PDF86 heading

Dialogus nonus, de coaptatione stellarum variarum, cum partibus humani corporis variis.

제9대화

여러 별과 인체의 여러 부분의 대응에 관하여

PDF86–87

VRANIA. Mihi sane iucunda sunt, & grata admodum colloquia tua, Aesculapi. Dispeream si hilum te respondente mihi vnquam obrepsit taedium. Dies integra, vix horula visa est. Itaque per charissimos tuos liberos Machaonem & Podalirium peto & obsecro, vt in reliquis eadem dexteritate pergas. Nam habeo quae serio deinceps tibi proponam. Phoebus ille naturae modificator incomparabilis (ad cuius egregium spectaculum Socratem ab exortu ad occasum vsque saepenumero diriguïsse ferunt) dum cum Cynthia sorore, radio & motu vniuersum terrarum orbem quantus est, è summo coelo quotidie perlustrat, mortalesque omnes illustrat, ac res terrae vniuersas, ad proprias actiones excitat, quid in humano corpore mihi apposite depinget, ac repraesentabit?

우라니아: 아이스쿨라피우스, 자네와 나누는 이야기는 참으로 즐겁고 더없이 반갑네. 자네가 대답하는 동안 조금이라도 싫증이 스며들었다면 내게 벌이 내려도 좋겠네. 온종일이 겨우 짧은 한 시간처럼 느껴졌으니 말일세. 그러니 자네가 몹시 사랑하는 아들 마카온과 포달리리오스를 걸고 청하고 간청하네. 남은 문제에서도 같은 솜씨로 계속해 주게. 이제 진지하게 제시할 문제들이 있네. 자연을 비할 데 없이 훌륭하게 조절하는 저 포이보스가 누이 킨티아와 함께 가장 높은 하늘에서 광선과 운동으로 날마다 온 지구를 두루 비추며 모든 인간에게 빛을 주고 땅의 모든 사물을 제각기 고유한 활동으로 일깨운다면, 인체의 어떤 것을 적절하게 그려 보여 주는 셈이겠나? 그 훌륭한 광경 앞에서 소크라테스는 해 뜰 때부터 해 질 때까지 여러 번 꼼짝 않고 서 있었다고들 하네.

PDF87

AESCVL. Duorum oculorum imaginem, Vrania: quos è capite (quorum gratia conditum putarunt nonnulli) quasi de coelo quodam altissimo, corpus vniuersum sicuti Sol mundum, radiis & motibus quotidie circunlustrare, & prospectare, ex eoque aspectu, ceu lucerna quadam accensa, membra singula, saltem externa, vt sint in officio, & actiones suas obeant extimulare, ecquis (nisi fortasse lippus) non videt, non suspicit, non admiratur? Quod priscos rerum coeli & naturae philosophos voluisse, quis neget? dum duorum oculorum, dextrum Soli, sinistrum vero Lunae (quae Aristoteli paruolus quidam est Sol) non dicam inauthorarunt, sed plane simillimum fecerunt. In quo si dubitas, audire graue non erit, quid ea in re post Platonem, meus scripserit Galenus vbique magnus. Ostendam (ait) oculum in corpore animalis organum lucidissimum, & Soli quam simillimum.

아이스쿨라피우스: 우라니아여, 두 눈의 모습을 보여 주네. 어떤 이들은 눈을 위해 머리가 만들어졌다고 여겼지. 두 눈은 그 머리에서, 마치 아주 높은 하늘에서처럼, 태양이 세계를 비추듯 광선과 운동으로 날마다 온몸을 두루 살피고 내려다보네. 또 그 시선으로 등불을 켜 놓은 듯 몸의 각 부분, 적어도 겉으로 드러난 부분들을 자극하여 제 임무와 활동을 수행하게 하지. 이를 보지 못하고 우러러보지 않으며 경탄하지 않는 이가 누가 있겠나? 혹시 눈병이 있는 이라면 모를까. 옛날에 하늘과 자연의 사물을 연구하던 철학자들도 이것을 뜻했다는 것을 누가 부정하겠나? 그들은 두 눈 중 오른눈을 태양에, 왼눈을 달에 단순히 배속한 것이 아니라 아주 닮은 것으로 삼았으니 말일세. 아리스토텔레스에게 달은 일종의 작은 태양이지. 이 점이 의심스럽다면, 플라톤에 이어 어느 분야에서나 위대한 나의 갈레노스가 무엇이라고 썼는지 들어도 나쁘지 않을 걸세. 그는 “나는 눈이 동물의 몸에서 더없이 빛나는 기관이며 태양과 아주 닮았음을 보여 주겠다”고 말했네.

PDF87–88

VRAN. Non video quid sperare possim in hac arena aduersum te, Aesculapi, nam tot contra me iacula, vt antea dixi, retorques, quot ego in te contorquere possum. Intendam arcum nihilominus, ac nouo hoc telo te lacessam. Coelestes globuli omnes, aut, si vis, stellae tam maiores quam minores, sphaericam & orbicularem figuram prae se ferunt: vel faciente fidem oculorum sensu.

우라니아: 아이스쿨라피우스, 이 경기장에서 자네를 상대로 무엇을 기대할 수 있을지 모르겠네. 앞서 말했듯 내가 자네에게 던질 수 있는 창의 수만큼 자네는 내게 되던지고 있으니 말일세. 그래도 활시위를 당겨 이 새로운 화살로 자네를 공격하겠네. 하늘의 모든 작은 공, 달리 말해 크고 작은 별들은 구형의 둥근 모습을 띠네. 눈의 감각만으로도 이를 확인할 수 있지.

PDF88

AESC. Sic corporis partes omnes, Vrania, tam internae, quam externae, maiores perinde atque minores, orbicularem figuram prorsus aemulantur, ac quodammodo repraesentant. Quod si negas, proferam in spectaculum intestina, viscera, renes, testiculos, caput, oculos, brachia, digitos, tibias, venas, arterias, neruos, in summa totum corporis truncum. Quae figura, à sapientissimo conditore, vt meus scripsit Galenus, in hoc illis comparata fuit, quod aegre patiatur, & nullum offensioni expositum angulum praetendat, vel foras proiiciat.

아이스쿨라피우스: 우라니아여, 몸의 모든 부분도 안쪽이든 바깥쪽이든, 크든 작든 둥근 모양을 철저히 본뜨고 어떤 방식으로든 그것을 나타내네. 부정한다면 장, 내장, 신장, 고환, 머리, 눈, 팔, 손가락, 정강이, 정맥, 동맥, 신경, 요컨대 몸통 전체를 눈앞에 보여 주겠네. 나의 갈레노스가 썼듯, 더없이 지혜로운 창조주가 이 모양을 마련해 준 것은 그것이 쉽게 손상되지 않고, 부딪힘에 노출되는 모서리를 앞에 내세우거나 밖으로 내밀지 않기 때문일세.

PDF88

VRAN. Potius moueri cessabit meum coelum, quam vincam: instare tamen non desinam. Age, certum est quod stellae quatuor, Sol, Luna, Iupiter & Venus, in coelo principatum obtinent: valentque prae caeteris benefico spiritu, natura, ac viribus: nec sibi tantum, sed aliis etiam abunde prosunt, rerumque vniuersitatem de omnibus tuentur maxime, ac temperant. His, quid simile gerit humanum corpus, pro quo mecum in hanc descendisti arenam?

우라니아: 내가 이기기 전에 내 하늘이 먼저 움직임을 멈추겠군. 그래도 끈질기게 묻는 일을 그치지 않겠네. 자, 태양·달·목성·금성이라는 네 별이 하늘에서 으뜸을 차지한다는 것은 확실하네. 그것들은 이로운 정기와 본성과 힘에서 다른 것들보다 뛰어나고, 자신에게만이 아니라 다른 것들에게도 풍부하게 이로움을 주며, 그 무엇보다도 사물 전체를 돌보고 조절하지. 자네가 이 경기장에 나와 나와 겨루며 옹호하고 있는 인체에는 이것들과 비슷한 무엇이 있나?

PDF88–90

AESCVL. Partes corporis principes quatuor, Vrania: nimirum, cor, cerebrum, iecur, & testes: quas dictis planetis quatuor rite addixerunt antiqui. Nam & natura, & spiritu, ceu radio quodam praepotente, necnon vegeta actione, admodum valent. Nec seipsis duntaxat gubernandis dant operam, aut sibi solis vnice prosunt, sed alios quoque de se spiritus, tanquam iugi de fonte, ad corpus sustinendum, agendum, temperandum, & vegetandum affatim effundunt: & quaquauersum transfundunt: rerumque corporis vniuersitatem de omnibus tuentur maxime ac temperant. Nam cor vitalem continet, ex elaborata aëris inspiratione, & sanguinis suauissimo halitu, quibusdam genitum. Is, per arterias, vt radius quidam, ad partes corporis vniuersas defertur, ac insiti caloris causa existit. Cerebrum animalem dispergit: illumque per neruos, ceu per fistulas quasdam, radiorum modo, in totum corpus ad sensum & motum iaculatur. Hepar, naturalem sustinet, ex quo per venas omnibus corporis partibus alimonia praebetur: aut, si mauis, nutriendi vis quaedam emanat: si tamen aliquem esse spiritum naturalem mihi concedis. Testes, in vniuersum corpus vim plane masculam, & occulta natura, abditoque spiraculo, energiam ad generandum inexplicabilem, necnon robur toti corpori sufficiunt. Quod vel de experientia constat. Nam qui imbecillos, impeditos, deprauatos, vel resectos habent illos, in muliebrem prorsus naturam, vultu, voce & opere degenerant. Nec temere, nam virilitatis testes esse perhibentur, ex quo nomen habent.

아이스쿨라피우스: 우라니아여, 몸의 네 으뜸 부분, 곧 심장과 뇌와 간과 고환이네. 옛사람들은 이를 앞서 말한 네 행성에 적절히 배속했지. 그것들은 본성에서도, 강력한 광선 같은 정기에서도, 활기찬 작용에서도 매우 뛰어나네. 자신을 다스리는 데만 힘쓰거나 오직 자신에게만 이로운 것이 아니라, 마르지 않는 샘처럼 자기 안에서 다른 정기들도 풍부하게 내보내어 사방으로 퍼뜨림으로써 몸을 지탱하고 움직이며 조절하고 활력을 주네. 그 무엇보다도 몸의 사물 전체를 돌보고 조절하지. 심장은 생명 정기를 담고 있는데, 어떤 이들에 따르면 이것은 가공된 들숨의 공기와 피의 더없이 부드러운 기운으로부터 생겨나네. 그것은 일종의 광선처럼 동맥을 거쳐 몸의 모든 부분으로 옮겨 가며 타고난 열의 원인이 되네. 뇌는 동물 정기를 흩어 보내며, 관과 같은 신경을 통해 광선처럼 온몸으로 내쏘아 감각과 운동을 일으키네. 간은 자연 정기를 유지하네. 그로부터 정맥을 거쳐 몸의 모든 부분에 영양이 공급되지. 달리 말하고 싶다면, 일종의 영양 공급 능력이 거기서 흘러나온다고 해도 좋네. 다만 자연 정기라는 것이 있다는 점을 자네가 내게 인정해 준다면 말일세. 고환은 온몸에 분명한 남성의 힘을 공급하며, 숨은 본성과 은밀한 숨결을 통해 설명하기 어려운 생식의 작용력과 몸 전체의 강건함을 제공하네. 이는 경험만으로도 분명하지. 고환이 약하거나 기능이 막히거나 손상되었거나 잘려 나간 사람들은 얼굴과 목소리와 활동에서 온전히 여성의 본성으로 퇴화하네. 까닭 없는 일이 아니네. 고환은 남성성의 증인이라 일컬어지며, 그 이름도 거기서 비롯되었으니 말일세.

Original marginalia

PDF86 left: Duo coelorum lumina motu & radio, terram illustrant & excitant.

하늘의 두 광명은 운동과 광선으로 땅을 비추고 일깨운다.

PDF87 right: Duo corporum lumina seu oculi motibus & radiis corpus illustrant & excitant.

몸의 두 광명, 곧 눈은 운동과 광선으로 몸을 비추고 일깨운다.

PDF88 left 1: Partes coelorum stellatae, seu stellae, orbicularem figuram prae se ferunt.

하늘의 별로 이루어진 부분들, 곧 별들은 둥근 모양을 띤다.

PDF88 left 2: Partes humanorum corporum orbicularem figuram prae se ferunt.

인체의 부분들은 둥근 모양을 띤다.

PDF88 left 3: Praecipuae coelorum partes seu stellae sunt quatuor: quarum natura mirabilis.

하늘의 으뜸 부분들, 곧 별들은 네 개이며 그 본성은 경이롭다.

PDF89 right: Praecipuae corporum partes sunt quatuor: quarum natura mirabilis.

몸의 으뜸 부분들은 네 개이며 그 본성은 경이롭다.

PDF90 wordplay: virilitatis testes … ex quo nomen habent

라틴어 testes는 ‘고환’과 ‘증인’을 모두 뜻한다. 저자는 이 중의성을 어원 풀이에 이용한다. 여성으로의 ‘퇴화’라는 평가는 저자의 역사적 성 관념을 보존한 표현이다.