Calluerunt autem et haec omnia Babylonij: atque hi quidem affirmant se primos omnium fuisse. Verum, ut ego existimo, multo posterius ad hos scientia haec pervenit. At vero Graeci, nec ab Aethiopibus, nec Aegyptijs de Astrologia quidquam audierunt. Sed illis Orpheus Oeagro et Calliope prognatus, primus ista monstravit: non ille quidem admodum dilucide, neque rem clare docuit, sed praestigijs, ac mysticis involucris obtexit. Sic enim illi visum est. Nam concinnata lyra, Orgia instituit, sacrasque cantiones illa decantabat. Porro lyra cum septem haberet chordas concentum mobilium stellarum repraesentabat. Haec conquirens, atque agitans Orpheus omnia demulcebat, omniaque vincebat. Neque enim illam hominis lyram spectabant, neque illi alterius musices studium erat: verum haec magna illa Orphei lyra.
바빌로니아인들 역시 이 모든 일에 정통했다. 그들은 자신들이 누구보다 먼저였다고 주장한다. 그러나 내 생각에 이 지식은 훨씬 뒤에야 그들에게 전해졌다. 한편 그리스인들은 에티오피아인에게서도 이집트인에게서도 점성술에 관한 것을 듣지 못했다. 오이아그로스와 칼리오페에게서 태어난 오르페우스가 처음 그들에게 이를 알려 주었다. 하지만 아주 명료하게 알려 주거나 분명하게 가르친 것은 아니었다. 그는 환상과 신비로운 외피로 그것을 감쌌다. 그것이 그가 택한 방식이었다. 그는 리라를 만들고 비밀 제의를 제정했으며 그 악기로 성스러운 노래를 불렀다. 일곱 줄을 지닌 리라는 움직이는 별들의 화음을 나타냈다. 오르페우스는 이런 것들을 찾아내고 다루면서 만물을 매혹하고 만물을 굴복시켰다. 그들이 바라본 것은 인간의 리라가 아니었으며, 그가 힘쓴 음악도 다른 종류의 음악이 아니었다. 바로 이것이 그 위대한 오르페우스의 리라였다.
Hisce rebus cum Graeci honorem habere vellent, locum illi in ipso coelo designarunt, et complusculae stellae vocantur Orphei lyra. Quod si quando Orpheum videris, vel saxo expressum, vel coloribus effictum, sedet in medio canenti similis, manibus tenens lyram. Circum hunc, animantium innumera multitudo, inter quae et homo, et Taurus, et Leo. Cumque horum singula videris, fac horum mihi memineris, cuiusmodi sit illius cantus, cuiusmodi lyra, cuiusmodi Taurus, et cuiusmodi Leo Orpheum audiant. Quod si eorum quae dico causas intelligas, certe in coelo horum quodque contemplaberis.
그리스인들은 이를 기리고자 하늘 자체에 그를 위한 자리를 정했고, 여러 별을 오르페우스의 리라라고 부르게 되었다. 그대가 돌에 새기거나 물감으로 그린 오르페우스를 보게 된다면, 그는 한가운데 앉아 리라를 손에 들고 노래하는 모습일 것이다. 그 주위에는 헤아릴 수 없이 많은 생물이 있으며, 사람도 황소도 사자도 그 속에 있다. 그 하나하나를 볼 때, 그의 노래가 어떤 노래인지, 리라가 어떤 리라인지, 오르페우스의 노래를 듣는 황소와 사자가 어떤 황소와 사자인지 기억해 주기 바란다. 내가 하는 말의 까닭을 이해한다면, 그대는 그 하나하나를 분명 하늘에서 보게 될 것이다.
Fertur autem et Tiresia genere Boeotius, divinandi gloria multum celebris fuisse. Hunc ex Graecis, aiunt dixisse stellarum erraticarum alias esse foeminas, alias mares, non tamen eadem efficere. Unde eundem ancipiti quoque sexu fuisse fabulantur: aliquando foeminam, aliquando marem.
또 보이오티아 출신 테이레시아스는 예언의 명성으로 크게 이름을 떨쳤다고 전해진다. 그리스인들 가운데 그는 떠도는 별들 중 어떤 것은 여성이고 어떤 것은 남성이며, 서로 같은 작용을 하지 않는다고 말했다고 한다. 그래서 그 자신도 두 성을 지녀 어떤 때에는 여자였다가 어떤 때에는 남자였다는 이야기가 생겨났다.
Porro, Atreo, et Thyeste de regno paterno decertantibus, iam tum maximam Astrologiae, coelestisque doctrinae curam fuisse Graecis, palam est. Ac publico consensu statuerunt Argivi, ut uter scientia praecelleret, is imperio potiretur. Ibi Thyestes Arietem illis in coelo demonstravit: atque hinc aureum Arietem Thyestae fuisse, proditum est fabulis. Ac Atreus de Sole, deque vario illius exortu locutus est: ostendens non eodem modo ferri Solem et mundum, sed contrario inter se cursu rapi. Et quod nunc videtur occasus, cum sit occasus mundi, Solis exortum esse. Haec locutum Argivi regem crearunt, magnaque hinc doctrinae laudem est assecutus.
아트레우스와 티에스테스가 아버지의 왕국을 놓고 다투었을 때, 그리스인들이 이미 점성술과 천상에 관한 학문을 대단히 중시했음은 분명하다. 아르고스인들은 공동의 합의로 둘 가운데 지식이 더 뛰어난 사람이 왕권을 차지하도록 정했다. 그때 티에스테스는 그들에게 하늘의 양자리를 보여 주었다. 이로부터 티에스테스에게 황금 숫양이 있었다는 이야기가 전해졌다. 아트레우스는 태양과 태양이 서로 다른 방식으로 떠오르는 일에 관하여 이야기했다. 태양과 우주가 같은 방향으로 움직이는 것이 아니라 서로 반대 방향으로 움직이며, 지금 지는 것으로 보이는 것은 우주가 지는 것이고 태양에게는 떠오르는 것임을 밝혔다. 아르고스인들은 이렇게 말한 아트레우스를 왕으로 세웠고, 그는 이 일로 학식에 큰 찬사를 받았다.
Equidem et de Bellerophonte similia sentio: nam alatum equum illi fuisse, non admodum credo. Verum arbitror illum hanc disciplinam sectantem, sublimiaque cogitantem, et inter astra venantem, in coelum non equo ascendisse, sed animo. Eadem de Phryxo Athamantis filio dixerim, quem aureo Ariete, per aerem vectum fabulantur.
나는 벨레로폰테스에 대해서도 비슷하게 생각한다. 그에게 날개 달린 말이 있었다는 말은 좀처럼 믿지 않는다. 오히려 그가 이 학문을 좇고 높은 곳의 일을 생각하며 별들 사이에서 탐구한 끝에, 말을 타고서가 아니라 정신으로 하늘에 올라갔다고 생각한다. 황금 숫양을 타고 공중을 날았다고 전해지는 아타마스의 아들 프릭소스에 대해서도 같은 말을 하겠다.
Quin et ipsum sane Daedalum Atheniensem etiam si res est nova auditu, tamen haud existimo eum ab Astrologia fuisse alienum. Sed cum ipse ea maxime est usus, tum filium suum eandem perdocuit. At Icarus cum iuventutis calore, et inscitia, non ea disquireret quae conveniebant, sed ad ipsum usque polum animo tolleretur, delapsus est a vero, totaque aberravit arte, et in rerum immensae profunditatis mare praeceps decidit. De quo Graeci secus fabulantur: qui ex eius nomine sinum Icarium frustra vocant. Fieri potest, ut Pasiphae quoque cum ex Daedalo de Tauro audisset inter stellas apparente, deque ipsa Astrologia, in artis amorem inciderit: ob idque factum existimant, ut Daedalus illam Tauro copularit.
참으로 아테네인 다이달로스 자신도, 듣기에 생소하겠지만, 점성술과 무관했다고는 생각하지 않는다. 그는 스스로 이 기술을 매우 많이 활용했을 뿐 아니라 아들에게도 철저히 가르쳤다. 그러나 이카로스는 젊은 혈기와 무지 때문에 적절한 것들을 탐구하지 않고 정신으로 천극 자체에까지 올라가려다가 진리에서 떨어져 나와 기술 전체에서 벗어났으며, 끝없이 깊은 사물의 바다 속으로 곤두박질쳤다. 그리스인들은 그에 관해 다른 이야기를 하며 그의 이름을 따서 바다를 이카리오스만이라고 부르지만, 이는 헛된 일이다. 파시파에 역시 다이달로스에게서 별들 사이에 나타나는 황소와 점성술 자체에 관해 들은 뒤 그 기술을 사랑하게 되었을 수 있다. 이 때문에 다이달로스가 그녀를 황소와 결합시켰다는 이야기가 생겼다고들 여긴다.
Sunt autem qui scientiam in portiones partiti, in singulis partibus, singuli elaborarint. Alij in ijs quae ad Lunam, alij quae ad Iovem, alij quae ad Solem pertinent, et ad illorum cursum, motum ac vim congerentes. Sic Endymion Lunae rationem tradidit. Phaeton Solis cursum deprehendit: non ille quidem vere, sed moriens imperfectam artem reliquit. Haec qui ignorant, Phaetontem Solis filium credunt: fabulamque de illo haudquaquam veram narrant: adijsse Solem patrem, ac postulasse ab eo, ut sibi liceret lucis currum moderari, illum id concessisse, monuisseque qua ratione foret aurigandum. Phaetontem vero conscenso curru, partim ob aetatem, partim ob imperitiam ita egisse, ut aliquando esset vicinus terrae, aliquando longo semotus spacio a terra: interim mortales frigus atque aestus intolerabilis conficiebat. Ob id indignatum Iovem ingenti fulminis telo percussisse Phaetontem: eum deiectum sorores circumstantes magno luctu prosequebantur, donec immutarent formas, quae nunc sunt Populi, ac lachrymarum vice, quibus fratrem deplorabant, electrum destillant. Haudquaquam haec ita gesta sunt: neque pium est his habere fidem, neque Soli fuit filius, neque illi filius interijt.
이 지식을 여러 부분으로 나누어 각자가 한 부분씩 힘써 연구한 사람들도 있다. 어떤 이는 달에 관한 것을, 어떤 이는 목성에 관한 것을, 어떤 이는 태양에 관한 것을 모았으며, 그 천체들의 운행과 운동과 능력을 연구했다. 이렇게 엔디미온은 달의 이치를 전했다. 파에톤은 태양의 운행을 알아냈지만 정확하게 알아낸 것은 아니었으며, 기술을 미완성으로 남긴 채 죽었다. 이를 모르는 사람들은 파에톤을 태양의 아들로 믿고 그에 관해 전혀 사실이 아닌 이야기를 한다. 그가 아버지 태양에게 찾아가 빛의 수레를 몰게 해 달라고 청하자 태양이 이를 허락하고 수레 모는 법을 일러 주었다는 것이다. 그런데 파에톤은 수레에 올라탄 뒤 어린 나이와 경험 부족 때문에 때로는 땅 가까이, 때로는 땅에서 아주 멀리 떨어져 달렸고, 그동안 인간들은 견딜 수 없는 추위와 더위로 고통받았다고 한다. 이에 분노한 유피테르가 거대한 벼락으로 파에톤을 내리쳤으며, 추락한 그를 누이들이 둘러싸고 크게 애도하다가 모습이 변해 지금의 포플러나무가 되었고, 형제를 애도하던 눈물 대신 호박을 흘린다는 것이다. 이런 일은 전혀 그렇게 일어나지 않았다. 이런 것을 믿는 것은 경건하지도 않으며, 태양에게 아들이 있었던 것도 그 아들이 죽었던 것도 아니다.
Sed narrant Graeci, et alia multa fabulosa, quibus ego non admodum credo. Nam qui consentaneum est credere Aeneam Veneris fuisse filium, aut Minoa Iovis, aut Ascalaphum Martis, aut Antolycum Mercurij? Verum hi homines pij, Dijsque grati fuerunt: eosque nascentes, hunc Venus, illum Iuppiter, alium respiciebat Mars. Etenim qui patresfamilias sunt mortalibus in hoc progignendi genere, ij veluti parentes sibi similia producunt omnia, et colorem et formam, et facta, et animum. At rex quidam Minos Iovis auspicijs, Aeneas formosus Veneris favore natus est: fur Autolycus. At ea furacitas illi ex Mercurio contigit.
그리스인들은 이 밖에도 내가 좀처럼 믿지 않는 허황된 이야기를 많이 한다. 아이네아스가 베누스의 아들이고, 미노스가 유피테르의 아들이며, 아스칼라포스가 마르스의 아들이고, 아우톨리코스가 메르쿠리우스의 아들이라고 믿는 것이 어찌 이치에 맞겠는가? 실상 이 사람들은 경건하고 신들의 사랑을 받았던 사람들이다. 그들이 태어날 때 한 사람에게는 베누스가, 다른 사람에게는 유피테르가, 또 다른 사람에게는 마르스가 시선을 보내고 있었다. 이런 생성 방식에서 인간의 가장 노릇을 하는 천체들은 부모처럼 낯빛과 모습과 행실과 정신 모두를 자신과 닮게 빚어낸다. 그리하여 미노스는 유피테르의 길조 아래 왕으로 태어났고, 아이네아스는 베누스의 은총으로 아름답게 태어났으며, 아우톨리코스는 도둑으로 태어났다. 그 도둑질하는 성향은 메르쿠리우스에게서 온 것이다.
Iam vero nec Saturnum Iupiter coniecit in vincula, nec in tartara praecipitem dedit, neque caetera machinatus est quae putant homines: verum Saturnus extremus movetur, proculque a nobis semotus est. Segnis illi motus, neque facilis animadversu mortalibus: atque hanc ob causam illum stare dicunt, ceu vinculis alligatum. Caeterum ingens aeris altitudo tartarus appellatur.
또 유피테르가 사투르누스를 사슬에 묶거나 타르타로스에 내던진 것도 아니며, 사람들이 생각하는 그 밖의 일들을 꾸민 것도 아니다. 실제로 토성은 가장 바깥쪽에서 움직이고 우리에게서 멀리 떨어져 있다. 그 운동은 느리고 인간이 쉽게 알아차릴 수 없으므로 사람들은 토성이 마치 사슬에 묶인 듯 서 있다고 말한다. 한편 광대한 공기의 깊이를 타르타로스라고 부른다.
Sed potissimum ex Homeri poetae, Hesiodique carminibus liceat intelligere priscorum fabulas cum Astrologia consentire. Siquidem ubi Iovis cathenam narrat, ac Solis iacula, quae quidem ego radiorum ictus esse conijcio, tum urbes quas in clypeo finxerat Vulcanus, praeterea choream, et vineam, ad haec quaecunque de Veneris ac Martis adulterio dixit, deque detectione, haud aliunde, quam ex hac scientia sunt conficta. Quandoquidem Veneris et Martis concursus, Homericae cantilenae praebet argumentum: in alijs autem versibus utriusque diversum effectum descripsit Veneris, cum sic ait. Tute Venus iucunda magis connubia cura. Porro de belli negotijs. Cuncta cito haec curae fuerint Marti, atque Minervae.
무엇보다 시인 호메로스와 헤시오도스의 노래를 보면 옛사람들의 신화가 점성술과 들어맞음을 알 수 있다. 유피테르의 사슬과 태양의 화살을 이야기하는 대목이 그렇다. 나는 그 화살이 광선의 타격을 뜻한다고 생각한다. 불카누스가 방패에 새긴 도시들, 춤과 포도밭, 그리고 베누스와 마르스의 간통과 발각에 관해 말한 모든 것 또한 다름 아닌 이 지식에서 지어낸 것이다. 금성과 화성의 만남이 호메로스의 노래에 소재를 제공하기 때문이다. 또 다른 시구에서는 두 천체의 서로 다른 작용을 묘사했다. 베누스에 대해서는 이렇게 말한다.
베누스여, 그대는 즐거운 혼인에 더 마음을 쓰라.
한편 전쟁의 일에 대해서는 이렇게 말한다.
이 모든 일은 곧 마르스와 미네르바가 돌보리라.