, ante prælium, quo in Philippis depugnatum est, cum Cassio & Bruto, somniauit, tabernaculum Augusti in castris diripi: admonitus itaque Augustus, inde decessit. Nec falsus est omine somnii: inter pugnandum enim, fugato illo cornu, tabernaculum à Bruto direptum est.
아우구스투스의 의사 안토니우스 무사는 필리피에서 카시우스와 브루투스에 맞서 벌인 전투 전에, 진영 안의 아우구스투스 천막이 약탈당하는 꿈을 꾸었다. 경고를 받은 아우구스투스는 그곳을 떠났다. 그는 꿈의 징조에 속은 것이 아니었다. 전투 중 그쪽 부대가 패주하자 브루투스가 천막을 약탈했기 때문이다.
Astyages Medorum Rex somniauit, vrinam filiæ Mandanes toti inundare Asiæ.
메디아 왕 아스튀아게스는 딸 만다네의 소변이 아시아 전역에 넘쳐흐르는 꿈을 꾸었다.
Eidem visa est nasci ex muliebribus filiæ vitis, quæ patulis diffusa ramis, Asiam obumbraret. Significatum est his picturis, filiam edituram prolem, quæ Asiæ regnum occuparet: paulo post natus ex ea Cyrus somnia compleuit.
같은 왕은 딸의 여성 생식기에서 포도나무가 자라나, 넓게 퍼진 가지로 아시아를 뒤덮는 꿈도 꾸었다. 이 그림들은 딸이 아시아의 왕권을 차지할 자식을 낳으리라는 뜻이었다. 얼마 뒤 그녀에게서 태어난 키루스가 이 꿈들을 이루었다.
Huic Cyro in Armenios eunti cum exercitu, cum difficultates quædam, & tardarent progressum, & ancipitem fortunam, ac dubiam minarentur, somnium nocturnum animum addidit, & spem fecit victoriæ. Visus enim sibimetipsi, secundum quietem, compedibus distineri, & easdem paulo post sponte ruptas dissilire ac decidere, vt, quacunque vellet, ingredi posset: non fore diuturnas has difficultates, & expeditam victoriam sequuturam, inde ratiocinatus est.
이 키루스가 군대를 이끌고 아르메니아인들을 치러 갈 때, 어떤 어려움들이 진군을 늦추고 앞날의 형세를 불확실하고 위태롭게 만들었다. 그때 밤의 꿈이 용기를 주고 승리의 희망을 갖게 했다. 그는 꿈에서 자신의 발이 족쇄에 붙들려 있다가 얼마 뒤 저절로 끊어져 터지고 떨어져 나가, 원하는 곳 어디로든 걸어갈 수 있는 모습을 보았다. 여기서 그는 이 어려움들이 오래가지 않고 손쉬운 승리가 뒤따르리라고 추론하였다.
Amici Ptolemæi κεραυνοῦ, cognomento Cerauni, qui Seleucum Macedonem interfecerat, viderunt, ipsum à Seleuco rapi in iudicium, vulturibus, lupisque iudicantibus, &, causa cognita carnes eius passim distrahentibus. Huius somnii veritatem exitus comprobauit: nam non ita multo post à Galatis interfectus, inter cadauera cætera, vulturibus & lupis præda factus est.
마케도니아인 셀레우코스를 죽인 프톨레마이오스 케라우노스의 친구들은, 셀레우코스가 그를 재판으로 끌고 가는 꿈을 꾸었다. 독수리들과 늑대들이 재판관이 되어 사건을 심리한 뒤 그의 살을 여기저기로 찢어 갔다. 결과는 이 꿈의 참됨을 입증하였다. 얼마 지나지 않아 그는 갈라티아인들에게 죽어 다른 시체들 사이에서 독수리와 늑대의 먹이가 되었기 때문이다.
Filia Polycratis Samii, cuius extat in historiis celebrata felicitas, visa est cernere patrem in aëre sublimem, à Ioue ablui à Sole inungi. Completum est somnium, cum ab Orete patrem cruci affixum, ardores Solis ita percoxerunt, vt liquefacta extillaret pinguedo, quæ cadauer oblinebat, & cœlestes id vicissim pluuiæ abluerent. Cicero multa huius generis exempla recitat, & passim reperiuntur in historiis.
역사에 행운으로 이름난 사모스의 폴뤼크라테스의 딸은, 아버지가 공중 높이 떠서 유피테르에게 씻기고 태양에게 기름 발라지는 모습을 보는 듯한 꿈을 꾸었다. 오로이테스가 아버지를 십자가에 매달았을 때 꿈이 이루어졌다. 태양의 열이 그 몸을 그토록 익혀 지방이 녹아 흘러 시체를 뒤덮었고, 하늘에서 내린 비가 번갈아 그것을 씻었다. 키케로는 이런 종류의 사례를 많이 전하며, 역사에서도 곳곳에 나타난다.
Somnia præsagientia.
앞일을 예고하는 꿈.
Antonii Musæ somnium.
안토니우스 무사의 꿈.
Astyagis somnium.
아스튀아게스의 꿈.
Cyrus somnio confirmatus.
꿈으로 용기를 얻은 키루스.
Somnium de Ptolemæo Cerauno.
프톨레마이오스 케라우노스에 관한 꿈.
Polycratis Samii filiæ somnium.
사모스의 폴뤼크라테스의 딸이 꾼 꿈.