Dialogus vndecimus, de orbium coelestium coaptatione, cum corporeis orbibus, & oculis.
VRANIA. Dii, deaeque omnes me bene ament, Aesculapi, si quid vnquam doctius, ingeniosius, & excogitatum accuratius intellexi. Pauca mihi restant in meis coelis, quae tibi deinceps proponam. Quibus, si pro solita tua dexteritate responderis, victa herbam porrigam: totaque in harmoniam humani corporis cum coelo facile descendam: atque tuo Galeno libentissime in ea re subscribam. Itaque per tuum numen, perque auream istam barbam peto, & obsecro, vt relictis coelestium corporum naturis (nam in his versatum satis) planetarum sphaeras, & eorundem lucentes globulos, de quibus hactenus, vel nihil, vel saltem paucis egimus, placide, si placet, aggrediamur. Hae cum septem sint, & septem lucentes orbiculos contineant, tam concaua parte, quam conuexa inuicem communicantes, nimirum Saturni, Iouis, Martis, Solis, Veneris, Mercurij & Lunae, quid per te simile in humano corpore reperient?
우라니아: 아이스쿨라피우스, 모든 남신과 여신이 나를 사랑해 주기를! 이보다 더 박식하고 재치 있고 치밀하게 생각해 낸 것을 내가 들어 본 적은 없네. 내 하늘에서 이제 자네에게 제기할 것은 몇 가지밖에 남지 않았네. 이에 평소의 솜씨대로 대답한다면, 나는 패배를 인정하고 풀을 내밀겠네. 그리고 온전히 사람 몸과 하늘의 조화를 기꺼이 받아들이며, 이 점에서 자네의 갈레노스에게 더없이 기쁜 마음으로 동의하겠네. 그러니 자네의 신성과 그 황금빛 수염에 걸고 청하고 간청하네. 천체들의 본성은 충분히 다루었으니 이제 접어 두고, 괜찮다면 행성의 천구와 그 안의 빛나는 작은 구체들로 차근차근 나아가세. 그것들에 대해서는 지금까지 전혀 말하지 않았거나 아주 조금만 말했으니 말일세. 이 천구들은 일곱이며, 빛나는 작은 구체 일곱을 품고, 오목한 면과 볼록한 면으로 서로 맞닿아 있네. 곧 토성·목성·화성·태양·금성·수성·달의 천구들이지. 자네는 사람 몸에서 무엇이 그것들과 닮았다고 찾겠는가?
AESC. Oculum, Vrania, in quo haec repraesentari bifariam ostendo. Primum in tunicis ex quibus constituitur: deinde in circulis qui ex connatis septem fiunt: & in ea oculi parte conueniunt, quae Graecis ἶρις καὶ στεφάνη, Latinis iris, & corona dicta est.
아이스쿨라피우스: 눈일세, 우라니아. 그 안에서 이것들이 두 가지 방식으로 나타남을 보여 주겠네. 첫째는 눈을 이루는 막들에서이고, 둘째는 함께 자라난 일곱 막에서 생겨나는 원들에서일세. 이 원들은 눈의 한 부분에서 만나는데, 그 부분을 그리스어로 이리스와 스테파네, 라틴어로 이리스와 코로나, 곧 무지개와 관이라 부르네.
Itaque, tunica prima, ex visorio neruo dilatato orta, et ἀμφιβληστροειδὴς nuncupata, hoc est retiformis (quod reti similis sit) Saturni orbem figurabit. Secunda huic connexa, & tenuissimis araneae telis similis, vnde Graecis ἀραχνοειδὴς, Latinis aranea dicitur, Iouis, qui Saturno contiguus est. Tertia ex eadem tenui exorta, χοροειδὴς & secundina inscripta (quod multorum vasorum sit vinculum, quale est χόριον foetus inuolucrum) Martis, qui Ioui itidem est proximus.
그러므로 첫째 막은 시신경이 넓어져 생긴 것으로, 암피블레스트로에이데스라 불리네. 그물과 닮아서 그물 모양이라는 뜻이지. 이 막은 토성의 천구를 나타내네. 여기에 연결된 둘째 막은 아주 가느다란 거미줄과 닮았기에 그리스어로 아라크노에이데스, 라틴어로 아라네아, 곧 거미막이라 부르네. 이는 토성에 인접한 목성의 천구를 나타내지. 같은 얇은 막에서 생긴 셋째 막에는 코로에이데스와 세쿤디나라는 이름이 붙었네. 태아를 둘러싼 코리온이라는 막처럼 여러 혈관을 이어 주기 때문이지. 이는 마찬가지로 목성에 인접한 화성의 천구를 나타내네.
Quarta ex praecedente nata, & Graecis ῥαγοειδὴς, Latinis vuea, seu acinosa vocata, quod vuae acino similis sit, in medio habens foramen, cui pupilla nomen, Solis orbem Martio confinem prae se feret. Quinta ex duriore cerebri membrana producta, & humorem vitreum cum crystallino de postica vestiens, ac, ne disrumpatur firmans, & ob id σκληρὸς Graecis, Latinis dura nuncupata, Veneris orbem, qui Solarem sequitur ob oculos ponet.
앞의 막에서 생긴 넷째 막은 포도알과 닮아 그리스어로 라고에이데스, 라틴어로 우베아 또는 아키노사, 곧 포도막이라 불리네. 가운데에는 푸필라, 곧 동공이라는 구멍이 있지. 이 막은 화성의 천구에 이웃한 태양의 천구를 나타내네. 뇌의 더 단단한 막에서 나온 다섯째 막은 유리체액과 수정체액을 뒤에서 감싸고 터지지 않게 단단히 붙들어 주네. 그래서 그리스어로 스클레로스, 라틴어로 두라, 곧 단단한 막이라 불리지. 이는 태양의 천구 다음에 오는 금성의 천구를 눈앞에 보여 주네.
Sexta, ab hac, cui iuncta est nata, & κερατοειδὴς, seu cornea dicta (quod similis sit cornibus in tenues laminas praesectis) Mercurij orbem exprimet, qui Venereo similiter est proximus. Septima ac vltima, quae ex pericranio ducens originem, ἐπιπεφυκὼς, hoc est adnata appellatur, quod aliis tunicis quae oculum constituunt adnascatur (vnde coniunctiuam hodie nominant) Lunae orbem omnium postremum figurate exhibebit. Atque haec de tunicis.
여섯째 막은 자신이 붙어 있는 이 막에서 생겨나며, 얇은 판으로 잘라 놓은 뿔과 닮았기에 케라토에이데스 또는 코르네아, 곧 뿔막이라 불리네. 이는 마찬가지로 금성의 천구에 인접한 수성의 천구를 나타내지. 일곱째이자 마지막 막은 두개골을 덮는 막에서 비롯되고, 에피페퓌코스, 곧 덧자란 막이라 불리네. 눈을 이루는 다른 막들에 붙어서 자라기 때문이지. 그래서 요즘에는 결막이라고 부르네. 이는 모든 천구 가운데 마지막인 달의 천구를 형상으로 보여 주지. 막들에 대해서는 이러하네.
Iam vero quod ad septem circulos attinet, ex connatis, vt diximus, factos, & in ea parte oculi vbi album nigro copulatur, conuenientes (qui septem planetarum circulares orbes prae se ferunt) haec a me in praesentiarum paucis accipies. Primus & extimus qui adnatae est tunicae, contrario quam nunc nuper positum est modo, Lunae orbem demonstrabit. Alter, qui est corneae, Mercurij. Tertius, qui est durae, Veneris. Quartus, qui est choroeidis, Solis. Quintus, qui est vueae, Martis. Sextus, qui est arachnoeidis, Iouis. Septimus & vltimus, qui est retiformis, Saturni.
이제 일곱 원에 관해서는, 앞서 말했듯 함께 자라난 막들에서 생기고 눈의 흰 부분과 검은 부분이 이어지는 곳에서 만나는 그 원들에 관해서는, 잠시 내게서 짧게 들어 보게. 이 원들은 일곱 행성의 둥근 천구를 나타내네. 첫째이자 가장 바깥쪽인 덧자란 막의 원은 방금 제시한 것과 반대 순서로 달의 천구를 나타내네. 둘째인 뿔막의 원은 수성, 셋째인 단단한 막의 원은 금성, 넷째인 코로에이데스의 원은 태양, 다섯째인 포도막의 원은 화성, 여섯째인 거미막의 원은 목성, 일곱째이자 마지막인 그물막의 원은 토성의 천구를 나타내지.
Septem coelestium planetarum sphaerae, septenos lucentes orbiculos continent.
하늘의 일곱 행성 천구는 일곱 개의 빛나는 작은 구체를 품고 있다.
Septem humanorum orbium, siue oculorum tunicae lucentes orbiculos septem & circulos continent.
인간의 구체, 곧 눈의 일곱 막은 일곱 개의 빛나는 작은 구체와 원들을 품고 있다.