VRAN. Paucorum sane deorum deus es, Aesculapi, qui in res humani corporis tam alte penetraueris. Sed heus tu? Solaris vnus calor, coeli & terrae harmoniam, de omnibus maxime continet ac tuetur: coniugiumque inter illos a positis mundi fundamentis initum optime firmat, & vt fecialis quispiam socia foedera tractat.
우라니아: 아이스쿨라피우스, 인체의 사정 속으로 이토록 깊이 들어갔으니, 자네는 참으로 얼마 안 되는 신들 가운데서도 신일세. 그런데 내 말을 들어 보게. 태양열 하나가 다른 무엇보다도 하늘과 땅의 조화를 붙들어 지키네. 세계의 토대가 놓일 때 둘 사이에 맺어진 혼인을 더없이 굳게 해 주며, 동맹의 조약을 주관하는 사절처럼 그 결합을 돌보지.
AESC. Sic, Vrania, natiuus calor, omnium corporis facultatum harmoniam, necnon animae & corporis coniugium fouet, & gratissimo vinculo tantisper vtrunque sociat & alligat, dum Deo Opt. Max. illud soluere visum fuerit.
아이스쿨라피우스: 우라니아여, 그처럼 타고난 열은 몸의 모든 능력 사이의 조화와 영혼과 몸의 혼인을 길러 주네. 지극히 선하고 위대한 신이 그 결합을 풀기로 뜻할 때까지, 둘을 더없이 반가운 끈으로 결합하여 묶어 두지.
VRAN. Tibi inauditum non est, nec item nouum, Aesculapi, quod vi Solis ex humidis terrae locis vapores sursum rapiuntur: qui postea loci frigiditate addensati, in nebulam aut nubem facile coguntur, quae tandem soluta pluuiam deorsum longe lateque stillat.
우라니아: 아이스쿨라피우스, 지상의 습한 곳에서 태양의 힘으로 증기가 위로 끌려 올라간다는 것은 자네도 처음 듣는 새 이야기가 아닐세. 그 증기는 나중에 그곳의 찬 기운으로 짙어져 쉽게 안개나 구름으로 뭉치고, 마침내 풀어져 아래로 넓디넓게 비를 떨어뜨리지.
AESC. Sic inauditum tibi non est, nec item nouum, Vrania, quod vi natiui caloris, qui (vt millies dixi) Solem fautorem agnoscit, ex humidis corporum partibus, necnon ex ingesto cibo & potu, ex hepate, ventriculo, venis, aliisque vasis & locis, vapores sursum ad cerebrum mittuntur, qui postea loci frigiditate condensati, in pituitam ceu pluuiam quandam abeunt: quae postea deorsum in subiectas partes varie effunditur, deerrat, & illabitur.
아이스쿨라피우스: 우라니아여, 그처럼 자네도 처음 듣는 새 이야기는 아닐세. 내가 수없이 말했듯 태양의 도움을 받는 타고난 열의 힘으로, 몸의 습한 부분들과 먹고 마신 음식물에서, 간과 위와 정맥을 비롯한 여러 관과 부위에서 증기가 위쪽 뇌로 보내지네. 그 증기는 나중에 그곳의 찬 기운으로 응결하여 일종의 비처럼 점액으로 변하지. 그 점액이 다시 아래에 있는 부분들로 여러 모양으로 쏟아지고, 이리저리 흘러들어 스며드네.
VRAN. Recte sane. Sed Sol sua leuitate, tenuitate, raritate, splendore, motu, radio & perspicuitate in omnes terrae & aquae partes vel quantumuis exiguas, magnas, profundas, superficiarias, raras aut densas peruadit: easque pro sua & illarum natura varie mouet, afficit, exercet ac agitat.
우라니아: 참으로 옳네. 그런데 태양은 자신의 가벼움과 미세함, 성김과 광채, 운동과 광선과 투명함으로 땅과 물의 모든 부분에 스며드네. 아무리 작든 크든, 깊은 곳이든 표면이든, 성기든 조밀하든 다 마찬가지지. 그리고 자신의 본성과 그 부분들의 본성에 따라 여러 가지로 움직이고 작용하며 활동시키고 자극하네.
AESC. Ita aethereus & natiuus humanorum corporum calor, sua leuitate, tenuitate, raritate & motu in omnes corporis partes quantumuis exiguas, magnas, profundas, superficiarias, raras aut densas facile peruadit, ac promptissime penetrat: easque pro sua & illarum natura, varie afficit, mouet ac agitat.
아이스쿨라피우스: 그처럼 인체가 타고난 에테르적인 열도 자신의 가벼움과 미세함, 성김과 운동으로 몸의 모든 부분에 쉽게 퍼지고 아주 거침없이 파고드네. 아무리 작든 크든, 깊은 곳이든 표면이든, 성기든 조밀하든 그렇지. 또 자신의 본성과 그 부분들의 본성에 따라 여러 가지로 작용하고 움직이고 자극하네.
VRAN. Breuis ero, Aesculapi. Solaris calor diebus paucis, imo vero horis id efficit, quod vel ingentissimi ignis aut rei alterius actio & facultas, etiam multis annis, non dicam exequi, sed ne quidem aggredi sustineret. Nam ex paruolo semine, vt maiora taceam, stirpem facit: & rursum ex ea florem producit: deinde ex illo fructum coquit, in quo ipsummet est semen quod sui generis stirpem aliam edere natum est: ne rerum pereat vniuersitas: non sine diuino, planeque venerando Dei Opt. Max. beneficio.
우라니아: 아이스쿨라피우스, 짧게 말하겠네. 태양열은 며칠, 아니 몇 시간 만에 이루어 내는 일이 있네. 아무리 거대한 불이나 다른 사물의 작용과 능력이라도 여러 해에 걸쳐 그것을 완수하기는커녕 시작조차 감당하지 못할 일이지. 더 큰 일들은 접어 두고 말하자면, 태양열은 아주 작은 씨앗에서 식물을 만들고, 다시 그 식물에서 꽃을 피우며, 이어 그 꽃에서 열매를 익히네. 그 열매 안에는 다시 같은 종류의 다른 식물을 낳도록 태어난 바로 그 씨앗이 있지. 그리하여 만물 전체가 사라지지 않도록 하네. 지극히 선하고 위대한 신의 신성하고 참으로 경배할 만한 은혜가 있기에 가능한 일이네.
AESC. In hunc fere modum natiuus humanorum corporum calor cum suo spiritu, germen vere coeleste & diuinum, paucis horis id efficit, quod maximi ignis, vel rei alterius praestantissima energeia, longo tempore, imo vero nunquam perfecerit. Nam ex pane, carne, pisce, olere, aqua, vino (vt alia taceam) chylum facit: & rursum ex eo sanguinem elaborat: ex quo singularum partium corporis fluor omnibus horis instauratur: & quod deperditum est, reparatur: postremo, genitale semen ex illo eodem (suffragante toto corpore) elicit: quod sui generis corpus aliud, ne hominum vniuersitas pereat, edere aptum est: non sine inenarrabili omnipotentis Dei miraculo.
아이스쿨라피우스: 거의 같은 방식으로, 참으로 천상적이고 신적인 싹인 인체의 타고난 열은 제 정기와 함께 몇 시간 만에 일을 이루네. 가장 큰 불이나 다른 사물의 지극히 뛰어난 작용력으로도 오랜 시간이 걸리고, 아니 결코 완수하지 못할 일이네. 다른 것은 접어 두더라도, 빵과 고기와 물고기와 채소와 물과 포도주로부터 유미즙을 만들고, 다시 그것으로부터 혈액을 빚어내지. 이 혈액으로 몸의 각 부분의 유동성 물질이 시시각각 보충되고, 소실된 것이 복구되네. 마지막에는 몸 전체의 도움을 받아 그 동일한 혈액에서 생식의 씨인 정액을 끌어내네. 그것은 인류 전체가 사라지지 않도록 자신과 같은 종류의 또 다른 몸을 낳기에 알맞지. 전능한 신의 말로 다 할 수 없는 기적이 있기에 가능한 일이네.
VRA. O incomparabilis philosophi ac medici magnum & eruditum responsum! Sed fare age, ô bone Aesculapi? his locis in quibus solaris calor desideratur, languet aut imbecillus est, multa desiderari certum est: imo vero ibi omnia languere, prosterni, ac marcescere.
우라니아: 아, 견줄 데 없는 철학자이자 의사의 위대하고 박식한 답변이로군! 그런데 어서 말해 주게, 훌륭한 아이스쿨라피우스여. 태양열이 없거나 쇠약하거나 약한 곳에는 많은 것이 모자란다는 사실이 분명하네. 아니, 그곳에서는 모든 것이 힘을 잃고 쓰러지고 시들지 않은가.
AESCV. Ita his corporibus in quibus natiuus calor languet, aut imbecillus est, facultates omnes & actiones, siue internae illae fuerint siue externae, languere ac prosterni notum est: imo vero corpus ipsum totum tabescere.
아이스쿨라피우스: 그처럼 타고난 열이 쇠약하거나 약한 몸에서는 안쪽의 것이든 바깥쪽의 것이든 모든 능력과 활동이 힘을 잃고 무너진다는 사실이 알려져 있네. 아니, 몸 자체가 온통 쇠잔해지는 것이지.
VRAN. Nouit vel media de plebe popellus, quod Sole a Capricorni tropico emergente, & veluti gradibus quibusdam atque aetatibus per vernum Aequinoctium, ad aestiuale Solstitium ascendente, vigorem in terra accipiunt omnia: tunc enim plantae pullulascunt, germinant stirpes, florent herbae & arbores: fructusque edunt in vsum hominum: foras item prodeunt animalia quaeque: colludunt, & in Venerem furiasque ruunt: paucis, in terra variae rerum species, motus & actiones tum sese produnt ac manifestant, pro cuiusque modulo ac natura. Hinc vero, hoc est, ab aestiuali Solstitio per autumnale Aequinoctium ad eundem brumalem Tropicum descendente illo, omnia contrario se habere modo, nullus est qui non videat. Nam vniuersa terrae facies tunc habitum a priore longe diuersum induit: vnde languere occipiunt rerum eius actiones omnes: marcescunt plantarum venustates, decidunt folia, nudantur rami, corrugantur cortices, pereunt terrae vires, gemunt auiculae, latebras quaeritant animalia, atque a ludis & Venere abstinent, pigram quietem agendo: in summa, facies omnis terrae quasi moribunda triste quiduis praesefert.
우라니아: 평범한 백성들도 아는 일일세. 태양이 염소자리 쪽 회귀점에서 올라와, 마치 여러 단계와 나이를 거치듯 춘분을 지나 하지까지 올라가면, 땅의 모든 것이 활력을 얻네. 그때에는 식물이 새싹을 내고 초목이 움트며 풀과 나무가 꽃을 피우고, 사람이 쓸 열매를 맺지. 온갖 동물도 밖으로 나와 함께 뛰놀며, 사랑과 격정으로 달려드네. 짧게 말하면, 지상의 사물들은 각자의 분량과 본성에 따라 여러 모습과 운동과 활동을 그때 드러내는 것일세. 그 뒤, 곧 하지에서 추분을 지나 다시 그 겨울 회귀점으로 태양이 내려가면, 모든 것이 반대가 된다는 사실을 보지 못하는 사람은 없네. 온 대지의 얼굴이 이전과는 아주 다른 모습을 입지. 그래서 지상 사물의 모든 활동이 약해지기 시작하고, 식물의 아름다움이 시들며 잎이 떨어지고 가지가 헐벗으며 나무껍질이 쭈그러드네. 땅의 힘은 사라지고 작은 새들은 신음하며, 동물들은 숨을 곳을 찾아다니고 놀이와 짝짓기를 삼간 채 나른하게 쉬지. 요컨대 대지의 온 얼굴이 죽어 가는 듯 온갖 슬픈 모습을 드러내네.
AESCV. Sic natiuo humanorum corporum calore a pueritia, ceu gradibus quibusdam per adolescentiam in iuuentutem ascendente ac inualescente, vigorem in corpore accipiunt omnia. Nam tum facultates & quae illis subministrant ac ancillantur, vegetae sunt & fortes. Vnde pili in corpore pullulascunt, genae pubescunt, florent studiis homines: eorumque fructus in ciuitatum vsum depromunt, labores sustinent, Veneri & proli indulgent, colludunt, saltant, &, vt paucis colligam, varias actiones cum animi, tum corporis exercent: pro cuiusque modulo & natura. Hinc vero, hoc est, a iuuentute per senectam in decrepitam aetatem dilabente illo, omnia contrario modo se habere quam prius, nullus est qui non obseruet. Nam vniuersa corporis facies tunc habitum a priore longe diuersum circumfert. Vnde languere incipiunt rerum corporis actiones omnes & facultates cum suis ministris: naturalis, vitalis, & animalis labascunt vires, perit venustas, defluunt pili ac canescunt, nudatur cranium & caluescit, cutis in rugas contrahitur, gemitus oboriuntur, latebras & solitudinem quaeritant homines, a publicis negotiis, ludis item & Venere abstinent, atque partis vtentes desidem vitam agunt: in summa triste quiduis, ceu moribundi, obeunt, ac praeseferunt.
아이스쿨라피우스: 그처럼 인체의 타고난 열이 어린 시절에서 청소년기를 거쳐 청년기로 마치 단계를 밟듯 올라가며 강해지면, 몸의 모든 것이 활력을 얻네. 그때에는 여러 능력과 그것들을 돕고 섬기는 것들이 생기 있고 강하지. 그래서 몸에는 털이 나고 뺨에는 수염이 돋으며, 사람들은 학문과 여러 일에서 꽃을 피우고 그 결실을 공동체에 내놓네. 노동을 감당하고, 사랑과 자손을 돌보며, 함께 놀고 춤추지. 간추리면 각자의 분량과 본성에 따라 정신과 몸의 여러 활동을 수행하네. 그 뒤, 곧 청년기에서 노년기를 거쳐 노쇠기로 그 열이 쇠퇴하면 모든 것이 이전과 반대가 된다는 사실을 알아차리지 못하는 사람은 없네. 몸 전체의 모습이 이전과는 아주 달라지지. 그래서 몸 안의 모든 활동과 능력이 그 종복들과 함께 약해지기 시작하네. 자연적 힘과 생명의 힘과 감각·운동의 힘이 흔들리고, 아름다움이 사라지며, 털이 빠지고 희어지고, 머리가 벗겨져 대머리가 되며, 피부는 오그라들어 주름이 생기고 신음이 일어나네. 사람들은 몸을 감출 곳과 고독을 찾고, 공적인 일과 놀이와 사랑을 삼가며, 모아 둔 것으로 살아가면서 한가로운 삶을 보내지. 요컨대 죽어 가는 사람들처럼 온갖 슬픔을 겪고 드러내네.
PDF54 left bottom
Solaris calor cum suo spiritu, coeli & terrae coniugium firmat.
태양열은 제 정기와 함께 하늘과 땅의 혼인을 굳게 한다.
PDF55 right 1
Natiuus calor cum suo spiritu, corporis & animae coniugium firmat.
타고난 열은 제 정기와 함께 몸과 영혼의 혼인을 굳게 한다.
PDF55 right 2
Vi solis vapores ad aerem perlati, humiditates deorsum effundunt.
태양의 힘으로 공기까지 운반된 증기는 아래로 수분을 쏟아 낸다.
PDF55 right 3
Vi natiui caloris vapores ad cerebrum mittuntur, qui humiditates & catarrhos deorsum refundunt.
타고난 열의 힘으로 증기가 뇌에 보내지며, 그 증기는 수분과 카타르성 유출액을 아래로 다시 쏟아 낸다.
PDF55 right 4
Sol in quascunque terrae partes raras, densas, &c. labitur & meat.
태양은 성기거나 조밀한 곳 등을 가리지 않고 대지의 어느 부분에나 흘러들어 통과한다.
PDF56 left 1
Natiuus calor in quascunque partes corporis labitur & permeat.
타고난 열은 몸의 어느 부분에나 흘러들어 두루 통과한다.
PDF56 left 2
Solaris calor paucis diebus multa in rebus terrae operatur.
태양열은 며칠 안에 지상의 사물들에서 많은 일을 한다.
PDF56 left 3
Natiuus humanorum corporum calor paucis horis multa in rebus corporis operatur.
인체의 타고난 열은 몇 시간 안에 몸 안의 사물들에서 많은 일을 한다.
PDF57 right 1
Vbi Solis calor desideratur, ibi languida sunt omnia.
태양열이 없는 곳에서는 모든 것이 쇠약하다.
PDF57 right 2
Vbi innatus calor desideratur, ibi languida sunt omnia.
타고난 열이 없는 곳에서는 모든 것이 쇠약하다.
PDF57 right 3
Solis per quatuor zodiaci cardines peragratio, res terrae varie afficit ac mutat.
태양이 황도대의 네 전환점을 두루 지나면서 지상의 사물들에 여러 방식으로 작용하고 변화를 일으킨다.
PDF58 left
Natiui caloris per quatuor vitae aetates progressio, res animi & corporis varie afficit atque immutat.
타고난 열이 인생의 네 시기를 거치며 나아가면서 정신과 몸의 사물들에 여러 방식으로 작용하고 변화를 일으킨다.