PDF77 heading

Dialogus octauus, ex quo habetur collatio naturae stellarum coeli, cum humani corporis humoribus.

제8대화

하늘의 별들의 본성과 인체의 체액을 비교함

PDF77

VRANIA. NACTA occasionem, Aesculapi, qua per tuam clementiam tecum hodie libere colloquar, vrgere, instare, & multa proponere non cessabo, donec factum mihi satis intellexero, ad perfectam cognitionem harmoniae coeli & hominis. Dic itaque per istud tuum caluitium (quanquam in Epidauro comatus coleris) quid sibi vult, quod saturninae frigiditatis & ariditatis obstinatam peruicaciam coercet, obtundit, ac tepefacit sospitatoris Iouis temperata caliditas & humiditas? adeo, vt cum illius frigido, pugnet huius calidum, & cum sicco, humidum. Eia, quid isti rei oppones simile in humano corpore?

우라니아: 아이스쿨라피우스, 자네의 너그러움 덕분에 오늘 이렇게 자유롭게 이야기할 기회를 얻었으니, 하늘과 인간의 조화를 완전히 이해하기에 충분하다고 느낄 때까지 자네를 다그치고 졸라대며 여러 문제를 제시하는 일을 멈추지 않겠네. 그러니 자네의 그 대머리를 걸고 말해 보게. 에피다우로스에서는 머리카락이 무성한 모습으로 숭배받는다지만 말일세. 토성의 냉기와 건조함이 완강하게 고집을 부리는 것을 구원자 목성의 적절한 열기와 습기가 억제하고 무디게 하며 누그러뜨린다는 것은 무슨 뜻인가? 곧 저쪽의 차가움에 이쪽의 뜨거움이, 저쪽의 건조함에 이쪽의 습함이 맞서는 것이지. 자, 인체에서 무엇을 이와 비슷한 것으로 맞세우겠나?

PDF77–78

AESCV. Paucis responderem, Vrania, nisi absurditas rerum quas hic tibi sum oppositurus, vocem mihi praeriperet. Verumenimuero, quoniam primo hodiernae diei colloquio, in eam rem tecum modestissime sum praefatus: tuque mihi quicquid liberet, idem vt liceret candide condonasti: seruato vbique, quoad eius fieri poterit, tuarum, mearumque rerum decoro, in gratiam coeptae demonstrationis, hoc colloquium & alia quotquot voles tibi concedere, nec grauabor, nec detrectabo. Obiicio itaque his quae iamiam mihi proposuisti, melancholicum succum: cui veneranda antiquitas, in humano corpore, tuum Saturnum & parentem, & fautorem fecit. Huius refractariam malitiam in ariditate & frigiditate latentem, à sanguinis secundum naturam se habentis (quem etiam Iupiter suum agnoscit) miti vapore, & blandula humiditate obtundi, ac temperari nemo nescit. Quod priscos poetas voluisse, quis negabit? dum Iouem Saturno patri testiculos (in quibus virile robur iacet) secuisse, vero verius sunt commenti? Castrat itaque Saturnum Iupiter, hoc est, ab immiti sua temperatura, ad mitiorem euocat; & à propria natura, in aliam, blande ac placide commutat.

아이스쿨라피우스: 우라니아여, 여기서 자네에게 맞세울 사물들이 우스꽝스러워 말문을 막지만 않는다면 짧게 대답하겠네. 하지만 오늘 첫 대화에서 나는 그 문제를 아주 조심스럽게 미리 밝혔고, 자네는 내가 원하는 것은 무엇이든 말해도 좋다고 흔쾌히 허락했지. 그러니 가능한 한 자네의 사물들과 나의 사물들의 품위를 어디서나 지키면서, 시작한 논증을 위하여 이 대화와 자네가 원하는 만큼의 다른 대화를 기꺼이 받아들이겠네. 번거롭게 여기거나 거절하지 않겠네. 그래서 방금 자네가 제시한 것에 흑담즙을 맞세우겠네. 존경할 만한 고대인들은 인체 안에서 자네의 토성을 그 체액의 아버지이자 후원자로 삼았지. 그 건조함과 차가움에 깃든 완고한 해로움이, 본성에 맞는 상태의 피가 지닌 온화한 김과 부드러운 습기에 무뎌지고 조절된다는 것은 누구나 아네. 그 피는 목성도 제 것이라고 인정하지. 옛 시인들이 뜻한 바가 이것이라고 누가 부정하겠나? 그들은 유피테르가 아버지 사투르누스의 고환, 남성의 힘이 깃든 그것을 잘랐다고 참보다도 더 참되게 지어냈으니 말일세. 따라서 목성이 토성을 거세한다는 것은, 토성을 그 사나운 기질에서 더 온화한 기질로 불러내고 고유한 본성에서 다른 본성으로 부드럽고 평온하게 바꾸어 놓는다는 뜻이네.

PDF78–79

VRAN. Nullum est disciplinarum vestigium quod non attigeris Aesculapi: sed mirari desino, genealogiae tuae memor. Caeterum, quotusquisque est, qui non intelligat effrenes martij sideris furias, in calidum & siccum potentissime vergentes, à frigidula simul & humidula Veneris temperatura madefieri, fraenari, ac valde mitescere?

우라니아: 아이스쿨라피우스, 자네가 발을 들이지 않은 학문의 자취는 하나도 없군. 하지만 자네의 계보를 떠올리니 더는 놀라지 않겠네. 그건 그렇고, 뜨겁고 건조한 쪽으로 매우 강하게 기우는 화성의 고삐 풀린 광포함이 약간 차갑고 약간 습한 금성의 기질에 의해 적셔지고 제어되며 크게 온화해진다는 사실을 모르는 이가 과연 얼마나 되겠나?

PDF79

AESCVL. Quotusquisque est, Vrania, in rebus corporis, vel per caliginem, versatus, qui non intelligat biliosum humorem (cui praesidere fertur Mars) à pituita, Veneri suo quodam iure inauthorata, temperari, frangi, ac dilui? Quod priscos voluisse in tam frequenti Martis cum Venere furto & congressu, quis neget?

아이스쿨라피우스: 우라니아여, 몸의 사정에 희미하게나마 익숙한 사람이라면, 화성이 주재한다고 하는 담즙성 체액이 어떤 고유한 권리에 따라 금성에게 맡겨진 점액에 의해 조절되고 꺾이며 묽어진다는 것을 모르는 이가 과연 얼마나 되겠나? 옛사람들이 마르스와 베누스의 그토록 잦은 밀회와 결합을 말하면서 뜻한 바가 이것이라고 누가 부정하겠나?

PDF79

VRAN. Quis non videt, Aesculapi, quod planetae (praecipua coelorum ornamenta) quorum potentia, teste tuo Galeno, abunde fruimur, non vno semper stant loco, nec vniformiter mouentur? Quis nescit quod nunc alti, nunc infimi, nunc vicini, nunc dissiti, modo citati, alias lenti, quandoque recti, & nonnunquam retrogradarii per Zodiacum incedunt? atque ex ea diuersitate, dubiam cum in elementis, tum rebus inferioribus (quae ex illis constant) pugnam promouent & excitant?

우라니아: 아이스쿨라피우스, 하늘의 으뜸가는 장식인 행성들이 늘 한자리에 있지도 않고 한결같이 움직이지도 않는다는 것을 누가 모르겠나? 자네의 갈레노스가 증언하듯 우리는 그 힘의 혜택을 풍부하게 누리고 있지. 행성들이 황도대를 따라 나아가면서 때로는 높이, 때로는 아주 낮게, 때로는 가까이, 때로는 멀리, 때로는 빠르게, 또 때로는 느리게 움직이고, 이따금 순행하며 때로는 역행한다는 사실을 누가 모르겠나? 그리고 그 다양성 때문에 원소들 사이에서, 또 그 원소들로 이루어진 아래 세계의 사물들 사이에서 승패를 알 수 없는 싸움을 부추기고 일으킨다는 것 말일세.

PDF79–80

AESC. Quis non videt Vrania, humores in humano corpore eandem diuersitatem & agitationem agnoscere? Quotusquisque est, qui non animaduertit illos vno loco haudquaquam stare, nec vniformiter moueri? sed nunc sursum ad oculos, dentes, collum: modo deorsum, ad ischium, inguina, genu, malleolum, articulos, nunc ante, modo retro, alias dextrorsum, quandoque sinistrorsum, deerrare, ferri, trudi, ac transmitti? Idque passu nunc lento, nunc celeri, alias recto, alias errabundo, pro varia humoris natura. Ex quo dubiam in rebus corporis pugnam & tragoediam excitari, credere (nisi valde fallor) malunt omnes, quam suo incommodo experiri.

아이스쿨라피우스: 우라니아여, 인체의 체액에도 같은 다양성과 움직임이 있다는 것을 누가 모르겠나? 체액이 결코 한자리에 머무르지도 않고 한결같이 움직이지도 않는다는 것을 알아차리지 못하는 이가 과연 얼마나 되겠나? 체액은 때로 위로 눈과 이와 목을 향하고, 때로 아래로 엉덩이와 사타구니, 무릎, 복사뼈와 관절을 향하네. 때로 앞으로, 때로 뒤로, 또 오른쪽이나 왼쪽으로 빗나가고 운반되고 밀려가며 옮겨 보내지지. 체액의 다양한 본성에 따라 그 걸음은 때로 느리고 때로 빠르며, 때로 곧고 때로 헤매네. 그 때문에 몸의 사물들 사이에서 승패를 알 수 없는 싸움과 비극이 일어난다는 것은, 내가 크게 잘못 안 것이 아니라면, 누구나 제 몸의 고통으로 경험하기보다는 그저 믿고 싶어 할 걸세.

PDF80

VRAN. Quid illud, Aesculapi? Solis amoenissimus tepor, & sospitatores eiusdem radii, terrae, atque aquae, necnon corporibus in illis natis & educatis, spiritum viuificum quotidie inspirant, fomentumque salutare sese illis exhibent.

우라니아: 아이스쿨라피우스, 이것은 어떤가? 태양의 더없이 기분 좋은 온기와 그 생명을 지키는 광선들은 땅과 물, 그리고 그 안에서 태어나 자라는 물체들에 날마다 생명을 주는 정기를 불어넣고, 그것들을 이롭게 덥혀 주네.

PDF80

AESCVL. Sic sanguinis tepor & vapor mitissimus, Vrania, in iecinore, ceu natiuo loco, omnium primum elaboratus, vitali spiritui, necnon animali, postea partibus omnibus in corpore natis & educatis, per proprios ductus, ceu per radios quosdam, sese fomentum salutare, & viuificum spiraculum exhibet.

아이스쿨라피우스: 우라니아여, 피의 온기와 더없이 온화한 김도 그러하네. 그것은 마치 제 출생지인 듯 간에서 가장 먼저 만들어져, 고유한 통로를 일종의 광선처럼 거쳐 생명 정기와 동물 정기를 이롭게 덥혀 주고 생명을 주는 숨결이 되네. 이어서 몸 안에서 생겨나 자라는 모든 부분에도 그렇게 작용하지.

Original marginalia

PDF77 right: Saturni intemperies à temperato Ioue mitescit.

토성의 불균형한 기질은 균형 잡힌 목성에 의해 누그러진다.

PDF78 left: Melancholici succi intemperies à temperato sanguine mitescit.

흑담즙의 불균형한 기질은 균형 잡힌 피에 의해 누그러진다.

PDF79 right 1: Martis malitiam temperat Venus.

금성은 화성의 해로움을 조절한다.

PDF79 right 2: Flauae bilis malitiam temperat dulcis pituita.

온화한 점액은 황담즙의 해로움을 조절한다.

PDF79 right 3: Planetarum motus varius est ac multiformis.

행성들의 운동은 다양하고 여러 형태를 띤다.

PDF79 right 4: Humorum corporis motus varius est ac multiformis.

몸의 체액들의 운동은 다양하고 여러 형태를 띤다.

PDF80 left 1: Solis calor vitam de proprio spiritu rebus terrae impertit.

태양의 열은 자기 정기로 땅의 사물들에 생명을 나누어 준다.

PDF80 left 2: Sanguinis vapor vitam per spiritus rebus corporis impertit.

피의 김은 정기들을 통하여 몸의 사물들에 생명을 나누어 준다.

PDF78 myth attribution: Iouem Saturno patri testiculos … secuisse

저자는 목성과 토성의 관계를 유피테르가 사투르누스를 거세했다는 이야기로 풀이한다. 널리 알려진 그리스 신화의 크로노스와 우라노스 이야기로 고치지 않고 이 책의 서술을 보존했다.