Differentias tot fere habet, quot obiectorum discrimina rerum natura continet. Stellas Astrologia, Meteora μετεωρολογικὴν, ἢ μετεωροσκοπικὴν, diuinatio ex rebus sublimibus, Plantas φυτοσκοπικὴν, diuinatio ex plantis, Animantia ζωοσκοπικὴν, diuinatio ex animantibus. Homines φυσιογνωμονικὴν, naturae consideratio appellata, μετωποσκοπικὴν, χειροσκοπικὴν ἢ χειρομαντεία, ex inspecta hominis facie, fronte, aut manib. addiuinatio, & quae expositae sunt ὀνειροπολία καὶ σημειωτικὴ, coniectatio ex somniis & signis, sed suo modo, & suas notas singulae exquirunt ac contemplantur.
자연적 예지에는 자연이 포함하는 대상의 구별만큼이나 많은 종류가 있다. 점성술은 별들을 탐구한다. 메테오로로기케 또는 메테오로스코피케, 곧 높은 곳의 현상들에 근거한 예지는 기상 현상들을 탐구한다. 피토스코피케, 곧 식물에 근거한 예지는 식물들을, 조오스코피케, 곧 동물에 근거한 예지는 동물들을 탐구한다. 피시오그노모니케라 하여 본성을 살피는 일로 불리는 관상술, 메토포스코피케라는 이마 관찰술, 케이로스코피케 또는 케이로만테이아라는 손 관찰술 또는 수상술은 사람을 살핀다. 이는 사람의 얼굴·이마·손을 보고 예지하는 것이다. 이미 설명한 오네이로폴리아와 세메이오티케, 곧 꿈과 징후에 근거한 추측도 있다. 그러나 각각은 자기 방식으로 자기 표지들을 찾아 살핀다.
Ad μαντικὴν, artem diuinandi, eatenus pertinent, quatenus, ex signis interiori rerum naturae consentientibus, viribusue obseruatis ac notatis, de perpetuo plurimarum, effectionum consensu, impendens aliquod aut consecuturum praediuinant, quod, vel indiciis certis res ipsae praemonstrant vel, sua vi conficiunt atque exequuntur.
이것들이 만티케, 곧 예지술에 속하는 것은 다음 범위에서이다. 사물들의 내적 본성과 일치하는 징후들이나 관찰하고 기록한 힘들, 매우 많은 결과들의 지속적인 일치에서, 임박했거나 뒤따를 무엇인가를 미리 알아내는 한에서이다. 그 사건은 사물들 자체가 확실한 표지들로 미리 보여 주거나 자기 힘으로 이루어 내고 실행하는 것이다.
Meteora vsitata vocantur corpora imperfecte mixta, nata praecipue in sublimi, ex vaporibus vel exhalationibus, eductis eleuatisque astrorum vi & calore, de siccioribus terrae locis, aut humidis & irriguis, sed extenuatis, caloreque aut frigore in igneam, aeream, vel aqueam substantiam, commutatis.
통상적인 기상 현상이라 부르는 것은 불완전하게 혼합된 물체들로서, 주로 높은 곳에서 생겨난다. 그것들은 별들의 힘과 열에 의해 땅의 더 마른 곳이나 습하고 물기 많은 곳에서 끌려 나와 들어 올려진 증기 또는 발산물에서 생긴다. 이 증기나 발산물은 희박해지고, 열이나 냉기로 불·공기·물의 실체로 바뀐다.
Terra, cum aspersis atque infusis aquis in vnum conglobata corpus, mediam tenet Mundi sedem, atque infimam, in quam feruntur cuncta. Nam, & coelestium corporum radii in eam, rectissimo procidunt lapsu, & quicquid diutius aer sustinere nequit, suopte impulsu relabens, vel procumbit in terrae conuexum, vel ipsi se insinuat. Vaporum ipsa est, halituumque, velut penu ac nutricula. Solis enim, ceterorumque fota, sucta, & mulsa radiis, quos ex aere demissos excepit ac combibit humores, quosue, aut sibi insitos, aut infusos extrinsecus celat, extenuatos in halitus, assidua vicissitudine remittit.
땅은 그 위에 뿌려지고 그 안에 부어진 물들과 함께 하나의 둥근 물체를 이루며, 세계의 가운데이자 가장 낮은 자리를 차지한다. 모든 것은 그곳으로 향한다. 천체들의 광선도 곧게 떨어져 땅에 이르고, 공기가 더 오래 떠받칠 수 없는 것은 무엇이든 자기 충동으로 다시 내려와 땅의 둥근 표면 위에 눕거나 그 안으로 스며든다. 땅 자체는 증기와 기운의 저장고이자 양육자와도 같다. 땅은 태양과 다른 천체들의 광선에 덥혀지고 빨리고 짜이면서, 공기에서 내려와 자신이 받아 흡수한 수분이나, 본래 자기 안에 있거나 밖에서 부어져 숨겨 둔 수분을 희박한 기운으로 만들어 끊임없이 번갈아 되돌려 보낸다.
Eorum vero omnium, quae è terra aquisque euaporant, halant, aspirant, sursumque perferuntur, receptaculum est aer, qui terram & aquas, ambitu suo complectitur. Tractus eius altiores feruent, in quem aridiores calidioresque perferuntur halitus: frigent humiliores, vbi crassiores resistunt, & humiliores. Vtrosque immutatos calore aut frigore, aut à Sole stellisue discussos, moxque dissolutos, terra rursus accipit, alterna vicissitudine, ad hunc modum, vltro citroque: nunc exorbens illos, nunc contra expirans atque euomens. Constabitque, haec regerendi admittendique alternatio tamdiu, quamdiu coeli circumactu, stellarum circa terram volutabuntur corpora. Ex hac terrarum disparili aspiratione, Meteororum origo, quorum ob materiam, locum, & efficientem causam, formae sunt diuersae.
땅과 물에서 증발하고 피어오르고 불어 나와 위로 운반되는 모든 것의 수용체는, 자기 둘레 안에 땅과 물을 감싸는 공기이다. 공기의 높은 영역들은 뜨겁다. 더 메마르고 더 뜨거운 기운들이 그곳으로 운반되기 때문이다. 낮은 영역들은 차갑고, 더 짙고 낮게 머무는 기운들이 그곳에 남는다. 두 부류의 기운은 열이나 냉기에 바뀌거나, 태양이나 별들에 흩어져 곧 풀린 뒤, 다시 땅에 받아들여진다. 이처럼 번갈아 오가며, 땅은 때로 그것들을 빨아들이고 때로는 반대로 내쉬고 토해 낸다. 되돌려 보내고 받아들이는 이 교대는 하늘의 회전으로 별들의 몸체가 땅 주위를 도는 한 지속될 것이다. 땅에서 이렇게 서로 다르게 내쉬는 데서 기상 현상들이 기원한다. 그 형태들은 질료와 장소와 작용 원인에 따라 다양하다.
Nam aut simplices sunt, aut compositae. Simplices, aut ignitae, aut aereae, aut aqueae. Compositae his mixtis constant. Discrepant & materia, materiaeque copia, vel paucitate, situ, qualitatibus, calore, siccitate, humiditate, crassitie, tenuitate, lentore, friabilitate, raritate, densitate, & compactione, pinguedine, ariditate, leuitate, grauitate, aliisque huiusmodi.
그 형태들은 단순하거나 복합적이다. 단순한 것은 불의 것, 공기의 것, 또는 물의 것이다. 복합적인 것은 이들이 섞여 이루어진다. 또한 질료와 그 양의 많고 적음, 위치, 성질들, 곧 열, 건조함, 습함, 두터움, 희박함, 끈기, 부스러짐, 성김, 조밀함과 응집, 기름짐, 메마름, 가벼움, 무거움, 그 밖에 이와 같은 것들에 따라서도 다르다.