R3-009-p01 · PDF 392

Sed redeo ad Sacrificia Ethnicorum, quæ de ritibus quibusdam, continua propagatione, ex sanctorum Patrum consuetudine, transsumtis, & aliquibus commenticiis, conflata fuisse, collatio ostendit.

그러나 이제 이교도들의 희생 제사로 돌아가겠다. 비교해 보면, 그것들은 거룩한 조상들의 관습에서 끊임없이 전해져 온 몇몇 의례와 일부 꾸며 낸 의례를 합쳐 만든 것이었음을 알 수 있다.

R3-009-p02 · PDF 392

Dumque his vterentur illi, sine Dei & promissionum noticia, immò, sine noticia numinum, ad quæ dirigebantur, neque intelligerent finem, cuius gratia ritus instituti erant: meminissent tamen, ex tenui & incerta fama, solitum Deum euidentibus testimoniis, aut probatis sacrificiis, annuere cœptis, aut auersatis illis, ac repudiatis, negare successus: necesse fuit, eos qualescunque ex hostiarum visceribus, aut aliorum fortuitorum euentuum subitis inuersionibus, coniecturas comminisci, ex quibus affectiones numinum erga sese æstimarent.

그들은 하나님과 약속을 알지 못한 채, 심지어 제사를 향해 드리는 신들조차 알지 못한 채 이런 의례를 사용하였으며, 그것들이 제정된 목적도 이해하지 못하였다. 다만 희미하고 불확실한 소문을 통해 하나님께서 분명한 증거를 보이시거나 제사를 받아들이심으로써 사람들이 시작한 일에 동의하시거나, 제사를 싫어하여 물리치며 성공을 허락하지 않으시곤 했다는 기억은 지니고 있었다. 그러므로 그들은 제물의 내장이나 다른 우발적인 사건들의 갑작스러운 반전에서 어떤 식으로든 추측을 꾸며 내어, 자신들에 대한 신들의 마음을 판단할 수밖에 없었다.

R3-009-p03 · PDF 392

His coniecturis Diabolus blanditus est, & assensit, insolitarum apparitionum & φασμάτων, spectrorum, mirabiliter variatis ludis, ac præstigiis: Quales recensentur in Homerico carmine:

악마는 이런 추측을 부추기고 맞장구쳤다. 낯선 출현과 ‘파스마타’(φάσματα), 곧 유령들이 놀랍도록 다양한 장난과 속임수를 보여 주었다. 호메로스의 시에는 그런 일이 다음과 같이 열거된다.

R3-009-v01 · PDF 392

Τοῖσιν δ᾽ αὐτίκ᾽ ἔπειτα θεοὶ τέρατα προὔφαινον, ἕρπον μὲν ῥινοί, κρέα δ᾽ ἀμφ᾽ ὀβελοῖς ἐμεμύκει ὀπταλέα τε καὶ ὠμά: βοῶν δ᾽ ὣς γίνετο φωνή: id est, Protinus his superi portenta ostendere, pelles Serpere humi, verubus carnes mugire cruentæ: Assæque boum qualis vox prata fatigat.

‘그들에게 곧 신들이 기이한 조짐을 보여 주었다. 가죽들은 기어 다니고, 꼬챙이에 꿴 고기는 구운 것이든 날것이든 울어 댔다. 소 같은 울음소리가 났다.’

곧 라틴어로는 다음과 같다.

‘곧 하늘의 신들이 이들에게 기이한 조짐을 보였으니, 가죽들은 땅 위를 기고, 꼬챙이 위의 피 묻은 고기와 구운 고기들이 들판을 울리는 소의 목소리처럼 울어 댔다.’

R3-009-p04 · PDF 392,393

Ægyptiis sexcenta sexaginta sex genera sacrificiorum in vsu fuerunt. Romanis & Græcis non multo pauciora. Agonalia, Dapsa, Farreationes, ἑκατόμβαι, hecatombæ, hostiæ, Hyacinthia, Armilustra, Ianualia, Lucalia, Lupercalia. Nouendinalia, Nyctiluca, Palatialia, Pastillaria, Popularia, Broteruia, Solitaurilia, Stata, Rubigalia, Fontanalia, Ormia, Parentalia, Inferiæ, Consualia, Lampteria, Ambubia, Ambarualia, Vinalia, Orgia, Latialia, Dianæ, Taurica, Bacchanalia, Trieterica, Liberalia, Cocytia, Forticidia, Ordicalia, Lemuralia, Saturnalia, Cerealia, Adonia, Theonia, Laurentalia, Opalia, Palilia, Quirinalia, Vertumnalia, Quinquatria, Diapalia, Diasia, Hormea, Nemea, Mytriaca, Palogygia, & plura alia: quibus fere aut sola anima diis consecrabatur, quæ hostia animalis dicebatur, aut offerebatur victima, eo fine, vt inde, de illius numinis voluntate, coniecturæ fierent, cuius opera, ad rem aliquam perficiendam, opus erat.

이집트인들은 666종류의 희생 제사를 사용하였다. 로마인들과 그리스인들에게도 그보다 크게 적지는 않았다. 아고날리아, 답사, 파레아티오네스, ‘헤카톰바이’ 곧 헤카톰베, 호스티아이, 휘아킨티아, 아르밀루스트라, 야누알리아, 루칼리아, 루페르칼리아, 노벤디날리아, 뉙틸루카, 팔라티알리아, 파스틸라리아, 포풀라리아, 브로테르비아, 솔리타우릴리아, 스타타, 루비갈리아, 폰타날리아, 오르미아, 파렌탈리아, 인페리아이, 콘수알리아, 람프테리아, 암부비아, 암바르발리아, 비날리아, 오르기아, 라티알리아, 디아나의 제사, 타우리카, 바카날리아, 트리에테리카, 리베랄리아, 코퀴티아, 포르티키디아, 오르디칼리아, 레무랄리아, 사투르날리아, 케레알리아, 아도니아, 테오니아, 라우렌탈리아, 오팔리아, 팔릴리아, 퀴리날리아, 베르툼날리아, 퀸콰트리아, 디아팔리아, 디아시아, 호르메아, 네메아, 뮈트리아카, 팔로귀기아, 그 밖에도 많았다. 이 의례들에서는 대개 생명만 신들에게 바쳤는데, 이를 ‘생명의 제물’이라 불렀다. 또는 어떤 일을 완수하는 데 도움이 필요한 신의 뜻을 제물에서 추측하려는 목적으로 희생 제물을 바쳤다.

R3-009-p05 · PDF 393

Mactabant autem vt plurimum oues, sues, capras, boues, gallinaceos, & anseres. Maiores victimas, inauratis cornibus producebant, minores coronatas.

그들이 가장 흔히 죽이는 제물은 양, 돼지, 염소, 소, 닭, 거위였다. 큰 제물은 뿔에 금을 입혀 끌고 나왔고, 작은 제물은 화관을 씌웠다.

R3-009-p06 · PDF 393

Ex hædis & agnis rectius deos consuli, futuraque prænosci censebant, quod mitiores essent, ideo diuinaturi ex ouium genere aliquid cædebant, & mactationi semper adiungebant immolationes.

새끼 염소와 어린양이 더 온순하므로, 그것들로 신들에게 묻고 미래를 미리 알아보는 것이 더 적절하다고 여겼다. 그래서 점치려는 이들은 양의 종류에 속한 짐승을 하나 죽였으며, 도살에는 언제나 곡분을 올리는 봉헌 의식을 덧붙였다.

R3-009-p07 · PDF 393

Romani mola salsa libabant, quæ ex farre tosto, confractoque, sale & aqua parabatur: sine his nulla fieri sacrificia rata & vim sali peculiarem, ad placanda commouendaque numina, inesse sentiebant. Idcirco peculiares, his conficiendis, dies festos destinarunt, quos Fornicalia festa nuncupabant inde, quod far in fornacibus torrerent.

로마인들은 볶아 부순 곡식에 소금과 물을 섞어 만든 ‘몰라 살사’(mola salsa)를 바쳤다. 이것들 없이는 어떤 제사도 유효하지 않으며, 소금에는 신들을 달래고 움직이는 특별한 힘이 있다고 생각하였다. 그래서 이를 만드는 특별한 축제일들을 정하고, 곡식을 화덕에서 볶는다는 데서 ‘포르니칼리아’라고 불렀다.

R3-009-p08 · PDF 393

Illis diebus, si quis non sacra patrio ritu peregisset, is hanc intermissionem, Quirinalibus festis peculiari sacrificio, luere & expiare cogebatur: hinc Quirinalia stultorum ferias cognominabant.

그날들에 누군가 조상의 방식으로 제사를 거행하지 않았으면, 퀴리날리아 축제 때 특별한 희생 제사로 그 빠뜨림을 갚고 속해야 했다. 그래서 퀴리날리아를 ‘어리석은 자들의 축일’이라고도 불렀다.

R3-009-p09 · PDF 393

Græci hordei primitias, & placentas ex hordeo, sale conspersas libabant: eos, qui hordeum colligebant, κριθολόγους appellabant.

그리스인들은 보리의 맏물을 바치고 보리로 만든 과자에 소금을 뿌려 바쳤다. 보리를 거두는 이들은 ‘크리톨로고이’(κριθολόγοι), 곧 보리 수집자들이라고 불렀다.

R3-009-p10 · PDF 393,394

In sacrificiis diuinatoriis, Romani seruabant ritus. Cum sacerdos victimam ad aram adduxisset, stans manu aram prehendebat, & preces fundebat. Principium precationis, à Iano, & Vesta fieri oportebat, quæ in omnibus sacris, præcipua numina erant, & in votis nuncupandis, compellationem primam meruerunt inde, quod per eos aditus, ad cæteros patere opinio erat: & obseruabatur in ea precatione, vt Iupiter pater Opt. Max. omnesque dii cæteri, patres aduocarentur. Ne quid vero verborum præteriretur, aut præposterè recitaretur de scripto præire aliquem, rursusque alium custodem dari, qui attenderet sedulo alium, qui fauere linguis iuberet, & tibicinem canere, ne quid infaustum exaudiretur, oportebat quod cum Diræ obstrepentes nocuissent, aut precatio errasset, repentè extis capita adimi, vel corda, geminariue, stante adhuc victima, compertum esset.

점을 치기 위한 제사에서 로마인들은 정해진 의례를 지켰다. 사제가 제물을 제단으로 이끌고 오면, 서서 손으로 제단을 잡고 기도를 올렸다. 기도는 야누스와 베스타를 부르는 데서 시작해야 했다. 모든 제사에서 중요한 신들이었으며, 그들을 통해 다른 신들에게 나아가는 길이 열린다고 여겼으므로 서원을 올릴 때 맨 먼저 불러야 했기 때문이다. 또한 그 기도에서는 유피테르를 가장 선하고 가장 위대한 아버지로, 다른 모든 신들도 아버지들로 불러야 했다. 어떤 말도 빠뜨리거나 순서를 거꾸로 읽지 않도록 한 사람이 글을 보고 앞서 읽고, 다른 사람을 감시자로 두어 주의 깊게 살피게 하며, 또 다른 사람은 불길한 말을 삼가고 침묵하라고 명령하고, 피리 부는 이는 연주하여 불길한 소리가 들리지 않게 해야 했다. 불길한 외침들이 끼어들어 해를 주거나 기도에 실수가 있으면, 제물이 아직 서 있는 동안에도 내장의 머리 부분이나 심장이 갑자기 없어지거나 두 개로 늘어나는 일이 확인되었다고 여겼기 때문이다.

R3-009-p11 · PDF 394

His peractis: sacrum, ab immolatione, Sacerdos inchoabat.

이 모든 일을 마친 뒤, 사제는 곡분을 올리는 봉헌에서 제사를 시작하였다.

R3-009-p12 · PDF 394

Fruges, aut molam salsam, in caput victimæ deponebat, addito thure masculo: vocabatur ritus ille immolatio, quasi molæ in caput victimæ collocatio.

곡물이나 몰라 살사를 제물의 머리 위에 놓고 수유향을 더하였다. 이 의례를 ‘임몰라티오’(immolatio)라고 불렀으니, 이를테면 제물의 머리에 곡분을 올려놓는다는 뜻이다.

R3-009-p13 · PDF 394

Deinde vinum aspergebat: sed, priusquam id affunderet, scipulo, aut simpuuio ligneo vel fictili, admodum paruo, (quod, inter sacra vasa, cyatho non erat admodum absimile) & ipse leuiter delibabat, & stantibus gustandum deferebat, vt pariter libarent. Vocabatur hic ritus libatio.

그다음에는 포도주를 뿌렸다. 그러나 붓기 전에 나무나 토기로 만든 아주 작은 스키풀룸 또는 심푸비움으로 자신도 살짝 맛보고, 곁에 서 있는 이들에게도 맛보게 건네어 함께 조금씩 마시게 하였다. 이 그릇은 제사용 그릇들 가운데 작은 국자 모양 잔인 키아투스와 크게 다르지 않았다. 이 의례를 ‘리바티오’(libatio), 곧 부어 바치는 봉헌이라고 불렀다.

R3-009-p14 · PDF 394

Quo facto, setas inter cornua victimæ, manu euulsas, tanquam prima libamina proiiciebat in ignem, conuersusque ad ortum, obliquum cultrum, à fronte victimæ, ad caudam ducebat: tandem victimam diis exhibitam & dedicatam iubebat iugulare ministros, qui, quod mactarent eas, cultrarii & victimarii, à nonnullis popæ & agones vocabantur: reliqui partim admotis vasculis, emanantem cruorem excipiebant, partim victimam excoriabant & abluebant, partim ignem accendebant.

그 뒤 제물의 뿔 사이에서 손으로 털을 뽑아 첫 예물로서 불 속에 던졌다. 그리고 동쪽으로 돌아서 비스듬히 든 칼을 제물의 이마에서 꼬리까지 그었다. 마침내 신들에게 내어 보이고 바친 제물의 목을 베라고 시종들에게 명령하였다. 제물을 도살하는 이들이었으므로 ‘쿨트라리이’와 ‘빅티마리이’라 불렀으며, 어떤 이들은 ‘포파이’와 ‘아고네스’라고도 불렀다. 나머지 이들 가운데 일부는 작은 그릇을 대어 흘러나오는 피를 받았고, 일부는 제물의 가죽을 벗겨 씻었으며, 일부는 불을 피웠다.

R3-009-p15 · PDF 394

Vbi purgata erat, mox aruspex, flamen, aut sacerdos, cultro ferreo, viscera rimabatur, attenteque explorabat, an perlitatum foret.

제물을 깨끗이 손질하면 곧 하루스펙스, 플라멘 또는 사제가 쇠칼로 내장을 들추어 보고, 제사가 길하게 받아들여졌는지 주의 깊게 조사하였다.

R3-009-p16 · PDF 394

Erat is culter ferreus & oblongus, manubrio eburneo, clauis æneis, ære Cyprio, & capulo argento ornatus, non enim manu licebat contrectare viscera, ne qua offensa pollutis sacris intercideret.

그 칼은 쇠로 만든 길쭉한 것이며, 상아 손잡이와 청동 못, 키프로스 구리, 은으로 장식한 자루를 갖추었다. 손으로 내장을 만져서는 안 되었는데, 제사를 더럽혀 신의 노여움을 사는 일이 생기지 않게 하려는 것이었다.

R3-009-p17 · PDF 394

Inspectis tandem & exquisitis singulis ex omni viscere, & membro, ministri partes certas decisas farina farris inuoluebant, & in calathis sacrificanti offerebant. Sacerdos aris impositas, foculo incenso comburebat, quod reddere erat, & litare.

마침내 모든 내장과 지체의 각 부분을 살피고 조사한 뒤, 시종들은 정해진 조각들을 잘라 곡식 가루에 굴리고 바구니에 담아 제사를 드리는 이에게 가져왔다. 사제는 그것들을 제단에 놓고 화로에 불을 피워 태웠다. 이것이 ‘레데레’와 ‘리타레’, 곧 제물을 돌려 바치고 제사를 길하게 마치는 일이었다.

R3-P009-A01 · 원주 · PDF 392

Sacrificiorum Ethnicorum genera.

이교도들의 희생 제사 종류.

R3-P009-A02 · 원주 · PDF 393

Fornicalia.

포르니칼리아.

R3-P009-A03 · 원주 · PDF 393

Sacrificiorum ritus apud Romanos.

로마인들의 희생 제사 의례.