Et quidem in hoc vel præcipue lucet ac conspicitur prouidentia, quod boni & gerunt res salutares hominum generi, & circumuenti, atque interclusi difficultatibus, præter opinionem omnium, mirandis modis, superatis illis eluctantur atque euadunt, hocque, quod persequuntur, acquirunt & obtinent: καὶ ταῦτα (vt recte Isocrates regulam interpretatur), εἰ μὴ κατὰ πάντα οὕτως εἴθισται συμβαίνειν, ἀλλὰ ⟦ligature unclear⟧ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ⟦word unclear⟧ γίγνεται τὸν τρόπον, id est, atque ea, si non in omnibus ita vsu venire solent, tamen plerunque ad eum modum fiunt. Fauet enim Deus virtuti, & eam etiam ab Ethnicis requirit, etsi non est ea iusticia, quam ipse approbat: & natura homines amant, amplectuntur, atque admirantur, cum moderationem omnem & humanitatem, id est, iusticiam coniunctam cum toto choro virtutum mitiorum, tum salutarem gubernationem.
Etsi vero ratio humana prorsus ignorat causas mirandæ huius gubernationis, sola enim has vox cœlestis declarat; tamen non fortuito, aut temere, vel ex vago atomorum fluxu atque impetu, vel instabili materiæ motu ac conditione, variari vices rerum humanarum, sed diuino consilio, agnoscit & fatetur. Præclare in hanc sententiam Pindarus, Ἓν παρ’ ἐσλὸν πήματα σύνδυο δαίονται βροτοῖς ἀθάνατοι. Τὰ μὲν ⟦ὦν?⟧ οὐ δύνανται νήπιοι κόσμῳ φέρειν, ἀλλ’ ἀγαθοὶ, τὰ καλὰ τρέψαντες ἔξω, id est, Vno cum bono bina incommoda impertiunt mortalibus immortales: sed ea stulti non possunt moderate ferre: at sapientes ea ferunt bonis obuersis extra.
Prudenter itaque Plato, & recte salutarem generis humani gubernationem præcipue Deo acceptam refert. Nec dubito, quin & hanc sententiam, & plures alias, ab Ægyptiis sacerdotibus, ex doctrina sanctorum Patrum, acceperit.
참으로 섭리는 특히 다음 사실에서 밝히 빛나며 드러난다. 선한 사람들은 인류에게 유익한 일을 수행하며, 어려움에 에워싸여 길이 막혔을 때에도 모든 사람의 예상을 넘어 놀라운 방식으로 그 어려움들을 이겨 내고 빠져나와 벗어나며, 자신들이 추구하던 바를 얻어 성취한다. 이소크라테스(Isocrates)가 이 원칙을 올바르게 풀이하듯이, “그리고 이러한 일들이 모든 경우에 그렇게 일어나곤 하는 것이 아니라도, 대체로는 이러한 방식으로 일어난다.” 곧 “이러한 일들이 모든 경우에 늘 그렇게 일어나는 것은 아니더라도, 대체로는 그러한 방식으로 일어난다”는 뜻이다. 하나님께서는 덕을 호의로 대하시고 이교도들에게서도 그것을 요구하시기 때문이다. 비록 그 덕이 그분 자신이 인정하시는 의로움은 아니지만 말이다. 또한 사람들은 본성상 온갖 절제와 인간다움, 곧 온유한 덕들의 온 무리와 결합한 정의를 사랑하고 받아들이며 경탄하고, 아울러 유익한 통치에도 그렇게 한다.
인간의 이성은 이 놀라운 통치의 원인들을 전혀 알지 못한다. 오직 하늘의 말씀만이 그 원인들을 밝혀 주기 때문이다. 그럼에도 이성은 인간사의 변전이 우연히 또는 아무렇게나, 원자들의 무질서한 흐름과 충격에 따라서나 물질의 불안정한 운동과 상태에 따라서 달라지는 것이 아니라, 신의 뜻에 따라 달라진다는 사실을 인정하고 고백한다. 핀다로스(Pindarus)는 이 뜻을 훌륭하게 표현하였다. “불멸의 신들은 필멸의 인간들에게 좋은 것 하나 곁에 고통 둘을 나누어 준다. 어리석은 자들은 그것들을 질서 있게 견디지 못하지만, 훌륭한 이들은 좋은 것들을 바깥으로 돌려 놓고 견딘다.” 곧 “불멸의 신들은 필멸의 인간들에게 좋은 것 하나와 함께 불행 둘을 나누어 준다. 어리석은 자들은 그것들을 절도 있게 견디지 못하지만, 지혜로운 자들은 좋은 것들을 바깥으로 향하게 하면서 그것들을 견딘다”는 뜻이다.
그러므로 플라톤(Plato)이 인류에게 유익한 통치를 무엇보다도 하나님의 은혜로 돌리는 것은 지혜롭고 올바른 일이다. 나는 그가 이 견해와 그 밖의 여러 견해를 거룩한 조상들의 가르침에서 유래한 것으로서 이집트 사제들에게서 전해 받았다는 사실을 의심하지 않는다.