De causa quæ mouet augurales res ut nobis occurrant, mentemq; nostram ut ominemur secundum Theophrastum & Themistium.
De ea uero causa quæ augurifica obiecta mouet, ut nobis ex insperato se offerant, & ut nos ex huiusmodi ominemur occursu, uariæ opiniones extiterunt. Theophrastus quem lucidus doctor Themistius imitatur, mouentem huiusmodi causam non errantem intelligentiam esse dixit, nam quæ casu ac temere nobis occurrunt, si in diuinam intelligentiam referantur, à prouidentia euenire putarunt, & Themistius, & Theophrastus. Vnde Themistius homines loqui futura arbitratur, & si nihil intelligant eorum, quæ dicunt, quatenus ab ipsa intelligentia diuina mouentur. Est autem diuina intelligentia, quæ non errans dicitur, aut mundi anima, quam Plato in Timæo ex dijs secundis ortam esse probauit. Auicenna uero ab intelligentia Lunæ, hæc enim mouet, creatq; ea omnia, quæ sub Luna contingunt, potissimum ea omnia, quæ in bonum hominis ordinantur. Alij uero Deum esse dixerunt, eam causam, quæ hæc mouet, quam opinionem Valerius sensisse uidetur, cum inquit hæc non fortuito motu, sed diuina prouidentia constare credendum esse. Pythagorici quoq; adeo ab ipso Deo euenire putarunt hæc, ut auguria esse Deorum uoces uerbaq; dixerint, nam cum Deus nostri curam habeat, rationi consentaneum est (ut Theophrastus inquit) ut nobis futuri quicquam prædicat, quod nobis bonum accelerandum, aut malum euitandum sit, hac ratione Theophrastus omina, auguriaq; omnia uoces uerbaq; Dei esse affirmat cum Pythagoricis, per quæ Deus hominibus bonum aut malum futurum prædicat. Vnde Themistius (ut Auerroes narrat .XII. Metaphysicæ) plures homines fuisse tradit, qui ab ipso Deo moti futura prædicunt, licet non intelligant quæ dicunt.
징조가 되는 대상들을 움직여 뜻밖에 우리 앞에 나타나게 하고, 우리가 그런 마주침을 바탕으로 징조를 풀이하게 하는 원인에 대해서는 여러 견해가 있었다. 명석한 학자 테미스티오스가 따르는 테오프라스토스는 이처럼 움직이는 원인을 오류가 없는 지성적 존재라고 하였다. 우연히, 아무런 계획 없이 우리 앞에 나타나는 것들도 신적인 지성적 존재에 귀속시키면 섭리에 따라 일어나는 것이라고 테미스티오스와 테오프라스토스는 생각했다. 따라서 테미스티오스는 사람들이 자신이 말하는 내용을 전혀 이해하지 못하더라도 신적인 지성적 존재 자체에 의해 움직이는 한 미래의 일을 말한다고 여긴다. 오류가 없다고 불리는 그 신적인 지성적 존재는, 플라톤이 『티마이오스』에서 이차적인 신들로부터 생겨났다고 논증한 세계 영혼이거나, 아비켄나에 따르면 달의 지성적 존재이다. 이 존재는 달 아래에서 일어나는 모든 것, 특히 인간에게 이롭도록 질서 지어진 모든 것을 움직이고 창조하기 때문이다. 다른 이들은 이것들을 움직이는 원인이 신이라고 하였다. 발레리우스도 이 견해를 품었던 것으로 보인다. 그는 이러한 일들이 우연한 움직임이 아니라 신의 섭리에 의해 성립한다고 믿어야 한다고 말한다. 피타고라스학파 역시 이 일들이 신 자신에게서 비롯된다고 여긴 나머지 징조를 신들의 목소리이자 말이라고 하였다. 신이 우리를 돌보시므로, 테오프라스토스의 말처럼, 우리가 서둘러 얻어야 할 좋은 일이나 피해야 할 나쁜 일에 관하여 미래의 무엇인가를 우리에게 예고하시는 것이 이치에 맞기 때문이다. 이 때문에 테오프라스토스는 피타고라스학파와 함께 모든 예조와 징조가 신의 목소리이자 말이며, 신이 그것들을 통해 인간에게 앞으로 닥칠 좋은 일이나 나쁜 일을 예고한다고 단언한다. 따라서 아베로에스가 『형이상학』 제12권에서 전하듯이, 테미스티오스는 자신이 하는 말을 이해하지 못하면서도 신 자신에 의해 움직여 미래를 예언한 사람이 여럿 있었다고 전한다.
De causa mouente augurifica secundum Platonicos.
Mercurius uero Trimegistus augurifica moueri à dæmone asseruit. Porphirius à calodæmone, qui bonus genius dicitur, exposuit quod cuiq; homini duo in custodiam dæmones assignentur, Cacodæmon quidem, qui ad mala: Calodæmon uero ad bona hortatur, quorum alter bonus, alter malus genius dicitur, cum uero omen bonum aliquid sit, quo aut futurum malum euitemus, aut futurum bonum adipiscemur, fit ut à Calodæmone concitetur, placuit autem hæc opinio Plotino; Iamblicoq;, ut ijs libris patet, quos de dæmonibus scripserunt.
메르쿠리우스 트리스메기스토스는 징조가 되는 것들이 다이몬에 의해 움직인다고 주장하였다. 포르피리오스는 그것이 좋은 수호령이라고 불리는 칼로다이몬에 의한 것이라고 설명하였다. 그는 사람마다 그를 지키는 두 다이몬이 배정되는데, 카코다이몬은 나쁜 일을 권하고 칼로다이몬은 좋은 일을 권하며, 둘 가운데 하나는 좋은 수호령, 다른 하나는 나쁜 수호령이라고 불린다고 설명하였다. 예조는 우리가 미래의 나쁜 일을 피하거나 미래의 좋은 일을 얻도록 해 주는 좋은 것이므로, 칼로다이몬이 그것을 일으키는 셈이다. 이 견해는 플로티노스와 이암블리코스도 받아들였다. 그들이 다이몬에 관해 쓴 책들에서 이 사실이 드러난다.
De causa mouente augurifica secundum Varronicos.
Quidam doctissimi uiri ex Varronis Romani decretis se accepisse tradunt, augurifica moueri à Luna per XII. Zodiaci signa euagante, dicunt enim Lunam, & causam, & solam causam esse, quæ omnia, & augurifica mouet, tum quia sola nobis inter stellas propinquissima est, solaq; (ut Astronomi dicunt) in ijs, quæ repente fiunt, uirtutem habet, tum uel maxime propter sui uelocitatem, ob hanc enim causam humidis fluidisq; præstat. At cum augurifica omniaq; ipsa confestim fiant, euenit, ut in talibus ipsa sola uim præstet.
몇몇 대단히 박식한 사람들은 로마인 바로의 가르침에서 다음과 같은 내용을 배웠다고 전한다. 곧, 징조가 되는 것들은 황도 열두 사인을 돌아다니는 달에 의해 움직인다는 것이다. 그들은 달이 모든 것과 징조가 되는 것들을 움직이는 원인이며 유일한 원인이라고 말한다. 별들 가운데 달만이 우리에게 가장 가까우며, 천문가들의 말처럼 갑자기 일어나는 일들에 달만이 작용력을 갖기 때문이다. 무엇보다도 달의 빠른 속도가 그 까닭이다. 바로 그 때문에 달은 습하고 유동적인 것들을 지배한다. 그런데 징조가 되는 것들은 모두 즉시에 일어나므로, 이러한 일들에는 달만이 힘을 발휘하게 된다.
Opinio Astronomorum Aegyptiorum de causa mouente auguria.
Aegyptij uero non Lunam, sed Stellam errantem de quinq; planetis, quæ hora ominationis tenet in figura cœli nonam, aut decimam, aut horoscopum, aut septimam, aut quartam, aut tertiam domum asserunt auguria, mentemq; nostram mouere ad auspicandum. Est enim augurificus Planeta, qui hora qua accipimus res augurales in augurium, reperitur in domo cœli nona, uerum si nullus Planeta in nona fuerit, is augurificus Planeta erit, qui in decima, & si non in decima, qui in horoscopo, & si non in horoscopo, qui in septima, & si non in septima, qui in quarta, & si non in quarta, qui tandem est in tertia domo Planeta est, qui mouet ad auspicia & nos & res ipsas augurales. Qualitas uero augurij proficiscitur ab ascendentis dominio, necnon & à tali Planeta, nam si ambo coniungentur inuicem aspectu aut corpore, ex augurijs nihil mali euenire putant. Vbi uero dominus ascendentis, atq; augurificus Planeta nulla ratione iunguntur, sed alter eorum cum beneficis configurationem habet, ex augurijs portenditur bonum. Sin autem cum maleficis, malum pronuntiatur, bonum uero aut malum, quod portenditur, secundum genus illius domus erit, in qua corpore coniunguntur, uel aspectu se mutuo aspexerint, nam si census domus fuerit, bonum uel malum in censu portenditur, sin autem fuerit domus .vii. bonum uel malum in uxore, & si domus fuerit .v. in filijs, & in cæteris simili ratione bonum aut malum pronuntiant.
이집트인들은 달이 아니라 다섯 행성 가운데 징조를 풀이하는 시간의 천궁도에서 제9하우스, 제10하우스, 상승점, 제7하우스, 제4하우스 또는 제3하우스를 차지한 유성이 징조와 우리의 정신을 움직여 징조를 풀이하게 한다고 주장한다. 징조를 일으키는 행성은 우리가 징조가 되는 사물을 징조로 받아들이는 시간에 하늘의 제9하우스에서 발견되는 행성이다. 그러나 제9하우스에 행성이 없다면 제10하우스에 있는 행성이 징조를 일으키는 행성이 된다. 제10하우스에도 없다면 상승점에 있는 행성, 상승점에도 없다면 제7하우스에 있는 행성, 제7하우스에도 없다면 제4하우스에 있는 행성, 제4하우스에도 없다면 마지막으로 제3하우스에 있는 행성이 우리와 징조가 되는 사물 자체를 징조 풀이로 움직인다. 징조의 성질은 상승점의 지배와 이 행성에서 비롯된다. 양자가 서로 애스펙트를 맺거나 몸체의 합을 이룬다면 징조에서 나쁜 일이 전혀 일어나지 않는다고 그들은 생각한다. 반면 상승점의 주인과 징조를 일으키는 행성이 어떤 방식으로도 연결되지 않더라도, 그중 하나가 길성과 배치를 이루면 그 징조는 좋은 일을 예고한다. 그러나 흉성과 배치를 이루면 나쁜 일이 예고된다. 예고되는 좋은 일이나 나쁜 일은 양자가 몸체의 합을 이루거나 서로 애스펙트로 바라보는 하우스의 종류에 따른다. 재산의 하우스라면 재산에서 좋은 일이나 나쁜 일이 예고되며, 제7하우스라면 아내에게서, 제5하우스라면 자녀에게서 그러한 일이 예고된다. 다른 하우스들에 대해서도 같은 방식으로 좋은 일이나 나쁜 일을 예고한다.
De causa mouente augurifica secundum minus superstitiosam causam.
Dicendum itaq; (ut Porphyrius inquit) si eorum quæ temere fiunt, causa aliqua fingi poterit, mouentem causam, quæ principalis est, ut Pythagoricis nonnullis placuit, esse Calodæmonem; quiq; & bonus genius dicitur; nam bona homini persuadet, quod quidem consensim Platonici affirmant, instrumentariam uero causam esse motum Lunæ per .xii. cœli signa, quod & Varronici putant, uidetur autem opinio hæc (licet superstitiosa) minus dissona cæteris. Nam (quemadmodum astronomi fatentur) Luna uim habet in ijs omnibus, quæ repente fiunt, atq; ex insperato, qualia augurifica, ominaq; ipsa esse uidentur. Calodæmon uero, (ut libro de dæmonibus diximus,) in hominis bonum institutum est, agit etiam per naturale instrumentum, cum sit homine potentior, ui autem cœlesti imbecillior, & quum agens pollentius paucioribus instrumentis (ut Ari. inquit) utatur, fit ut dæmon per solum Lunæ decursum, tanq; per instrumentum omina atq; augurifica omnia moueat. Quod autem dæmon Stellis utatur (Hebenragel nobis testis est) qui narrat cuiusdam regis filium natum esse eo die, quo quatuor planetæ coniuncti erant, eo in signo, quod in illius genitura horoscopabat; eo uero die puerum illum locutum esse iacturamq; patris regis prædixisse. At consonum non est puerum sic recenter ortum loqui potuisse, nisi ui dæmonis, qui ea cœli constellatione ad prædicendum utebatur, fortasse enim dæmon Mercurialis erat; nam in .viii. Libræ gradu, qui tunc horoscopabat, Mercurius præerat, Venus enim, Iuppiter, Mercurius, & Mars in illo .viii. gradu coniuncti fuerunt, nullus tamen eorum nisi Mercurius in tali gradu fines habebat; quare dæmon ille Mercurialis fuit, quod si ita est, dæmon qui nos custodit, utens solo motu Lunæ per .xii. signa poterit omina, atq; augurifica mouere omnia, in bonum nostrum illa concitando, aspectus autem, aut configurationes cæterarum stellarum, nec prosunt nec obsunt, cum in talibus uim nullam habeant; hactenus de mouente causa, ut uero præsens opinio intelligatur, ad exempla tabularum ueniamus, quibus secundum motum Lunæ prisci superstitiosi homines utebantur.
그러므로 포르피리오스의 말처럼, 아무런 계획 없이 일어나는 일들에 어떤 원인을 설정할 수 있다면, 그 주된 운동 원인은 몇몇 피타고라스학파 사람들이 생각했듯이 칼로다이몬이라고 해야 한다. 이것은 좋은 수호령이라고도 불린다. 인간에게 좋은 일을 권하기 때문이며, 플라톤학파도 한목소리로 이를 단언한다. 한편 도구적 원인은 하늘의 열두 사인을 통과하는 달의 운동이라고 해야 한다. 바로를 따르는 이들도 그렇게 생각한다. 이 견해는 미신적이기는 하지만, 다른 견해들보다 덜 불합리해 보인다. 천문가들이 인정하듯 달은 갑자기, 뜻밖에 일어나는 모든 일에 힘을 발휘하며, 징조가 되는 것들과 예조 자체도 그러한 것들로 보이기 때문이다. 한편 『다이몬에 관하여』에서 말했듯이, 칼로다이몬은 인간의 이익을 위해 마련되었다. 그것은 또한 자연적인 도구를 통해 작용한다. 인간보다는 강하지만 하늘의 힘보다는 약하기 때문이다. 아리스토텔레스의 말처럼 더 강한 작용자는 더 적은 도구를 사용하므로, 다이몬은 오직 달의 운행만을 도구로 삼아 모든 예조와 징조가 되는 것들을 움직이는 셈이다. 다이몬이 별들을 이용한다는 사실에 관해서는 헤벤라겔이 우리의 증인이다. 그는 어떤 왕의 아들이, 자신의 출생도에서 상승하던 사인에 네 행성이 합해 있던 날 태어났으며, 바로 그날 그 아이가 말을 하여 아버지인 왕의 손실을 예언했다고 전한다. 그러나 그토록 갓 태어난 아이가 말을 할 수 있었다는 것은, 그 하늘의 별 배치를 예언에 이용하던 다이몬의 힘에 의한 경우가 아니라면 이치에 맞지 않는다. 그 다이몬은 어쩌면 수성에 속했을 것이다. 그때 상승하던 천칭자리 8도를 수성이 지배했기 때문이다. 금성, 목성, 수성, 화성이 바로 그 8도에서 합을 이루었지만, 그 도수에 텀을 지닌 것은 그들 가운데 수성뿐이었다. 따라서 그 다이몬은 수성에 속했다. 그렇다면 우리를 지키는 다이몬은 열두 사인을 통과하는 달의 운동만을 사용하여 모든 예조와 징조가 되는 것들을 움직이고, 우리에게 이롭도록 그것들을 일으킬 수 있을 것이다. 반면 다른 별들의 애스펙트나 배치는 도움이 되지도 방해가 되지도 않는다. 그러한 일들에 아무런 힘도 갖지 않기 때문이다. 운동 원인에 관해서는 여기까지이다. 이제 이 견해를 이해할 수 있도록, 옛날의 미신적인 사람들이 달의 운동에 따라 사용하던 표들의 예로 넘어가자.