Harum commoderationi ceterae respondent, quarum quaedam propiores materiae, quod origo earum ἐκ τῶν παθητικῶν ἀρχῶν τῶν σωμάτων, καὶ τοῦ ὑγροῦ, καὶ τοῦ ξηροῦ, ex principiis corporum subiectis mutationi, humido scilicet & sicco, ab Aristotele σωματικὰ παθήματα, & παθητικαὶ ποιότητες, corporeae affectiones, & qualitates subiectae actioni ceterarum, vulgo passiuae, nominantur. Quaedam formae congruunt & seruiunt, quarum ministerio, efficax est illa, suasque promit & exercet vires.
이 성질들이 서로 알맞게 조절되는 데에 나머지 성질들도 대응한다. 그 가운데 어떤 것들은 질료에 더 가깝다. 그 기원이 물체들의 수동적 원리들, 곧 변화에 종속되는 원리인 습함과 건조함에 있기 때문이다. 아리스토텔레스는 이것들을 소마티카 파테마타와 파테티카이 포이오테테스, 곧 물체의 변용들과 다른 성질들의 작용을 받는 성질들, 통상 수동적 성질들이라고 부른다. 다른 성질들은 형상에 부합하고 형상을 섬긴다. 형상은 그 성질들의 도움으로 작용하며 자기 힘을 드러내고 행사한다.
Latet vero & materia ipsa accidentibus obruta, nec, nisi ratione & intellectu cogitata, nimirum elementorum inter se transmutatione, quam in subiecto aliquo fieri necesse est, & consideratis artificum exemplis quae naturam imitantur, percipitur. Quare & Aristoteli tantum est, κατ’ ἀναλογίαν ἐπιστητὴ, per analogiam sub scientiam cadens, & Platoni, νόθῳ λογισμῷ adulterina ratione, comprehenditur.
질료 자체도 우유적 성질들에 덮여 숨어 있다. 이성과 지성으로 사유할 때에만 그것을 파악할 수 있다. 곧 원소들이 서로 변환하는 일은 어떤 바탕 안에서 일어나야 한다는 점과, 자연을 모방하는 장인들의 사례를 고찰하여 파악하는 것이다. 그러므로 아리스토텔레스에게 질료는 오직 유비에 따라 알 수 있는 것, 곧 유비를 통해 지식의 대상이 되는 것이다. 플라톤에게도 그것은 서출의 추론, 곧 비정상적 추론으로 파악된다.
At τῶν σωματικῶν παθημάτων, qualitatum quae corporum mutationi subiectae sunt, alia ἐντελεχείᾳ, reuera, existunt, quae velut habitus sunt corporum, ex varia humidi ac sicci commixtione, à calore producta, vt rarum, densum, graue, leue, asperum, lene, durum, molle, crassum, tenue, viscidum, friabile. Alia tantum κατὰ δύναμιν ἢ ἀδυναμίαν, secundum vim quandam naturae, aut huius imbecillitatem, quorum ratione, aliae species aliter afficiuntur ab aliis causis. Huius generis illae sunt qualitates, quarum ratione, mixta magis minusue ad patiendum apta comperiuntur, vt πηκτὸν, ἄπηκτον, quod sistitur, aut concrescit facile, aut non coit, τηκτὸν, ἄτηκτον, liquabile, non liquabile, καμπτὸν, ἄκαμπτον, flexibile, inflexibile, & cetera.
그러나 소마티카 파테마타, 곧 물체들의 변화에 종속되는 성질들 가운데 어떤 것들은 현실적으로, 곧 실제로 존재한다. 이것들은 물체의 상태와도 같으며, 습함과 건조함이 여러 방식으로 섞여 열에 의해 산출된다. 희박함, 조밀함, 무거움, 가벼움, 거침, 매끄러움, 단단함, 부드러움, 두터움, 얇음, 끈적함, 잘 부스러짐이 그 예이다. 다른 성질들은 오직 능력 또는 무능력에 따라서만, 곧 자연의 어떤 힘이나 그 무력함에 따라 있다. 그 때문에 서로 다른 종류의 사물들은 서로 다른 원인들로부터 각각 다르게 영향을 받는다. 이 부류에는 혼합체가 작용을 받기에 더 알맞거나 덜 알맞다고 판명되게 하는 성질들이 속한다. 응고할 수 있음과 응고할 수 없음, 곧 쉽게 굳거나 엉기는 것과 엉기지 않는 것, 녹을 수 있음과 녹을 수 없음, 굽힐 수 있음과 굽힐 수 없음 등이 그 예이다.
Formae adsunt Primae qualitates, ipsi attemperatae; & Secundae, ex mixtione primarum propagatae, multiplici discrimine. Aliae enim propius accedunt ad primarum qualitatum vim: aliae, etsi minus harum naturam referunt, tali tamen sunt vi praeditae, quam ex primis ortam, euidenti ratiocinatione colligi potest. Tertiae quoque, & occultae, quae formarum substantiae similiores & propiores, & immediate annexae, eo minus cognosci, explorarique sensu possunt, quo à primis adsunt qualitatibus longius.
형상에는 그것에 알맞게 조절된 제일 성질들이 있고, 제일 성질들의 혼합에서 파생된 제이 성질들도 여러 구별을 이루며 함께한다. 어떤 성질들은 제일 성질들의 힘에 더 가깝다. 다른 성질들은 제일 성질들의 본성을 덜 드러내지만, 그래도 그것들에서 생겨났음을 명백한 추론으로 알아낼 수 있는 힘을 지닌다. 제삼 성질들, 곧 숨은 성질들도 있다. 그것들은 형상의 실체와 더 비슷하고 더 가까우며 직접 결합되어 있으므로, 제일 성질들에서 더 멀리 떨어져 있을수록 감각으로 알고 확인하기가 더욱 어렵다.
De harum origine alii aliter disputant: quidam à stellis proficisci, quidam, è qualitatum primarum tali temperie, vna cum formis ipsis produci, innascique mixto volunt.
이 성질들의 기원에 관해서는 사람마다 논의가 다르다. 어떤 이들은 별들에서 나온다고 보고, 다른 이들은 제일 성질들의 그러한 배합에서 형상들 자체와 함께 산출되어 혼합체 안에 생겨난다고 본다.
A formis & qualitatibus Primis, Secundis, vel occultis, συμπάθειαι sunt, & ἀντιπάθειαι, naturales consensus ac discrepantiae, rerum. Maior est occultarum vis, vt quae propius formis adsunt, & exactius congruunt. Per has enim, admirando modo, in res diuersissimis diiunctas à se interuallis, vires actionesque suas diffundunt atque extendunt.
사물들의 심파테이아와 안티파테이아, 곧 자연적 일치와 불일치는 형상들과 제일 성질들, 제이 성질들 또는 숨은 성질들에서 나온다. 숨은 성질들의 힘이 더 크다. 그것들은 형상들에 더 가까이 있고 더 정확히 부합하기 때문이다. 형상들은 이 성질들을 통해, 자신에게서 지극히 다양한 간격으로 떨어진 사물들에 놀라운 방식으로 자기 힘과 작용을 퍼뜨리고 뻗친다.
Sed velle inquirere, quae sit harum natura, qua vi cieantur, quomodo vim suam peragant, est rem tentare impossibilem. Sic Deus condidit naturas, & certis eas distinxit formis, quibus vires indidit certarum actionum effectrices. Atque, vt formas ignoramus, ita vix vnquam, quae ab his fluunt ac dependent, occultarum qualitatum naturas peruestigabimus, & assequemur.
그러나 이 성질들의 본성이 무엇이며 어떤 힘으로 움직이고 어떻게 자기 힘을 수행하는지를 탐구하려는 것은 불가능한 일을 시도하는 것이다. 하느님은 본성들을 이와 같이 창조하고 일정한 형상들로 구별하셨으며, 그 형상들 안에 일정한 작용들을 이루는 힘을 넣으셨다. 우리가 형상들을 모르듯, 그 형상들에서 흘러나오고 그것들에 의존하는 숨은 성질들의 본성을 끝까지 탐구하고 파악하는 일도 거의 할 수 없을 것이다.