PDF90

VRAN. Valeant philosophorum scholae omnes. Ego certe hodie te doctore Aesculapi, plus sum adepta eruditionis, quam vlla Academia vel toto triennio, disputando & ratiocinando infudisset. Sed rursum age: Venus facultates, & ex his, vt ita dicam, actiones vna cum motu, radio, & spiritu, longe diuersas quam Saturnus assequitur: & Iupiter, quam Mars: & Luna, quam Sol: & ita deinceps in reliquis.

우라니아: 철학자들의 모든 학당은 이제 물러가도 좋겠네. 아이스쿨라피우스, 나는 오늘 자네를 스승 삼아 어떤 학당에서 꼬박 3년 동안 토론하고 추론하며 배웠을 것보다 더 많은 학식을 얻었네. 하지만 다시 계속해 보세. 금성은 능력들과, 말하자면 그 능력들에서 나오는 작용들, 그리고 운동과 광선과 정기에서 토성과 아주 다르네. 목성은 화성과, 달은 태양과 다르고, 나머지도 이와 같지.

PDF90–91

AESCVL. Ad hunc fere modum, Vrania, os quam neruus, & neruus quam caro, caput quam pes, thorax quam brachia, cor quam ventriculus, in summa, pars quaeque similaris, organica & instrumentaria, spiritus, facultates, & actiones ab alia distinctas, humidumque primigenium, ac innati caloris substantiam longe diuersam adipiscitur, sustinet, ac recipit. Quod tametsi verissimum est, tibi nihilominus, multisque aliis absurdum fortasse videbitur: propterea quod incorrupta corruptis, diuina humanis, & materialia, extra omnem materiam positis compono. In quo si quid peccatur, & peccatum est, aut deinceps peccabitur, tam mihi à te, & candide, & facile condonatum puto, quam ego in re, & argumento simili vltro tibi condonare libentissime vellem. Quod vnum saepius repeto, Vrania, quia intelligo extra reprehensionem non esse.

아이스쿨라피우스: 우라니아여, 거의 그와 같은 방식으로 뼈는 신경과, 신경은 살과, 머리는 발과, 가슴은 팔과, 심장은 위와 다르네. 요컨대 각각의 동질적 부분과 기관 및 도구적 부분은 다른 부분과 구별되는 정기와 능력과 작용을 얻고 유지하며 받아들이고, 원초적 습기와 타고난 열의 실체도 아주 다르게 지니네. 이것은 더없이 참된 말이지만, 그럼에도 자네와 다른 많은 사람에게는 어쩌면 터무니없어 보일 걸세. 나는 썩지 않는 것을 썩는 것에, 신적인 것을 인간적인 것에, 물질적인 것을 모든 물질 밖에 있는 것에 견주고 있기 때문이지. 여기에서 지금 잘못하는 것이 있거나 이미 잘못했거나 앞으로 잘못할 것이 있다면, 비슷한 사안과 논제에서 내가 자네를 자진하여 더없이 기꺼이 용서하듯 자네도 나를 솔직하고 쉽게 용서해 주었다고 생각하네. 우라니아여, 이 점을 여러 번 되풀이하는 것은 비판의 여지가 없지 않다는 것을 알기 때문일세.

PDF91–92

VRAN. Bono animo esto, Aesculapi, nec in docendo, ac demonstrando (obsecro) fatigeris. Non es nescius, nihil esse ex omni parte perfectum ac probatum. Si vniuersis coelis res corporis tam erudite concilias, potes & me & animos omnes tibi facile conciliare: quod tamen paucis datum esse intelligo, & maxime his quos aequus amauit Iupiter auus ille tuus omnium Optim. Max. Caeterum, ne à coepta via deflectam, non ignoras, Aesculapi, planetas omnes cum stellis, iam inde ex quo primum apparuerunt, sic fuisse compositos, vt ab officio nunquam cessent: sic erga mortalium res affectos, vt pro illis & rebus eorum viam ire, redireque nunquam recusent: sic inferiori mundo, aurigante motu, & radio, vna cum occulto spiritu, obsequentes, vt viuificos suos & diuinos ignes, inoffenso tenore, quasi data in perpetuum obsequium fide, ei nunquam detrectent.

우라니아: 마음을 놓게, 아이스쿨라피우스. 부디 가르치고 설명하는 데 지치지 말게. 모든 면에서 완전하고 흠잡을 데 없는 것은 없다는 사실을 자네도 알고 있지 않은가. 몸의 사물들을 온 하늘과 그토록 박식하게 조화시킬 수 있다면, 나도 모든 사람의 마음도 쉽게 자네와 화합하게 만들 수 있겠지. 그렇지만 그런 능력은 소수에게만 주어지며, 특히 자네의 할아버지인 더없이 선하고 위대한 유피테르가 호의로 사랑한 이들에게 주어진다는 것을 나는 아네. 그런데 시작한 길에서 벗어나지 않도록 돌아가세. 아이스쿨라피우스, 모든 행성과 별들은 처음 나타났을 때부터 결코 제 임무를 쉬지 않도록 짜여 있다는 것을 자네도 알고 있네. 인간의 일들에 마음을 기울여, 인간과 그들의 일들을 위해 길을 오가기를 결코 거절하지 않네. 또 운동과 광선의 인도를 받고 숨은 정기를 동반하여 아래 세계에 봉사함으로써, 영원히 복종하겠다는 신의를 서약한 듯 한결같이 막힘없이 자기들의 생명을 주는 신적 불을 세계에 제공하는 일을 결코 거절하지 않네.

PDF92

AESCV. Hoc quidquid est, Vrania, quis nescit ad humani corporis οὐλομελίην (vt venerandus meus Hippocrates loquitur) aut, si placet, ad totam corporis compaginem aptissime detorqueri posse? Cuius partes omnes cum vniuersis facultatibus, à prima constitutione ita digestae & coagmentatae videntur, eaque harmonia compositae, vt omnibus omnium horarum atomis, aurigantibus spiritibus, qui cum insito calore illarum habenas mouent, ab officio & propriis actionibus (nisi fortasse per morbos, vel aliter praepeditae fuerint) cessent nunquam: sic inuicem obsequentes, vt toti corpori suas operas inoffenso tenore detrectent nunquam: sic mutuo famulantes, vt ad tutandam humani corporis vniuersitatem ad extremum vsque humanae comoediae actum fatigentur nunquam: quasi iurata illi in perpetuum obsequium fide. In quo quis Dei & naturae summam artem non admiretur? Quis eiusdem eximiam erga humanum genus bonitatem, pietatem & prouidentiam non exosculetur, non amet, non veneretur?

아이스쿨라피우스: 우라니아여, 그 모든 이야기를 인체의 ‘전체 조직’인 우로멜리에(οὐλομελίην), 존경하는 나의 히포크라테스가 쓰는 말일세, 혹은 몸의 짜임 전체에 더없이 적절하게 돌려 적용할 수 있다는 것을 누가 모르겠나? 모든 부분은 그 온갖 능력과 함께 최초로 구성될 때부터 그렇게 배열되고 결합되며 조화롭게 짜인 것으로 보이네. 그리하여 모든 시간의 가장 작은 순간마다, 타고난 열과 함께 그 고삐를 움직이는 정기들의 인도를 받아, 혹시 질병이나 다른 방해를 받지 않는 한 제 임무와 고유한 활동을 결코 쉬지 않네. 서로에게 그렇게 순응하여 온몸에 제 봉사를 막힘없이 지속하는 일을 결코 거절하지 않네. 서로 그렇게 섬기며 인간이라는 희극의 마지막 막까지 인체 전체를 지키는 데 결코 지치지 않지. 마치 몸에 영원히 복종하겠다고 신의를 맹세한 듯 말일세. 여기에서 신과 자연의 더없이 훌륭한 솜씨에 경탄하지 않을 이가 누가 있겠나? 인간을 향한 그 뛰어난 선함과 자애와 섭리에 입 맞추고 사랑하며 경의를 표하지 않을 이가 누가 있겠나?

PDF92–93

VRAN. Nunc demum verissimum illud esse experior Aesculapi, quod vulgo dici solet: admiratio, ex ignorantia est. Ignoraui hactenus humani corporis maiestatem & dignitatem: vnde mirabar, quidnam esset homo, & vnde super reliquas animantes tantopere superbiret. Nunc te loquente, & doctior, & certior facta, mirari desino. Sed quid hoc, quod coelorum lucidae partes omnes (stellas si placet nuncupa) vt haec inferiora tueantur, ac temperent, duobus maxime indigent, motu nimirum, & omnia pulsante spiritu, queis perpetuum praebet comitatum radius?

우라니아: 아이스쿨라피우스, 흔히 말하는 “놀라움은 무지에서 나온다”는 말이 더없이 참되다는 것을 이제야 몸소 알겠네. 나는 지금까지 인체의 위엄과 존귀함을 몰랐기에, 인간이 대체 무엇이며 무슨 까닭에 다른 동물들 위에서 그토록 자부하는지 의아했네. 이제 자네의 말을 듣고 더 배우고 더 확실히 알게 되었으니 의아함이 사라졌네. 그런데 이것은 어떤가? 하늘의 빛나는 모든 부분, 원한다면 별들이라고 부르게, 그것들이 아래 세계의 사물들을 돌보고 조절하려면 특히 두 가지가 필요하네. 곧 운동과 모든 것을 두드려 움직이는 정기이며, 광선은 그 둘을 늘 동반하지.

PDF93

AESCVL. Quid hoc, Vrania, quod humani corporis partes, & particulae omnes, motu, ac spiritu pulsantium arteriarum, spirituosarumque venarum praesidio opus maxime habent, vt & se temperent, & totum corporis theatrum tueantur, atque in harmonia contineant? quibus indiuiduus adest comes insitus calor cum spiritu, motus authore. Taceo hic perpetuum fluorem, & motum continuum triplicis substantiae, solidae, carnosae, & spirituosae. Adhaec corporis habitum, assiduo fluxui & transpirationi opportunum: quemadmodum alumni mei, Hippocrates & Galenus egregie (vt omnia) posteritatem condocuerunt.

아이스쿨라피우스: 우라니아여, 그렇다면 이것은 어떤가? 인체의 모든 부분과 작은 부분들은 자신을 조절하고 몸이라는 극장 전체를 돌보며 조화롭게 유지하기 위해, 맥박 뛰는 동맥들과 정기를 품은 정맥들의 운동과 정기가 제공하는 도움을 특히 필요로 하네. 거기에는 타고난 열이 운동의 원인인 정기와 함께 떼려야 뗄 수 없는 동반자로 곁에 있네. 여기서는 단단한 실체와 살로 된 실체와 정기로 된 실체, 이 세 종류 실체의 끊임없는 흐름과 연속적인 운동은 말하지 않겠네. 또 끊임없이 흘러나오고 증산하도록 되어 있는 몸의 상태도 말일세. 나의 제자 히포크라테스와 갈레노스는 다른 모든 것과 마찬가지로 이를 후대에 훌륭하게 가르쳐 주었네.

Original marginalia

PDF90 left 1: Partes coelorum seu stellae variae sunt naturae ac temperaturae.

하늘의 부분들, 곧 별들은 본성과 기질이 다양하다.

PDF90 left 2: Partes humanorum corporum variae sunt naturae & temperaturae.

인체의 부분들은 본성과 기질이 다양하다.

PDF91 right: Particulae coelorum stellatae omnes cum suis radiis & spiritibus in id incumbunt vt rerum terrae vniuersitatem tueantur ac sustineant.

하늘의 별로 된 모든 작은 부분은 제 광선과 정기로 땅의 사물 전체를 돌보고 지탱하는 데 힘쓴다.

PDF92 left: Particulae humanorum corporum omnes, spiritus item & facultates in id incumbunt, vt rerum corporis vniuersitatem tueantur ac sustineant.

인체의 모든 작은 부분과 정기와 능력은 몸의 사물 전체를 돌보고 지탱하는 데 힘쓴다.

PDF93 right 1: Partes coelorum stellatae absque motu & spiritu esse non possunt.

하늘의 별로 된 부분들은 운동과 정기 없이 존재할 수 없다.

PDF93 right 2: Partes humanorum corporum absque motu aliquo & spiritu esse non possunt.

인체의 부분들은 어떤 운동과 정기 없이 존재할 수 없다.